జ్ఞానామృతేన తృప్తస్య భక్త్యా శైవశివాత్మనః నాంతర్న చ బహిః కృష్ణ కృత్యమస్తి కదాచన
జ్ఞానామృతంతో తృప్తి చెందినవాడికి, whose soul is devoted to Shiva, ఓ కృష్ణా, లోపలగానీ బయటగానీ ఎప్పుడూ ఏ పని చేయాల్సిన అవసరం ఉండదు.
తస్మాత్క్రమేణ సంత్యజ్య బాహ్యమాభ్యంతరం తథా జ్ఞానేన జ్ఞేయమాలోక్యాజ్ఞానం చాపి పరిత్యజేత్
కాబట్టి, క్రమంగా బయట విషయాలను, లోపల విషయాలను వదిలేసి, జ్ఞానంతో తెలుసుకోవాల్సినదాన్ని తెలుసుకుని, అజ్ఞానాన్ని కూడా విడిచిపెట్టాలి.
నైకాగ్రం చేచ్ఛివే చిత్తం కిం కృతేనాపి కర్మణా ఏకాగ్రమేవ చేచ్చిత్తం కిం కృతేనాపి కర్మణా
శివునిపై మనస్సు ఏకాగ్రత లేకపోతే, ఎంత కర్మ చేసినా ఉపయోగం లేదు. మనస్సు ఏకాగ్రంగా ఉంటే, ఎంత కర్మ చేసినా అవసరం లేదు.
తస్మాత్కర్మాణ్యకృత్వా వా కృత్వా వాంతర్బహిఃక్రమాత్ యేన కేనాప్యుపాయేన శివే చిత్తం నివేశయేత్
కాబట్టి, పనులు చేసినా, చేయకపోయినా, బయటగానీ లోపలగానీ, ఏ మార్గమైనా సరే, మనస్సును శివునిలో స్థిరపరచాలి.
శివే నివిష్టచిత్తానాం ప్రతిష్ఠితధియాం సతామ్ పరత్రేహ చ సర్వత్ర నిర్వృతిః పరమా భవేత్
శివునిలో మనస్సు స్థిరంగా ఉన్నవారికి, whose intellect is unwavering, ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ, ఎక్కడైనా పరమానందం కలుగుతుంది.
ఇహోన్నమః శివాయేతి మంత్రేణానేన సిద్ధయః స తస్మాదధిగంతవ్యః పరావరవిభూతయే
ఇక్కడ, 'ఓం నమః శివాయ' అనే మంత్రంతో సిద్ధులు లభిస్తాయి. అందువల్ల, పైకీ లోకాల్లోకీ అధికారం పొందేందుకు దీన్ని సాధించాలి.
మహర్షివర సర్వజ్ఞ సర్వజ్ఞానమహోదధే పఞ్చాక్షరస్య మాహాత్మ్యం శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః
మహర్షీ, సర్వజ్ఞుడవు, జ్ఞానసముద్రుడవు, ఆ ఐదు అక్షరాల మంత్ర మహిమను నిజంగా వినాలని నాకు కోరిక.
పఞ్చాక్షరస్య మాహాత్మ్యం వర్షకోటిశతైరపి అశక్యం విస్తరాద్వక్తుం తస్మాత్సంక్షేపతః శృణు
ఐదు అక్షరాల మంత్ర మహిమను కోట్లాది సంవత్సరాలు చెప్పినా పూర్తిగా వివరించలేరు. అందుకే, సంక్షిప్తంగా విను.
వేదే శివాగమే చాయముభయత్ర షడక్షరేః సర్వేషాం శివభక్తానామశేషార్థసాధకః
వేదంలోనూ, శివాగమాల్లోనూ, ఈ ఆరు అక్షరాల మంత్రం శివభక్తులందరి కోరికలను నెరవేర్చుతుంది.
తదల్పాక్షరమర్థాఢ్యం వేదసారం విముక్తిదమ్ ఆజ్ఞాసిద్ధమసందిగ్ధం వాక్యమేతచ్ఛివాత్మకమ్
అక్షరాలు తక్కువైనా, అర్థం గొప్పది; వేదసారం, ముక్తిని ప్రసాదించేది, ఆజ్ఞతో స్థిరమైనది, సందేహం లేనిది — ఈ వాక్యం శివస్వరూపమే.
నానాసిద్ధియుతం దివ్యం లోకచిత్తానురంజకమ్ సునిశ్చితార్థం గంభీరం వాక్యం తత్పారమేశ్వరమ్
అనేక సిద్ధులు కలిగినది, దివ్యమైనది, ప్రజల మనసుకు ఆనందాన్ని కలిగించేది, అర్థం స్పష్టమైనది, లోతైనది — ఈ వాక్యం పరమేశ్వరునికి చెందింది.
