శివపురాణమ్

అధ్యాపనం యాజనం చ క్షత్రియస్యాప్రతిగ్రహః వైశ్యస్య చ విశేషేణ మయా నాత్ర విధీయతే

క్షత్రియులకు బోధన చేయడం, యజ్ఞాలలో పాల్గొనడం అనుమతించబడింది. కాని, వారు దానం తీసుకోవడం కుదరదు. వైశ్యులకు అయితే ఇవి మరీ అనుమతించబడవు.

రక్షణం సర్వవర్ణానాం యుద్ధే శత్రువధస్తథా దుష్టపక్షిమృగాణాం చ దుష్టానాం శాతనం నృణామ్

అన్ని వర్ణాల ప్రజలను రక్షించడం, యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించడం, చెడు పక్షులు, మృగాలు, దుష్టులను నశింపజేయడం కూడా కర్తవ్యాలు.

అవిశ్వాసశ్చ సర్వత్ర విశ్వాసో మమ యోగిషు స్త్రీసంసర్గశ్చ కాలేషు చమూరక్షణమేవ చ

ప్రతి చోటా అప్రమత్తత అవసరం, యోగులకు మాత్రమే నమ్మకం ఉంచాలి, అనుచిత సమయంలో స్త్రీలతో కలవకూడదు, సైన్యాన్ని కాపాడడం కూడా కర్తవ్యం.

సదా సంచారితైశ్చారైర్లోకవృత్తాంతవేదనమ్ సదాస్త్రధారణం చైవ భస్మకంచుకధారణమ్

ఎప్పుడూ గూఢచారులతో ప్రజల వ్యవహారాలు తెలుసుకోవాలి, ఆయుధాలు ధరించాలి, బస్మంతో పూత వేసిన వస్త్రాన్ని ధరించాలి.

రాజ్ఞాం మమాశ్రమస్థానామేష ధర్మస్య సంగ్రహః గోరక్షణం చ వాణిజ్యం కృషిర్వైశ్యస్య కథ్యతే

ఓ రాజులారా! నా ఆశ్రమస్థులకు ఇదే ధర్మసారాంశం. వైశ్యులకు పశువులను రక్షించడం, వ్యాపారం చేయడం, వ్యవసాయం చేయడం చెప్పబడింది.

శుశ్రూషేతరవర్ణానాం ధర్మః శూద్రస్య కథ్యతే ఉద్యానకరణం చైవ మమ క్షేత్రసమాశ్రయః

శూద్రులకు ఇతర వర్ణాలకు సేవ చేయడం ధర్మంగా చెప్పబడింది. తోటలు చేయడం, నా పొలాల్లో నివసించడం కూడా వారి కర్తవ్యం.

ధర్మపత్న్యాస్తు గమనం గృహస్థస్య విధీయతే బ్రహ్మచర్యం వనస్థానాం యతీనాం బ్రహ్మచారిణామ్

గృహస్థుడికి ధర్మపత్నితో సంయోగం అనుమతించబడింది. వానప్రస్థులు, యతులు, బ్రహ్మచారులకు బ్రహ్మచర్యమే నియమం.

స్త్రీణాం తు భర్తృశుశ్రూషా ధర్మో నాన్యస్సనాతనః మమార్చనం చ కల్యాణి నియోగో భర్తురస్తి చేత్

స్త్రీలకు భర్తకు సేవ చేయడమే శాశ్వత ధర్మం, మరొకటి కాదు. ఓ మంగళకరమైనవాడా! భర్త ఆజ్ఞిస్తే నాకు పూజ చేయడం కూడా కర్తవ్యం.

యా నారీ భర్తృశుశ్రూషాం విహాయ వ్రతతత్పరా సా నారీ నరకం యాతి నాత్ర కార్యా విచారణా

భర్తకు సేవను వదిలేసి వ్రతాలలో మాత్రమే ఆసక్తి చూపే స్త్రీ, అటువంటి స్త్రీ నరకానికి వెళ్తుంది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం అవసరం లేదు.

అథ భర్తృవిహీనాయా వక్ష్యే ధర్మం సనాతనమ్ వ్రతం దానం తపః శౌచం భూశయ్యానక్తభోజనమ్

ఇప్పుడు భర్త లేని స్త్రీకి శాశ్వత ధర్మాన్ని చెబుతాను: వ్రతం, దానం, తపస్సు, శౌచం, నేలపై నిద్రపోవడం, రాత్రి భోజనం మానడం.

