శివపురాణమ్

అశుద్ధం బౌద్ధమైశ్వర్యం ప్రాకృతం పౌరుషం తథా గుణేశానామతస్త్యాజ్యం గుణాతీతపదైషిణామ్

పరిశుద్ధం కాని బుద్ధి శక్తి, లోకంలో లభించే ఐశ్వర్యం, మానవ బలము, గుణాల పాలకుల అధికారము — ఇవన్నీ గుణాతీత స్థితిని కోరేవారు వదిలేయాలి.

అథ కిం బహునోక్తేన శ్రేయః ప్రాప్త్యైకసాధనమ్ మయి చిత్తసమాసంగో యేన కేనాపి హేతునా

ఇంకా ఎక్కువగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. పరమ శ్రేయస్సు పొందడానికి ఒకే మార్గం — ఏ కారణంతో అయినా మనస్సును నాలో లీనంచేయడం.

ఇత్థం శ్రీకణ్ఠనాథేన శివేన పరమాత్మనా హితాయ జగతాముక్తో జ్ఞానసారార్థసంగ్రహః

ఇలా శ్రీకంఠేశ్వరుడు, పరమాత్మ అయిన శివుడు, జగత్తు హితార్థం జ్ఞానసారాన్ని సంక్షిప్తంగా వివరించాడు.

విజ్ఞానసంగ్రహస్యాస్య వేదశాస్త్రాణి కృత్స్నశః సేతిహాసపురాణాని విద్యా వ్యాఖ్యానవిస్తరః

ఈ విజ్ఞాన సంగ్రహంలో వేదాలు, శాస్త్రాలు, ఇతిహాసాలు, పురాణాలు, విద్యలు, వివరణలు అన్నీ సంపూర్ణంగా ఉన్నాయి.

జ్ఞానం జ్ఞేయమనుష్ఠేయమధికారో ఽథ సాధనమ్ సాధ్యం చేతి షడర్థానాం సంగ్రహత్వేష సంగ్రహః

జ్ఞానం, తెలుసుకోవలసింది, ఆచరించవలసింది, అర్హత, సాధన, సాధ్యము — ఈ ఆరు విషయాలన్నీ ఈ సంగ్రహంలో ఉన్నాయి.

గురోరధికృతం జ్ఞానం జ్ఞేయం పాశః పశుః పతిః లింగార్చనాద్యనుష్ఠేయం భక్తస్త్వధికృతో ఽపి యః

గురువు అనుమతించిన జ్ఞానం తెలుసుకోవాలి; బంధనాలు, జీవుడు, పరమేశ్వరుడు — ఇవన్నీ తెలుసుకోవాల్సినవే. లింగార్చన వంటి పూజలు, భక్తుడైనా, అనుమతి ఉన్నవాడైనా, తప్పకుండా చేయాలి.

సాధనం శివమంత్రాద్యం సాధ్యం శివసమానతా షడర్థసంగ్రహస్యాస్య జ్ఞానాత్సర్వజ్ఞతోచ్యతే

శివమంత్రం వంటి సాధనాలు మార్గాలు; శివునితో సమానత్వమే లక్ష్యం. ఈ ఆరు తత్త్వాల సంగ్రహాన్ని తెలుసుకుంటే, సమస్త విషయాల జ్ఞానం కలుగుతుందని చెబుతారు.

ప్రథమం కర్మ యజ్ఞాదేర్భక్త్యా విత్తానుసారతః బాహ్యేభ్యర్చ్య శివం పశ్చాదంతర్యాగరతో భవేత్

మొదట యజ్ఞాది కర్మలు, భక్తితో, తన సామర్థ్యానికి తగ్గట్టు చేయాలి. బయటగా శివుని పూజించిన తర్వాత, అంతరంగంలో మనసుతో పూజించాలి.

రతిరభ్యంతరే యస్య న బాహ్యే పుణ్యగౌరవాత్ న కర్మ కరణీయం హి బహిస్తస్య మహాత్మనాః

ఎవరికి లోపల ఆనందం ఉంటే, బయట విషయాల్లో ఆసక్తి లేకపోతే, అతని వంటి మహాత్ముడికి బయట కర్మలు చేయాల్సిన అవసరం లేదు.

జ్ఞానామృతేన తృప్తస్య భక్త్యా శైవశివాత్మనః నాంతర్న చ బహిః కృష్ణ కృత్యమస్తి కదాచన

జ్ఞానామృతంతో తృప్తి చెందినవాడికి, whose soul is devoted to Shiva, ఓ కృష్ణా, లోపలగానీ బయటగానీ ఎప్పుడూ ఏ పని చేయాల్సిన అవసరం ఉండదు.

