తావదారాధయేచ్ఛిష్యః ప్రసన్నోసౌ భవేద్యథా తస్మిన్ప్రసన్నే శిష్యస్య సద్యః పాపక్షయో భవేత్
శిష్యుడు గురువు సంతోషపడే వరకు ఆరాధన చేయాలి. గురువు సంతోషించగానే, శిష్యుని పాపాలు వెంటనే నశించిపోతాయి.
తస్మాద్ధనాని రత్నాని క్షేత్రాణి చ గృహాణి చ భూషణాని చ వాసాంసి యానశయ్యాసనాని చ
కాబట్టి, ధనం, రత్నాలు, పొలాలు, ఇళ్లు, ఆభరణాలు, వస్త్రాలు, వాహనాలు, మంచాలు, ఆసనాలు—
ఏతాని గురవే దద్యాద్భక్త్యా విత్తానుసారతః విత్తశాఠ్యం న కుర్వీత యదీచ్ఛేత్పరమాం గతిమ్
ఇవి అన్నీ గురువుకి భక్తితో, తన సామర్థ్యానికి తగినట్టు ఇవ్వాలి. పరమగతిని కోరితే ధనంలో మోసం చేయకూడదు.
స ఏవ జనకో మాతా భర్తా బన్ధుర్ధనం సుఖమ్ సఖా మిత్రం చ యత్తస్మాత్సర్వం తస్మై నివేదయేత్
ఆయనే తండ్రి, తల్లి, భర్త, బంధువు, ధనం, సుఖం, స్నేహితుడు, తోడుడు. అందుకే, అన్నీ ఆయన్నే అర్పించాలి.
నివేద్య పశ్చాత్స్వాత్మానం సాన్వయం సపరిగ్రహమ్ సమర్ప్య సోదకం తస్మై నిత్యం తద్వశగో భవేత్
అన్ని అర్పించిన తరువాత, తనను, కుటుంబాన్ని, సంపదను, నీళ్ళతో కలిసి, ఆయన్నే సమర్పించి, ఎప్పుడూ ఆయన ఆధీనంలో ఉండాలి.
యదా శివాయ స్వాత్మానం దత్తవాన్ దేశికాత్మనే తదా శైవో భవేద్దేహీ న తతో ఽస్తి పునర్భవః
శివునికి, గురువు స్వరూపమైనవారికి, తనను సమర్పించినప్పుడు, ఆ వ్యక్తి శైవుడవుతాడు. ఆ తరువాత మళ్లీ జననం ఉండదు.
గురుశ్చ స్వాశ్రితం శిష్యం వర్షమేకం పరీక్షయేత్ బ్రాహ్మణం క్షత్రియం వైశ్యం ద్వివర్షం చ త్రివర్షకమ్
గురువు ఆశ్రయించిన శిష్యుని ఒక సంవత్సరం పరీక్షించాలి. బ్రాహ్మణుడు, క్షత్రియుడు, వైశ్యుడు అయితే రెండు లేదా మూడు సంవత్సరాలు చూడాలి.
ప్రాణద్రవ్యప్రదానాద్యైరాదేశైశ్చ సమాసమైః ఉత్తమాంశ్చాధమే కృత్వా నీచానుత్తమకర్మణి
ప్రాణం, ధనం ఇచ్చే ఆజ్ఞలు, ఇతర సంక్షిప్త ఆదేశాల ద్వారా, ఉత్తముల్ని, అధములను, క్రియలలో తక్కువవారిని, మెరుగైనవారిని వేరు చేయవచ్చు.
ఆక్రుష్టాస్తాడితా వాపి యే విషాదం న యాన్త్యపి తే యోగ్యాః సంయతాః శుద్ధాః శివసంస్కారకర్మణి
ఎవరైనా దూషించినా, కొట్టినా కూడా మనసు దిగులుపడని వారు, వారు యోగ్యులు, నియమితులు, పవిత్రులు; శివుని సంస్కారాలకు తగినవారు.