బ్రహ్మచర్యం సదా స్నానం భస్మనా సలిలేన వా శాంతిర్మౌనం క్షమా నిత్యం సంవిభాగో యథావిధి

బ్రహ్మచర్యం, ప్రతిరోజూ బస్మతో లేదా నీటితో స్నానం, శాంతి, మౌనం, ఎప్పుడూ క్షమాభావం, విధిగా పంచుకోవడం ఇవన్నీ పాటించాలి.

అష్టాభ్యాం చ చతుర్దశ్యాం పౌర్ణమాస్యాం విశేషతః ఏకాదశ్యాం చ విధివదుపవాసోమమార్చనమ్

అష్టమి, చతుర్దశి, ముఖ్యంగా పౌర్ణమి, అలాగే ఏకాదశి రోజున నియమంగా ఉపవాసం చేసి సోమ దేవుని పూజ చేయాలి.

ఇతి సంక్షేపతః ప్రోక్తో మయాశ్రమనిషేవిణామ్ బ్రహ్మక్షత్రవిశాం దేవి యతీనాం బ్రహ్మచారిణామ్

ఇలా సంక్షిప్తంగా ఆశ్రమ ధర్మాన్ని బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, యతులు, బ్రహ్మచారులకు వివరించాను.

తథైవ వానప్రస్థానాం గృహస్థానాం చ సున్దరి శూద్రాణామథ నారీణాం ధర్మ ఏష సనాతనః

అదే విధంగా, వానప్రస్థులు, గృహస్థులు, శూద్రులు, స్త్రీలకు కూడా ఇదే శాశ్వత ధర్మం, ఓ సుందరివా!

ధ్యేయస్త్వయాహం దేవేశి సదా జాప్యః షడక్షరః వేదోక్తమఖిలం ధర్మమితి ధర్మార్థసంగ్రహః

ఓ దేవతల రాణీ! నీవు ఎప్పుడూ నన్ను ధ్యానం చేయాలి, షడక్షర మంత్రాన్ని జపించాలి, వేదాల్లో చెప్పిన ధర్మాన్ని ఆచరించాలి — ఇదే ధర్మార్థ సారాంశం.

అథ యే మానవా లోకే స్వేచ్ఛయా ధృతవిగ్రహాః భావాతిశయసంపన్నాః పూర్వసంస్కారసంయుతాః

ఇప్పుడు, ఈ లోకంలో కొందరు మనుషులు తమ ఇష్టానుసారం నియమాలు పాటిస్తూ, గొప్ప భక్తితో, పూర్వజన్మ సంస్కారాలతో ఉంటారు.

విరక్తా వానురక్తా వా స్త్ర్యాదీనాం విషయేష్వపి

వారు స్త్రీలు మొదలైన విషయాలలో ఆసక్తి లేకపోయినా, లేదా ఆసక్తి ఉన్నా కూడా...

తేషాం మమాత్మవిజ్ఞానం విశుద్ధానాం వివేకినామ్ మత్ప్రసాదాద్విశుద్ధానాం దుఃఖమాశ్రమరక్షణాత్

శుద్ధమైన మనసు కలిగి, వివేకంతో ఉన్నవారికి నా కృప వల్ల నా నిజమైన స్వరూపం తెలిసి వస్తుంది. అయినా వారు శుద్ధులైనా, లోక ధర్మాల భారాన్ని భరించడంవల్ల బాధను అనుభవిస్తారు.

నాస్తి కృత్యమకృత్యం చ సమాధిర్వా పరాయణమ్ న విధిర్న నిషేధశ్చ తేషాం మమ యథా తథా

వారికి చేయవలసిన పని, చేయకూడని పని, ధ్యానం, పరమ లక్ష్యం ఏదీ ఉండదు. వారికి ఆజ్ఞలు, నిషేధాలు లేవు — నాకున్నట్లే వారికీ అంతే.

