శివపురాణమ్

పునః శివమనుజ్ఞాప్య శివజ్ఞానస్య పుస్తకమ్ ఉభాభ్యామథ పాణిభ్యాం దద్యాచ్ఛిష్యాయ దేశికః

తర్వాత, శివుని అనుమతి తీసుకుని, శివజ్ఞాన పుస్తకాన్ని రెండు చేతులతో శిష్యునికి ఇవ్వాలి.

స తామ్మూర్ధ్ని సమాధాయ విద్యాం విద్యాసనోపరి అధిరోప్య యథాన్యాయమభివంద్య సమర్చయేత్

ఆ జ్ఞానాన్ని తన తలపై ఉంచి, విద్యాసనంపై సరిగ్గా కూర్చుని, యథావిధిగా నమస్కరించి, భక్తితో ఆ జ్ఞానాన్ని పూజించాలి.

అథ తస్మై గురుర్దద్యాద్రాజోపకరణాన్యపి ఆచార్యపదవీం ప్రాప్తో రాజ్యం చాపి యతో ఽర్హతి

తర్వాత గురువు అతనికి రాజసంబంధమైన గుర్తులు ఇవ్వాలి. ఎందుకంటే, ఆచార్య స్థాయికి చేరుకున్నవాడు రాజ్యానికి కూడా అర్హుడు.

అథానుశాసనం కుర్యాత్పూర్వైరాచరితం యథా యథా చ శివశాస్త్రోక్తం యథా లోకేషు పూజ్యతే

తర్వాత, పురాతనులు ఆచరించిన విధంగా, శివశాస్త్రాలలో చెప్పినట్టు, ప్రజలు గౌరవించే విధంగా, ఆచరణను బోధించాలి.

శిష్యాన్పరిక్ష్య యత్నేన శివశాస్త్రోక్తలక్షణైః సంస్కృత్య చ శివజ్ఞానం తేభ్యో దద్యాచ్చ దేశికః

శిష్యులను శివశాస్త్రాలలో చెప్పిన లక్షణాలతో జాగ్రత్తగా పరిశీలించి, శుద్ధి చేసి, వారికి శివజ్ఞానాన్ని ఉపదేశించాలి.

ఏవం సర్వమనాయాసం శౌచం క్షాంతిం దయాం తథా అస్పృహామప్యసూయాం చ యత్నేన చ విభావయేత్

ఈ విధంగా, ఎలాంటి కష్టం లేకుండా శుద్ధి, సహనం, దయ, ఆసక్తి లేకపోవడం, అసూయ లేకపోవడం వంటి లక్షణాలను శ్రద్ధతో పెంపొందించాలి.

ఇత్థమాదిశ్య తం శిష్యం శివముద్వాస్య మండలాత్ శివకుంభానలాదీంశ్చ సదస్యానపి పూజయేత్

ఇలా శిష్యుడికి ఉపదేశం ఇచ్చిన తరువాత, శివచిహ్నంతో ఆయనను మండలంనుంచి పంపించాలి. శివకుంభం, అగ్ని వంటి సభ్యులను కూడా పూజించాలి.

యుగపద్వాథ సంస్కారాన్కుర్వీత సగణో గురుః తత్ర యత్ర ద్వయం వాపి ప్రయోగస్యోపదిశ్యతే

తర్వాత, గురువు తన సహాయకులతో కలిసి, రెండు విధాలైన ప్రయోగాలు ఎక్కడ చెప్పబడతాయో అక్కడ ఒకేసారి సంస్కారాలను చేయాలి.

తదాదావేవ కలశాన్కల్పయేదధ్వశుద్ధివత్ కృత్వా సమయసంస్కారమభిషేకం వినాఖిలమ్

ప్రారంభంలో, పథశుద్ధి కోసం కలశాలను సిద్ధం చేసి, నియమసంస్కారాన్ని చేసి, అభిషేకాన్ని తప్ప మిగతా అన్నీ చేయాలి.

సమభ్యర్చ్య శివం భూయః కృత్వా చాధ్వవిశోధనమ్ తస్మిన్పరిసమాప్తే తు పునర్దేవం ప్రపూజయేత్

మళ్లీ శివుని పూజించి, పథశుద్ధిని చేసి, అది పూర్తయిన తరువాత మళ్లీ దేవుణ్ని పూజించాలి.