అహింసకా దయావంతో నిత్యముద్యుక్తచేతసః అమానినో బుద్ధిమంతస్త్యక్తస్పర్ధాః ప్రియంవదాః
హింస చేయని వారు, దయగలవారు, ఎప్పుడూ మనస్సులో శ్రద్ధగలవారు, అహంకారం లేని వారు, తెలివైనవారు, అసూయ లేని వారు, మధురంగా మాట్లాడేవారు—
ఋజవో మృదవః స్వచ్ఛా వినీతాః స్థిరచేతసః శౌచాచారసమాయుక్తాః శివభక్తా ద్విజాతయః
నేరుగా ఉండేవారు, మృదువైనవారు, శుభ్రమైనవారు, వినయంతో ఉండేవారు, స్థిరమైన మనస్సు కలవారు, శౌచాచారంలో నిష్ట కలవారు, శివభక్తులు, ద్విజాతులు—
ఏవం వృత్తసమోపేతా వాఙ్మనఃకాయకర్మభిః శోధ్యా బోధ్యా యథాన్యాయమితి శాస్త్రేషు నిశ్చయః
ఇలాంటి స్వభావం కలవారు, మాట, మనస్సు, శరీరంతో పవిత్రులైనవారు, యోగ్యమైన విధంగా శుద్ధి చేయబడి, బోధించబడాలి. ఇదే శాస్త్రాలలో నిర్ణయం.
నాధికారః స్వతో నార్యాః శివసంస్కారకర్మణి నియోగాద్భర్తురస్త్యేవ భక్తియుక్తా యదీశ్వరే
స్త్రీకి స్వతంత్రంగా శివ సంస్కారాల్లో హక్కు లేదు. భర్త ఆజ్ఞతో, భక్తితో ఉండినప్పుడు మాత్రమే హక్కు ఉంటుంది.
తథైవ భర్తృహీనాయా పుత్రాదేరభ్యనుజ్ఞయా అధికారో భవత్యేవ కన్యాయాః పితురాజ్ఞయా శూద్రాణాం మర్త్యజాతీనాం పతితానాం విశేషతః
అలాగే, భర్త లేని వారికి కుమారుడు లేదా ఇతరుల అనుమతితో హక్కు కలుగుతుంది. కన్యకు తండ్రి ఆజ్ఞతో, శూద్రులు, మానవజాతికి, పతితులకు ముఖ్యంగా—
తథా సంకరజాతీనాం నాధ్వశుద్ధిర్విధీయతే తైప్యకృత్రిమభావశ్చేచ్ఛివే పరమకారణే
మిశ్రమ జాతులకు శుద్ధి విధానం లేదు. అయితే, వారు కృత్రిమంగా అయినా శివుని పరమకారణంగా ఉంటే—
పాదోదకప్రదానాద్యైః కుర్యుః పాపవిశోధనమ్ అత్రానులోమజాతా యే యుక్తా ఏవ ద్విజాతిషు
పాదోదకపు దానం మొదలైన వాటితో పాపాలను శుద్ధి చేయాలి. వారిలో అనుకూల జాతి వారు ద్విజాతుల్లో యోగ్యులు.
తేషామధ్వవిశుద్ధ్యాది కుర్యాన్మాతృకులోచితమ్ యా తు కన్యా స్వపిత్రాద్యైశ్శివధర్మే నియోజితా
వారికి శుద్ధి మొదలైన కర్మలు తల్లి వంశానికి తగినట్టు చేయాలి. కన్యను తండ్రి లేదా ఇతరులు శివధర్మంలో నియమిస్తే—
సా భక్తాయ ప్రదాతవ్యా నాపరాయ విరోధినే దత్తా చేత్ప్రతికూలాయ ప్రమాదాద్బోధయేత్పతిమ్
ఆమెను భక్తుడికి మాత్రమే ఇవ్వాలి; ఇతరులకు లేదా శత్రువులకు ఇవ్వకూడదు. పొరపాటున వ్యతిరేకికి ఇచ్చినట్లయితే, భర్తను బోధించాలి.
అశక్తా తం పరిత్యజ్య మనసా ధర్మమాచరేత్ యథా మునివరం త్యక్త్వా పతిమత్రిం పతివ్రతా
అది సాధించలేకపోతే, ఆమె అతన్ని మనసులో వదిలేసి, ధర్మాన్ని ఆచరించాలి. ఒక విధంగా, గొప్ప మునిని వదిలిపెట్టి కూడా, భర్తకు నమ్మకంగా ఉండే సతీమంతుడు ఎలా ఉంటుందో, అలాగే ఉండాలి.
కృతకృత్యా ఽభవత్పూర్వం తపసారాధ్య శఙ్కరమ్ యథా నారాయణం దేవం తపసారాధ్య పాండవాన్
ఆమె ముందే తన జీవిత ప్రయోజనాన్ని నెరవేర్చింది; తపస్సుతో శంకరుణ్ణి ఆరాధించింది. పాండవులు తపస్సుతో నారాయణుని ఆరాధించినట్లే ఆమె కూడా తపస్సుతో దేవుణ్ణి సేవించింది.