మన్త్రం సుఖముకోచ్చార్యమశేషార్థప్రసిద్ధయే ప్రాహోన్నమః శివాయేతి సర్వజ్ఞస్సర్వదేహినామ్
ఈ మంత్రం సులభంగా పలకవచ్చు, అన్ని కోరికలు నెరవేర్చుతుంది; అందరికీ 'ఓం నమః శివాయ' అని సర్వజ్ఞుడు ప్రకటించాడు.
తద్బీజం సర్వవిద్యానాం మంత్రమాద్యం షడక్షరమ్ అతిసూక్ష్మం మహార్థం చ జ్ఞేయం తద్వటబీజవత్
అది అన్ని విద్యలకు మూలబీజం, ప్రథమ మంత్రం, ఆరు అక్షరాలది, చాలా సూక్ష్మమైనది, గొప్ప అర్థంతో నిండినది; అది వటవృక్ష బీజంలా తెలుసుకోవాలి.
దేవో గుణత్రయాతీతః సర్వజ్ఞః సర్వకృత్ప్రభుః ఓమిత్యేకాక్షరే మన్త్రే స్థితః సర్వగతః శివః
దేవుడు మూడు గుణాలకు అతీతుడు, సర్వజ్ఞుడు, అన్ని కార్యాలకు అధిపతి; శివుడు 'ఓం' అనే ఒక్క అక్షర మంత్రంలో స్థితుడై, అన్నిటినీ వ్యాపించి ఉన్నాడు.
ఇశానాద్యాని సూక్ష్మాణి బ్రహ్మాణ్యేకాక్షరాణి తు మంత్రే నమశ్శివాయేతి సంస్థితాని యథాక్రమమ్ మంత్రే షడక్షరే సూక్ష్మే పఞ్చబ్రహ్మతనుః శివః
ఈశానాది సూక్ష్మ అక్షరాలు, ఒక్కొక్కటి బ్రహ్మస్వరూపమైనవి, 'నమః శివాయ' మంత్రంలో క్రమంగా స్థాపించబడ్డాయి. ఆ సూక్ష్మమైన ఆరు అక్షరాల మంత్రంలో, శివుడు ఐదు బ్రహ్మ రూపాలలో నిలిచివున్నాడు.
వాచ్యవాచకభావేన స్థితః సాక్షాత్స్వభావతః వాచ్యశ్శివోప్రమేయత్వాన్మంత్రస్తద్వాచకస్స్మృతః
శివుడు స్వయంగా వాచ్యమైనదీ, వాచకమైనదీ అయి నిలిచివుంటాడు. శివుడు తాను పోల్చుకోలేనివాడైనందున వాచ్యుడు, ఆ మంత్రం ఆయనను తెలియజేసేది కాబట్టి వాచకమని గుర్తించబడింది.
వాచ్యవాచకభావో ఽయమనాదిసంస్థితస్తయోః యథా ఽనాదిప్రవృత్తోయం ఘోరసంసారసాగరః
వాచ్య, వాచక సంబంధం ఈ ఇద్దరి మధ్య ఆదికాలం నుంచే ఉంది. ఇదే విధంగా, ఈ భయంకరమైన సంసారసాగరం కూడా ఆదికాలం నుంచే ప్రవహిస్తోంది.
శివో ఽపి హి తథానాదిసంసారాన్మోచకః స్థితః వ్యాధీనాం భేషజం యద్వత్ప్రతిపక్షః స్వభావతః
అలాగే, శివుడు కూడా ఆ ఆదికాలం నుంచే సంసార బంధనాల నుంచి విమోచించేవాడిగా నిలిచివున్నాడు. వ్యాధులకు మందు సహజంగా ప్రతికూలమై ఉండేలా, శివుడు కూడా స్వభావతః విమోచకుడిగా ఉన్నాడు.
తద్వత్సంసారదోషాణాం ప్రతిపక్షః శివస్స్మృతః అసత్యస్మిన్ జగన్నాథే తమోభూతమిదం భవేత్
అలాగే, సంసార దోషాలకు ప్రతికూలుడిగా శివుడు గుర్తించబడ్డాడు. జగన్నాధుడు లేకపోతే, ఈ లోకం చీకటిలో మునిగిపోతుంది.
అచేతనత్వాత్ప్రకృతేరజ్ఞత్వాత్పురషస్య చ ప్రధానపరమాణ్వాది యావత్కించిదచేతనమ్
ప్రకృతి చైతన్యం లేనిది, పురుషుడు అజ్ఞానంతో ఉండటం వల్ల, ప్రధానమైనదైనా, పరమాణువు వరకూ ఉన్న ప్రతిదీ చైతన్యం లేనిదే.
