శివపురాణమ్

త్రిః స్నానం చాగ్నికార్యం చ లింగార్చనమనుక్రమమ్ దానమీశ్రరభావశ్చ దయా సర్వత్ర సర్వదా

రోజూ మూడుసార్లు స్నానం, అగ్ని సేవ, లింగాన్ని నిత్యం పూజించడం, దానం, ఈశ్వరుని ముందు వినయం, ఎప్పుడూ అందరికీ దయ చూపడం—

సత్యం సంతోషమాస్తిక్యమహింసా సర్వజంతుషు హ్రీశ్రద్ధాధ్యయనం యోగస్సదాధ్యాపనమేవ చ

నిజాయితీ, సంతృప్తి, విశ్వాసం, అన్ని జీవులపట్ల హింస లేకపోవడం, లజ్జ, భక్తి, అధ్యయనం, యోగం, ఎప్పుడూ బోధించడం—

వ్యాఖ్యానం బ్రహ్మచర్యం చ శ్రవణం చ తపః క్షమా శౌచం శిఖోపవీతం చ ఉష్ణీషం చోత్తరీయకమ్

వివరణ చెప్పడం, బ్రహ్మచర్యం, శ్రవణం, తపస్సు, సహనం, శుద్ధి, శిఖ, యజ్ఞోపవీతం, ఉష్ణీషం, ఉత్తరీయం ధరించడం—

నిషిద్ధాసేవనం చైవ భస్మరుద్రాక్షధారణమ్ పర్వణ్యభ్యర్చనం దేవి చతుర్దశ్యాం విశేషతః

నిషిద్ధమైన పనులు చేయకపోవడం, బస్మ, రుద్రాక్షలు ధరించడం, పర్వదినాల్లో పూజ, ముఖ్యంగా చతుర్దశి రోజున, దేవీ!

పానం చ బ్రహ్మకూర్చస్య మాసి మాసి యథావిధి అభ్యర్చనం విశేషేణ తేనైవ స్నాప్య మాం ప్రియే

ప్రతి నెలా నియమంగా బ్రహ్మకూర్చ జలాన్ని సేవించడం, ప్రత్యేక పూజ చేయడం, ఆ నీటితో నన్ను స్నానపర్చడం, ప్రియమైనవాడా!

సర్వక్రియాన్న సన్త్యాగః శ్రద్ధాన్నస్య చ వర్జనమ్ తథా పర్యుషితాన్నస్య యావకస్య విశేషతః

అన్ని కర్తవ్యాలను వదలకపోవడం, విశ్వాసం లేని అన్నాన్ని తినకపోవడం, పాత అన్నం, యవక ధాన్యాన్ని ముఖ్యంగా తినకపోవడం—

మద్యస్య మద్యగన్ధస్య నైవేద్యస్య చ వర్జనమ్ సామాన్యం సర్వవర్ణానాం బ్రాహ్మణానాం విశేషతః

మద్యం, మద్యం వాసన ఉన్న పదార్థాలు, మద్యం కలిగిన నైవేద్యం తినకపోవడం, ఇది అన్ని వర్ణాలకు, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణులకు సాధారణ నియమం.

క్షమా శాంతిశ్చ సన్తోషస్సత్యమస్తేయమేవ చ బ్రహ్మచర్యం మమ జ్ఞానం వైరాగ్యం భస్మసేవనమ్

క్షమ, శాంతి, సంతృప్తి, సత్యం, దొంగతనం చేయకపోవడం, బ్రహ్మచర్యం, నా జ్ఞానం, విరక్తి, బస్మను వినియోగించడం—

సర్వసంగనివృత్తిశ్చ దశైతాని విశేషతః లింగాని యోగినాం భూయో దివా భిక్షాశనం తథా

అన్ని బంధాలను పూర్తిగా వదిలిపెట్టడం—ఈ పది లక్షణాలు యోగులకు ముఖ్యంగా ఉంటాయి, అలాగే పగలు భిక్షాటన చేయడం కూడా.

వానప్రస్థాశ్రమస్థానాం సమానమిదమిష్యతే రాత్రౌ న భోజనం కార్యం సర్వేషాం బ్రహ్మచారిణామ్

వానప్రస్థాశ్రమంలో ఉన్నవారికీ ఇదే నియమం వర్తిస్తుంది. రాత్రి సమయంలో బ్రహ్మచారులు ఎవ్వరూ భోజనం చేయకూడదు.