పతీంల్లబ్ధవతీ ధర్మే గురుభిర్న నియోజితా అస్వాతన్త్ర్యకృతో దోషో నేహాస్తి పరమార్థతః
ఆమె ధర్మబద్ధంగా భర్తలను పొందింది, పెద్దలు ఆజ్ఞాపించలేదని. ఇక్కడ స్వాతంత్ర్యం లేకపోవడం వల్ల తప్పు నిజంగా ఉండదు.
శివధర్మే నియుక్తాయాశ్శివశాసనగౌరవాత్ బహునాత్ర కిముక్తేన యో ఽపి కో ఽపి శివాశ్రయః
శివధర్మంలో నియమించబడి, శివుని ఆజ్ఞకు గౌరవంగా ఉండడం వల్ల, ఇక్కడ ఎక్కువగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. ఎవరు శివుని ఆశ్రయిస్తే, వారు ఎవరైనా సరే—
సంస్కార్యో గుర్వధీనశ్చేత్సంస్క్రియా న ప్రభిద్యతే గురోరాలోకనాదేవ స్పర్శాత్సంభాషణాదపి
గురువు ఆధీనంగా ఉండి, సంస్కారం చేయించుకుంటే, ఆ సంస్కారం భంగం కాదు; గురువు దర్శనం, స్పర్శ, మాటలతో కూడా అది నిలుస్తుంది.
యస్య సంజాయతే ప్రజ్ఞా తస్య నాస్తి పరాజయః మనసా యస్తు సంస్కారః క్రియతే యోగవర్త్మనా
ఎవరికి జ్ఞానం కలుగుతుందో, వారికి ఓటమి ఉండదు. మనసులో, యోగ మార్గంలో జరిగే సంస్కారం కూడా అలాగే.
స నేహ కథితో గుహ్యో గురువక్త్రైకగోచరః క్రియావాన్యస్తు సంస్కారః కుండమండపపూర్వకః స వక్ష్యతే సమాసేన తస్య శక్యో న విస్తరః
అది ఇక్కడ వివరించబడదు, అది రహస్యమైనది, గురువు మాటల్లో మాత్రమే తెలుస్తుంది. క్రమంగా కుండం, మండపం, ఇతర కర్మలతో చేసే సంస్కారాన్ని సంక్షిప్తంగా చెప్పగలను; దాని పూర్తి వివరాలు చెప్పడం సాధ్యం కాదు.
పుణ్యే ఽహని శుచౌ దేశే బహుదోషవివర్జితే దేశికః ప్రథమం కుర్యాత్సంస్కారం సమయాహ్వయమ్
శుభదినంలో, పవిత్రమైన, లోపాలు లేని ప్రదేశంలో, గురువు ముందుగా 'సమయ' అనే సంస్కారాన్ని చేయాలి.
పరీక్ష్య భూమిం విధివద్గంధవర్ణరసాదిభిః శిల్పిశాస్త్రోక్తమార్గేణ మణ్డపం తత్ర కల్పయేత్
భూమిని సువాసన, రంగు, రుచి మొదలైన వాటితో సరిగా పరిశీలించి, శిల్పశాస్త్రంలో చెప్పిన విధంగా అక్కడ మండపాన్ని నిర్మించాలి.
కృత్వా వేదిం చ తన్మధ్యే కుణ్డాని పరికల్పయేత్ అష్టదిక్షు తథా దిక్షు తత్రైశాన్యాం పునః క్రమాత్
వేదికను నిర్మించి, దాని మధ్యలో అగ్నికుండాలను ఏర్పాటు చేయాలి. ఎనిమిది దిక్కుల్లో, మధ్య దిక్కుల్లో, తిరిగి ఈశాన్యంలో కూడా క్రమంగా ఏర్పాటు చేయాలి.
ప్రధానకుండం కుర్వీత యద్వా పశ్చిమభాగతః ప్రధానమేకమేవాథ కృత్వా శోభాం ప్రకల్పయేత్
ప్రధాన కుండాన్ని చేయాలి, లేదా పశ్చిమ భాగంలో కూడా చేయవచ్చు. ఒకటి మాత్రమే ముఖ్యంగా చేసి, దానికి అందాన్ని కల్పించాలి.
వితానధ్వజమాలాభిర్వివిధాభిరనేకశః వేదిమధ్యే తతః కుర్యాన్మండలం శుభలక్షణమ్
వేదిక మధ్యలో, వితానాలు, జెండాల మాలలు,色色గా అలంకరించి, శుభలక్షణాలతో కూడిన వృత్తాన్ని రూపొందించాలి.