హుత్వా మంత్రన్తు సంతర్ప్య సందీప్యాశాస్య చేశ్వరమ్ సమర్ప్య మంత్రం శిష్యస్య పాణౌ శేషం సమాపయేత్

మంత్రంతో హోమం చేసి, దేవతలను సంతృప్తిపర్చిన తరువాత, ఈశ్వరుణ్ని ఆహ్వానించి, మంత్రాన్ని శిష్యుని చేతిలో పెట్టి, మిగతా కర్మలను పూర్తి చేయాలి.

అథవా మంత్రసంస్కారమనుచింత్యాఖిలం క్రమాత్ అధ్వశుద్ధిం గురుః కుర్యాదభిషేకావసానికమ్

లేదా, మంత్రసంస్కారాన్ని పూర్తిగా ఆలోచించి, అభిషేకం ముగిసిన తరువాత గురువు పథశుద్ధిని చేయాలి.

తత్ర యః శాన్త్యతీతాదికలాసు విహితో విధిః స సర్వో ఽపి విధాతవ్యస్తత్త్వత్రయవిశోధనే

అక్కడ శాంత్యతీత మొదలైన కళల్లో ఏ విధి చెప్పబడిందో, అది మొత్తం తత్త్వత్రయ శుద్ధికి చేయాలి.

శివవిద్యాత్మతత్త్వాఖ్యం తత్త్వత్రయముదాహృతమ్ శక్తౌ శివస్తతో విద్యాత్తస్యాస్త్వాత్మా సముద్బభౌ

శివుడు, విద్య, ఆత్మ అనే తత్త్వత్రయం అని చెప్పబడింది. శక్తిలోనుంచి శివుడు, ఆయననుంచి విద్య, ఆ విద్యనుంచి ఆత్మ ఉద్భవించాయి.

శివేన శాంత్యతీతాధ్వా వ్యాప్తస్తదపరః పరః విద్యయా పరిశిష్టో ఽధ్వా హ్యాత్మనా నిఖిలః క్రమాత్

శివుని ద్వారా శాంత్యతీత మార్గం వ్యాపించబడింది, దాని పైనది పరమమైనది. విద్య ద్వారా మిగతా మార్గం, ఆత్మ ద్వారా అన్నీ క్రమంగా వ్యాపించాయి.

దుర్లభం శాంభవం మత్వా మంత్రమూలం మనీషిణః శాక్తం శంసీత సంస్కారం శివశాస్త్రార్థపారగాః

శివశాస్త్రార్థాన్ని బాగా తెలిసిన జ్ఞానులు, శాంభవ మంత్రాన్ని అరుదైనదిగా, మూలమైనదిగా భావించి, శాక్త సంస్కారాన్ని ప్రకటించాలి.

ఇతి తే సర్వమాఖ్యాతం సంస్కారాఖ్యస్య కర్మణః చాతుర్విధ్యమిదం కృష్ణ కిం భూయ శ్రోతుమిచ్ఛసి

ఇలా, కృష్ణా, సంస్కారమనే కర్మకు సంబంధించిన నాలుగు విధాల వివరాన్ని నీకు చెప్పాను. ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?

భగవఞ్ఛ్రోతుమిచ్ఛామి శివాశ్రమనిషేవిణామ్ శివశాస్త్రోదితం కర్మ నిత్యనైమిత్తికం తథా

ప్రభూ! శివాశ్రమంలో నివసించే వారికి శివశాస్త్రాలలో చెప్పిన నిత్య, నైమిత్తిక కర్మల గురించి వినాలని నాకు ఆశ ఉంది.

ప్రాతరుత్థాయ శయనాద్ధ్యాత్వా దేవం సహామ్బయా విచార్య కార్యం నిర్గచ్ఛేద్గృహాదభ్యుదితే ఽరుణే

ఉషోదయానికి ముందే మంచం నుండి లేచి, అమ్మవారితో కూడిన దేవుణ్ణి ధ్యానించి, తాను చేయవలసిన పనులను ఆలోచించి, అరుణోదయ సమయంలో ఇంటి నుండి బయటకు వెళ్లాలి.

అబాధే విజనే దేశే కుర్యాదావశ్యకం తతః కృత్వా శౌచం విధానేన దంతధావనమాచరేత్

ఎటువంటి అడ్డంకి లేకుండా, ఒంటరిగా ఉన్న ప్రదేశంలో అవసరమైన పనులు పూర్తిచేసిన తరువాత, నియమానుసారం శౌచం పాటించి, తరువాత పళ్లను తుడవాలి.