అధ్యాపనం యాజనం చ క్షత్రియస్యాప్రతిగ్రహః వైశ్యస్య చ విశేషేణ మయా నాత్ర విధీయతే

క్షత్రియులకు బోధన చేయడం, యజ్ఞాలలో పాల్గొనడం అనుమతించబడింది. కాని, వారు దానం తీసుకోవడం కుదరదు. వైశ్యులకు అయితే ఇవి మరీ అనుమతించబడవు.

రక్షణం సర్వవర్ణానాం యుద్ధే శత్రువధస్తథా దుష్టపక్షిమృగాణాం చ దుష్టానాం శాతనం నృణామ్

అన్ని వర్ణాల ప్రజలను రక్షించడం, యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించడం, చెడు పక్షులు, మృగాలు, దుష్టులను నశింపజేయడం కూడా కర్తవ్యాలు.

అవిశ్వాసశ్చ సర్వత్ర విశ్వాసో మమ యోగిషు స్త్రీసంసర్గశ్చ కాలేషు చమూరక్షణమేవ చ

ప్రతి చోటా అప్రమత్తత అవసరం, యోగులకు మాత్రమే నమ్మకం ఉంచాలి, అనుచిత సమయంలో స్త్రీలతో కలవకూడదు, సైన్యాన్ని కాపాడడం కూడా కర్తవ్యం.

సదా సంచారితైశ్చారైర్లోకవృత్తాంతవేదనమ్ సదాస్త్రధారణం చైవ భస్మకంచుకధారణమ్

ఎప్పుడూ గూఢచారులతో ప్రజల వ్యవహారాలు తెలుసుకోవాలి, ఆయుధాలు ధరించాలి, బస్మంతో పూత వేసిన వస్త్రాన్ని ధరించాలి.

రాజ్ఞాం మమాశ్రమస్థానామేష ధర్మస్య సంగ్రహః గోరక్షణం చ వాణిజ్యం కృషిర్వైశ్యస్య కథ్యతే

ఓ రాజులారా! నా ఆశ్రమస్థులకు ఇదే ధర్మసారాంశం. వైశ్యులకు పశువులను రక్షించడం, వ్యాపారం చేయడం, వ్యవసాయం చేయడం చెప్పబడింది.

శుశ్రూషేతరవర్ణానాం ధర్మః శూద్రస్య కథ్యతే ఉద్యానకరణం చైవ మమ క్షేత్రసమాశ్రయః

శూద్రులకు ఇతర వర్ణాలకు సేవ చేయడం ధర్మంగా చెప్పబడింది. తోటలు చేయడం, నా పొలాల్లో నివసించడం కూడా వారి కర్తవ్యం.

ధర్మపత్న్యాస్తు గమనం గృహస్థస్య విధీయతే బ్రహ్మచర్యం వనస్థానాం యతీనాం బ్రహ్మచారిణామ్

గృహస్థుడికి ధర్మపత్నితో సంయోగం అనుమతించబడింది. వానప్రస్థులు, యతులు, బ్రహ్మచారులకు బ్రహ్మచర్యమే నియమం.

స్త్రీణాం తు భర్తృశుశ్రూషా ధర్మో నాన్యస్సనాతనః మమార్చనం చ కల్యాణి నియోగో భర్తురస్తి చేత్

స్త్రీలకు భర్తకు సేవ చేయడమే శాశ్వత ధర్మం, మరొకటి కాదు. ఓ మంగళకరమైనవాడా! భర్త ఆజ్ఞిస్తే నాకు పూజ చేయడం కూడా కర్తవ్యం.

యా నారీ భర్తృశుశ్రూషాం విహాయ వ్రతతత్పరా సా నారీ నరకం యాతి నాత్ర కార్యా విచారణా

భర్తకు సేవను వదిలేసి వ్రతాలలో మాత్రమే ఆసక్తి చూపే స్త్రీ, అటువంటి స్త్రీ నరకానికి వెళ్తుంది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం అవసరం లేదు.