తస్మాత్క్రమేణ సంత్యజ్య బాహ్యమాభ్యంతరం తథా జ్ఞానేన జ్ఞేయమాలోక్యాజ్ఞానం చాపి పరిత్యజేత్

కాబట్టి, క్రమంగా బయట విషయాలను, లోపల విషయాలను వదిలేసి, జ్ఞానంతో తెలుసుకోవాల్సినదాన్ని తెలుసుకుని, అజ్ఞానాన్ని కూడా విడిచిపెట్టాలి.

నైకాగ్రం చేచ్ఛివే చిత్తం కిం కృతేనాపి కర్మణా ఏకాగ్రమేవ చేచ్చిత్తం కిం కృతేనాపి కర్మణా

శివునిపై మనస్సు ఏకాగ్రత లేకపోతే, ఎంత కర్మ చేసినా ఉపయోగం లేదు. మనస్సు ఏకాగ్రంగా ఉంటే, ఎంత కర్మ చేసినా అవసరం లేదు.

తస్మాత్కర్మాణ్యకృత్వా వా కృత్వా వాంతర్బహిఃక్రమాత్ యేన కేనాప్యుపాయేన శివే చిత్తం నివేశయేత్

కాబట్టి, పనులు చేసినా, చేయకపోయినా, బయటగానీ లోపలగానీ, ఏ మార్గమైనా సరే, మనస్సును శివునిలో స్థిరపరచాలి.

శివే నివిష్టచిత్తానాం ప్రతిష్ఠితధియాం సతామ్ పరత్రేహ చ సర్వత్ర నిర్వృతిః పరమా భవేత్

శివునిలో మనస్సు స్థిరంగా ఉన్నవారికి, whose intellect is unwavering, ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ, ఎక్కడైనా పరమానందం కలుగుతుంది.

ఇహోన్నమః శివాయేతి మంత్రేణానేన సిద్ధయః స తస్మాదధిగంతవ్యః పరావరవిభూతయే

ఇక్కడ, 'ఓం నమః శివాయ' అనే మంత్రంతో సిద్ధులు లభిస్తాయి. అందువల్ల, పైకీ లోకాల్లోకీ అధికారం పొందేందుకు దీన్ని సాధించాలి.

మహర్షివర సర్వజ్ఞ సర్వజ్ఞానమహోదధే పఞ్చాక్షరస్య మాహాత్మ్యం శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః

మహర్షీ, సర్వజ్ఞుడవు, జ్ఞానసముద్రుడవు, ఆ ఐదు అక్షరాల మంత్ర మహిమను నిజంగా వినాలని నాకు కోరిక.

పఞ్చాక్షరస్య మాహాత్మ్యం వర్షకోటిశతైరపి అశక్యం విస్తరాద్వక్తుం తస్మాత్సంక్షేపతః శృణు

ఐదు అక్షరాల మంత్ర మహిమను కోట్లాది సంవత్సరాలు చెప్పినా పూర్తిగా వివరించలేరు. అందుకే, సంక్షిప్తంగా విను.

వేదే శివాగమే చాయముభయత్ర షడక్షరేః సర్వేషాం శివభక్తానామశేషార్థసాధకః

వేదంలోనూ, శివాగమాల్లోనూ, ఈ ఆరు అక్షరాల మంత్రం శివభక్తులందరి కోరికలను నెరవేర్చుతుంది.

తదల్పాక్షరమర్థాఢ్యం వేదసారం విముక్తిదమ్ ఆజ్ఞాసిద్ధమసందిగ్ధం వాక్యమేతచ్ఛివాత్మకమ్

అక్షరాలు తక్కువైనా, అర్థం గొప్పది; వేదసారం, ముక్తిని ప్రసాదించేది, ఆజ్ఞతో స్థిరమైనది, సందేహం లేనిది — ఈ వాక్యం శివస్వరూపమే.

నానాసిద్ధియుతం దివ్యం లోకచిత్తానురంజకమ్ సునిశ్చితార్థం గంభీరం వాక్యం తత్పారమేశ్వరమ్

అనేక సిద్ధులు కలిగినది, దివ్యమైనది, ప్రజల మనసుకు ఆనందాన్ని కలిగించేది, అర్థం స్పష్టమైనది, లోతైనది — ఈ వాక్యం పరమేశ్వరునికి చెందింది.