అలాభే దంతకాష్ఠానామష్టమ్యాదిదినేషు చ అపాం ద్వాదశగణ్డూషైః కుర్యాదాస్యవిశోధనమ్

పళ్లకాయలు దొరకనప్పుడు లేదా అష్టమి వంటి రోజుల్లో, నీటిని పన్నెండు సార్లు నోటిలో తిప్పి నోరు శుభ్రం చేసుకోవాలి.

ఆచమ్య విధివత్పశ్చాద్వారుణం స్నానమాచరేత్ నద్యాం వా దేవఖాతే వా హ్రదే వాథ గృహే ఽపి వా

విధిగా ఆచమనం చేసిన తరువాత, వరుణస్నానం చేయాలి. అది నదిలోనైనా, పవిత్రమైన చెరువులోనైనా, సరస్సులోనైనా, లేక ఇంట్లోనైనా చేయవచ్చు.

స్నానద్రవ్యాణి తత్తీరే స్థాపయిత్వా బహిర్మలమ్ వ్యాపోహ్య మృదమాలిప్య స్నాత్వా గోమయమాలిపేత్

స్నానానికి కావలసిన వస్తువులను నది ఒడ్డున పెట్టి, బయట మలినాలను తొలగించి, మట్టిని శరీరానికి పట్టించి స్నానం చేసి, తరువాత గోమయం కూడా పట్టుకోవాలి.

స్నాత్వా పునః పునర్వస్త్రం త్యక్త్వావాథ విశోధ్య చ సుస్నాతో నృపవద్భూయః శుద్ధం వాసో వసీత చ

స్నానం చేసిన తరువాత, మళ్లీ మళ్లీ వస్త్రాన్ని మార్చి శరీరాన్ని శుభ్రం చేసుకోవాలి. పూర్తిగా స్నానం చేసినవాడు రాజు లాగా శుద్ధమైన వస్త్రాలు ధరించాలి.

మలస్నానం సుగంధాద్యైః స్నానం దన్తవిశోధనమ్ న కుర్యాద్బ్రహ్మచారీ చ తపస్వీ విధవా తథా

బ్రహ్మచారి, తపస్వి, లేదా విధవా వారు సుగంధ ద్రవ్యాలతో స్నానం చేయకూడదు. అలాగే, అటువంటి వస్తువులతో పళ్లను శుభ్రం చేయకూడదు.

సోపవీతశ్శిఖాం బద్ధా ప్రవిశ్య చ జలాంతరమ్ అవగాహ్య సమాచాంతో జలే న్యస్యేత్త్రిమండలమ్

యజ్ఞోపవీతం ధరించి, శిఖను బిగించి, నీటిలోకి ప్రవేశించి, పూర్తిగా మునిగి, ఆచమనం చేసి, నీటిలో మూడు వలయాలను ఏర్పరచాలి.

సౌమ్యే మగ్నః పునర్మంత్రం జపేచ్ఛక్త్యా శివం స్మరేత్ ఉత్థాయాచమ్య తేనైవ స్వాత్మానమభిషేచయేత్

స్వచ్ఛమైన నీటిలో మునిగి, మంత్రాన్ని శ్రద్ధతో జపించి, శివుని ధ్యానం చేసి, పైకి వచ్చి ఆచమనం చేసి, అదే నీటితో తనను తాను అభిషేకించాలి.

గోశృంగేణ సదర్భేణ పాలాశేన దలేన వా పాద్మేన వాథ పాణిభ్యాం పఞ్చకృత్వస్త్రిరేవ వా

ఆవు కొమ్ముతోనైనా, దర్భతోనైనా, పాలాశపత్రంతోనైనా, కమలంతోనైనా, లేక చేతులతోనైనా, ఐదు సార్లు లేదా మూడు సార్లు అభిషేకం చేయాలి.

ఉద్యానాదౌ గృహే చైవ వర్ధన్యా కలశేన వా అవగాహనకాలే ఽద్భిర్మంత్రితైరభిషేచయేత్

తోటలోనైనా, ఇంట్లోనైనా, లేదా కలశంతోనైనా, మునిగే సమయంలో మంత్రపూర్వకంగా పవిత్రమైన నీటితో అభిషేకం చేయాలి.