అథ భర్తృవిహీనాయా వక్ష్యే ధర్మం సనాతనమ్ వ్రతం దానం తపః శౌచం భూశయ్యానక్తభోజనమ్

ఇప్పుడు భర్త లేని స్త్రీకి శాశ్వత ధర్మాన్ని చెబుతాను: వ్రతం, దానం, తపస్సు, శౌచం, నేలపై నిద్రపోవడం, రాత్రి భోజనం మానడం.

బ్రహ్మచర్యం సదా స్నానం భస్మనా సలిలేన వా శాంతిర్మౌనం క్షమా నిత్యం సంవిభాగో యథావిధి

బ్రహ్మచర్యం, ప్రతిరోజూ బస్మతో లేదా నీటితో స్నానం, శాంతి, మౌనం, ఎప్పుడూ క్షమాభావం, విధిగా పంచుకోవడం ఇవన్నీ పాటించాలి.

అష్టాభ్యాం చ చతుర్దశ్యాం పౌర్ణమాస్యాం విశేషతః ఏకాదశ్యాం చ విధివదుపవాసోమమార్చనమ్

అష్టమి, చతుర్దశి, ముఖ్యంగా పౌర్ణమి, అలాగే ఏకాదశి రోజున నియమంగా ఉపవాసం చేసి సోమ దేవుని పూజ చేయాలి.

ఇతి సంక్షేపతః ప్రోక్తో మయాశ్రమనిషేవిణామ్ బ్రహ్మక్షత్రవిశాం దేవి యతీనాం బ్రహ్మచారిణామ్

ఇలా సంక్షిప్తంగా ఆశ్రమ ధర్మాన్ని బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, యతులు, బ్రహ్మచారులకు వివరించాను.

తథైవ వానప్రస్థానాం గృహస్థానాం చ సున్దరి శూద్రాణామథ నారీణాం ధర్మ ఏష సనాతనః

అదే విధంగా, వానప్రస్థులు, గృహస్థులు, శూద్రులు, స్త్రీలకు కూడా ఇదే శాశ్వత ధర్మం, ఓ సుందరివా!

ధ్యేయస్త్వయాహం దేవేశి సదా జాప్యః షడక్షరః వేదోక్తమఖిలం ధర్మమితి ధర్మార్థసంగ్రహః

ఓ దేవతల రాణీ! నీవు ఎప్పుడూ నన్ను ధ్యానం చేయాలి, షడక్షర మంత్రాన్ని జపించాలి, వేదాల్లో చెప్పిన ధర్మాన్ని ఆచరించాలి — ఇదే ధర్మార్థ సారాంశం.

అథ యే మానవా లోకే స్వేచ్ఛయా ధృతవిగ్రహాః భావాతిశయసంపన్నాః పూర్వసంస్కారసంయుతాః

ఇప్పుడు, ఈ లోకంలో కొందరు మనుషులు తమ ఇష్టానుసారం నియమాలు పాటిస్తూ, గొప్ప భక్తితో, పూర్వజన్మ సంస్కారాలతో ఉంటారు.

విరక్తా వానురక్తా వా స్త్ర్యాదీనాం విషయేష్వపి

వారు స్త్రీలు మొదలైన విషయాలలో ఆసక్తి లేకపోయినా, లేదా ఆసక్తి ఉన్నా కూడా...

తేషాం మమాత్మవిజ్ఞానం విశుద్ధానాం వివేకినామ్ మత్ప్రసాదాద్విశుద్ధానాం దుఃఖమాశ్రమరక్షణాత్

శుద్ధమైన మనసు కలిగి, వివేకంతో ఉన్నవారికి నా కృప వల్ల నా నిజమైన స్వరూపం తెలిసి వస్తుంది. అయినా వారు శుద్ధులైనా, లోక ధర్మాల భారాన్ని భరించడంవల్ల బాధను అనుభవిస్తారు.

నాస్తి కృత్యమకృత్యం చ సమాధిర్వా పరాయణమ్ న విధిర్న నిషేధశ్చ తేషాం మమ యథా తథా

వారికి చేయవలసిన పని, చేయకూడని పని, ధ్యానం, పరమ లక్ష్యం ఏదీ ఉండదు. వారికి ఆజ్ఞలు, నిషేధాలు లేవు — నాకున్నట్లే వారికీ అంతే.