తథేహ పరిపూర్ణస్య సాధ్యం మమ న విద్యతే తథైవ కృతకృత్యానాం తేషామపి న సంశయః

ఇక్కడ పరిపూర్ణుడైనవారికి నేను చేయవలసిన పని ఏదీ లేదు. అలాగే, తమ జీవిత ప్రయోజనం నెరవేర్చుకున్నవారికి కూడా సందేహం లేదు.

మద్భక్తానాం హితార్థాయ మానుషం భావమాశ్రితాః రుద్రలోకాత్పరిభ్రష్టాస్తే రుద్రా నాత్ర సంశయః

నా భక్తుల హితార్థం కోసం, రుద్ర లోకాన్ని విడిచిన రుద్రులు మానవ రూపాన్ని ధరిస్తారు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

మమానుశాసనం యద్వద్బ్రహ్మాదీనాం ప్రవర్తకమ్ తథా నరాణామన్యేషాం తన్నియోగః ప్రవర్తకః

బ్రహ్మ మొదలైనవారికి నా ఆజ్ఞ ఎలా కార్యాన్ని ప్రారంభించిస్తుందో, అలాగే మానవులు మరియు ఇతరులకూ నా ఆజ్ఞే కార్యానికి కారణమవుతుంది.

మమాజ్ఞాధారభావేన సద్భావాతిశయేన చ తదాలోకనమాత్రేణ సర్వపాపక్షయో భవేత్

నా ఆజ్ఞను పరమంగా భావించి, నిజమైన భక్తితో చూస్తే, కేవలం ఒక చూపుతోనే అన్ని పాపాలు నశించిపోతాయి.

ప్రత్యయాశ్చ ప్రవర్తంతే ప్రశస్తఫలసూచకాః మయి భావవతాం పుంసాం ప్రాగదృష్టార్థగోచరాః

నన్ను భక్తితో ఆరాధించే వారికి, కోరిన ఫలితం కనబడకముందే, శుభ ఫలితాలను సూచించే సంకేతాలు కలుగుతాయి.

కంపస్వేదో ఽశ్రుపాతశ్చ కణ్ఠే చ స్వరవిక్రియా ఆనందాద్యుపలబ్ధిశ్చ భవేదాకస్మికీ ముహుః

కంపనం, చెమట, కన్నీళ్లు, గొంతులో స్వర మార్పు, ఆకస్మికంగా మళ్లీ మళ్లీ ఆనందం కలగడం — ఇవన్నీ అనుకోకుండా జరుగుతాయి.

స తైర్వ్యస్తైస్సమస్తైర్వా లింగైరవ్యభిచారిభిః మందమధ్యోత్తమైర్భావైర్విజ్ఞేయాస్తే నరోత్తమాః

ఈ లక్షణాలు ఒక్కొక్కటిగా లేదా అన్నీ కలిసికూడా, మృదువుగా, మధ్యస్థంగా, గాఢంగా కనిపించినప్పుడు, అటువంటి వారిని ఉత్తములు అని గుర్తించాలి.

యథాయోగ్నిసమావేశాన్నాయో భవతి కేవలమ్ స తథైవ మమ సాన్నిధ్యాన్న తే కేవలమానుషాః

ఇనుపు అగ్నిని తాకినప్పుడు అది కేవలం ఇనుపు కాకుండా పోయినట్లే, నా సన్నిధిలో ఉన్న వారు కేవలం మానవులు కాదు.

హస్తపాదాదిసాధర్మ్యాద్రుద్రాన్మర్త్యవపుర్ధరాన్ ప్రాకృతానివ మన్వానో నావజానీత పండితః

వారికి చేతులు, కాళ్లు మొదలైనవి మానవుల్లా కనిపించినా, వారు సాధారణులు అని అనుకోకూడదు. జ్ఞానులు వారిని మానవ రూపంలో ఉన్న రుద్రులుగా గుర్తిస్తారు.

అవజ్ఞానం కృతం తేషు నరైర్వ్యామూఢచేతనైః ఆయుః శ్రియం కులం శీలం హిత్వా నిరయమావహేత్

మూఢబుద్ధి కలిగిన మనుషులు వారిని తక్కువగా చూసినప్పుడు, అలాంటి అవమానం వల్ల ఆయుష్షు, ఐశ్వర్యం, వంశం, శీలం పోయి, నరకానికి దారి తీస్తుంది.