మన్త్రం సుఖముకోచ్చార్యమశేషార్థప్రసిద్ధయే ప్రాహోన్నమః శివాయేతి సర్వజ్ఞస్సర్వదేహినామ్

ఈ మంత్రం సులభంగా పలకవచ్చు, అన్ని కోరికలు నెరవేర్చుతుంది; అందరికీ 'ఓం నమః శివాయ' అని సర్వజ్ఞుడు ప్రకటించాడు.

తద్బీజం సర్వవిద్యానాం మంత్రమాద్యం షడక్షరమ్ అతిసూక్ష్మం మహార్థం చ జ్ఞేయం తద్వటబీజవత్

అది అన్ని విద్యలకు మూలబీజం, ప్రథమ మంత్రం, ఆరు అక్షరాలది, చాలా సూక్ష్మమైనది, గొప్ప అర్థంతో నిండినది; అది వటవృక్ష బీజంలా తెలుసుకోవాలి.

దేవో గుణత్రయాతీతః సర్వజ్ఞః సర్వకృత్ప్రభుః ఓమిత్యేకాక్షరే మన్త్రే స్థితః సర్వగతః శివః

దేవుడు మూడు గుణాలకు అతీతుడు, సర్వజ్ఞుడు, అన్ని కార్యాలకు అధిపతి; శివుడు 'ఓం' అనే ఒక్క అక్షర మంత్రంలో స్థితుడై, అన్నిటినీ వ్యాపించి ఉన్నాడు.

ఇశానాద్యాని సూక్ష్మాణి బ్రహ్మాణ్యేకాక్షరాణి తు మంత్రే నమశ్శివాయేతి సంస్థితాని యథాక్రమమ్ మంత్రే షడక్షరే సూక్ష్మే పఞ్చబ్రహ్మతనుః శివః

ఈశానాది సూక్ష్మ అక్షరాలు, ఒక్కొక్కటి బ్రహ్మస్వరూపమైనవి, 'నమః శివాయ' మంత్రంలో క్రమంగా స్థాపించబడ్డాయి. ఆ సూక్ష్మమైన ఆరు అక్షరాల మంత్రంలో, శివుడు ఐదు బ్రహ్మ రూపాలలో నిలిచివున్నాడు.

వాచ్యవాచకభావేన స్థితః సాక్షాత్స్వభావతః వాచ్యశ్శివోప్రమేయత్వాన్మంత్రస్తద్వాచకస్స్మృతః

శివుడు స్వయంగా వాచ్యమైనదీ, వాచకమైనదీ అయి నిలిచివుంటాడు. శివుడు తాను పోల్చుకోలేనివాడైనందున వాచ్యుడు, ఆ మంత్రం ఆయనను తెలియజేసేది కాబట్టి వాచకమని గుర్తించబడింది.

వాచ్యవాచకభావో ఽయమనాదిసంస్థితస్తయోః యథా ఽనాదిప్రవృత్తోయం ఘోరసంసారసాగరః

వాచ్య, వాచక సంబంధం ఈ ఇద్దరి మధ్య ఆదికాలం నుంచే ఉంది. ఇదే విధంగా, ఈ భయంకరమైన సంసారసాగరం కూడా ఆదికాలం నుంచే ప్రవహిస్తోంది.

శివో ఽపి హి తథానాదిసంసారాన్మోచకః స్థితః వ్యాధీనాం భేషజం యద్వత్ప్రతిపక్షః స్వభావతః

అలాగే, శివుడు కూడా ఆ ఆదికాలం నుంచే సంసార బంధనాల నుంచి విమోచించేవాడిగా నిలిచివున్నాడు. వ్యాధులకు మందు సహజంగా ప్రతికూలమై ఉండేలా, శివుడు కూడా స్వభావతః విమోచకుడిగా ఉన్నాడు.

తద్వత్సంసారదోషాణాం ప్రతిపక్షః శివస్స్మృతః అసత్యస్మిన్ జగన్నాథే తమోభూతమిదం భవేత్

అలాగే, సంసార దోషాలకు ప్రతికూలుడిగా శివుడు గుర్తించబడ్డాడు. జగన్నాధుడు లేకపోతే, ఈ లోకం చీకటిలో మునిగిపోతుంది.

అచేతనత్వాత్ప్రకృతేరజ్ఞత్వాత్పురషస్య చ ప్రధానపరమాణ్వాది యావత్కించిదచేతనమ్

ప్రకృతి చైతన్యం లేనిది, పురుషుడు అజ్ఞానంతో ఉండటం వల్ల, ప్రధానమైనదైనా, పరమాణువు వరకూ ఉన్న ప్రతిదీ చైతన్యం లేనిదే.