న తత్కర్తృ స్వయం దృష్టం బుద్ధిమత్కారణం వినా ధర్మాధర్మోపదేశశ్చ బంధమోక్షౌ విచారణాత్
బుద్ధిమంతమైన కారణం లేకుండా, అవి ఏదీ తాము తాముగా చేయడం కనిపించదు. ధర్మాధర్మ బోధన, బంధన విమోచన—all ఇవన్నీ విచారణ వల్లే కలుగుతాయి.
న సర్వజ్ఞం వినా పుంసామాదిసర్గః ప్రసిద్ధ్యతి వైద్యం వినా నిరానందాః క్లిశ్యంతే రోగిణో యథా
సర్వజ్ఞుడు లేకుండా, ప్రాణుల మొదటి సృష్టి జరగదు. వైద్యుడు లేకపోతే, రోగులు సుఖం పొందకుండా బాధపడతారు.
తస్మాదనాదిః సర్వజ్ఞః పరిపూర్ణస్సదాశివః అస్తి నాథః పరిత్రాతా పుంసాం సంసారసాగరాత్
కాబట్టి, ఆదిలేని, సర్వజ్ఞుడు, సంపూర్ణుడు అయిన సదాశివుడు, సంసారసాగరంలో మునిగిన ప్రాణులను రక్షించే ప్రభువుగా ఉన్నాడు.
ఆదిమధ్యాంతనిర్ముక్తస్స్వభావవిమలః ప్రభుః సర్వజ్ఞః పరిపూర్ణశ్చ శివో జ్ఞేయశ్శివాగమే
ఆయనకు మొదలు, మధ్య, అంతం లేవు; స్వభావంగా పవిత్రుడు, ప్రభువు, సర్వజ్ఞుడు, సంపూర్ణుడు. శివుడు శివాగమాలలో తెలుసుకోవాల్సినవాడు.
తస్యాభిధానమన్త్రో ఽయమభిధేయశ్చ స స్మృతః అభిధానాభిధేయత్వాన్మంత్రస్సిద్ధః పరశ్శివః
ఆయన పేరు ఈ మంత్రమే; ఆయన ఆ మంత్రంలో సూచించబడినవాడే. పేరు-పేరుపడినదాని సంబంధం వల్ల, ఈ మంత్రం పరమ శివుడిగా స్థిరపడింది.
ఏతావత్తు శివజ్ఞానమేతావత్పరమం పదమ్ యదోంనమశ్శివాయేతి శివవాక్యం షడక్షరమ్
ఇదే శివుని జ్ఞానం, ఇదే పరమ పదం—అంటే 'ఓం నమః శివాయ' అనే ఆరు అక్షరాల శివ వాక్యం.
విధివాక్యమిదం శైవం నార్థవాదం శివాత్మకమ్ యస్సర్వజ్ఞస్సుసంపూర్ణః స్వభావవిమలః శివః
ఈ శైవ వాక్యం విధిగా చెప్పబడింది, కేవలం ప్రశంస కాదు; ఇది శివ స్వరూపమే. ఎందుకంటే శివుడు సర్వజ్ఞుడు, సంపూర్ణుడు, స్వభావంగా పవిత్రుడు.
లోకానుగ్రహకర్తా చ స మృషార్థం కథం వదేత్ యద్యథావస్థితం వస్తు గుణదోషైః స్వభావతః
లోకాలకూ ఉపకారకుడైన ఆయన, అసత్యాన్ని ఎలా చెప్పగలడు? ఏది ఉన్నదో, అది దాని స్వభావానుసారం, దోషాలూ, గుణాలూ కలిగి ఉంటుంది.
యావత్ఫలం చ తత్పూర్ణం సర్వజ్ఞస్తు యథా వదేత్ రాగాజ్ఞానాదిభిర్దోషైర్గ్రస్తత్వాదనృతం వదేత్
ఏ ఫలితమైతే సంపూర్ణంగా ఉంటుందో, సర్వజ్ఞుడు దానికి తగినట్లే మాట్లాడతాడు. రాగం, అజ్ఞానం వంటి దోషాలతో బాధపడేవాడే అసత్యం చెబుతాడు.
తే చేశ్వరే న విద్యేతే బ్రూయాత్స కథమన్యథా అజ్ఞాతాశేషదోషేణ సర్వజ్ఞేయ శివేన యత్ ప్రణీతమమలం వాక్యం తత్ప్రమాణం న సంశయః
అలాంటి దోషాలు ప్రభువులో లేవు. ఆయన ఎలా వేరుగా మాట్లాడగలడు? శివుడు సర్వజ్ఞుడు, ఎలాంటి తెలియని దోషాలు లేని వాడు; ఆయన చెప్పిన పవిత్రమైన వాక్యం ప్రామాణికం, సందేహమే లేదు.