శివపురాణమ్

ధ్యానమ్మద్రూపచింతాద్యం నాత్మాద్యర్థసమాధయః మమాగమార్థవిజ్ఞానం జ్ఞానం నాన్యార్థవేదనమ్

ధ్యానం అంటే నా రూపాన్ని, నా లక్షణాలను మనసులో తలచడం; స్వయాన్ని లేదా ఇతర విషయాలను ధ్యానించడం కాదు. జ్ఞానం అంటే నా శాస్త్రార్థాన్ని తెలుసుకోవడం, ఇతర విషయాల జ్ఞానం కాదు.

బాహ్యే వాభ్యంతరే వాథ యత్ర స్యాన్మనసో రతిః ప్రాగ్వాసనావశాద్దేవి తత్త్వనిష్ఠాం సమాచరేత్

వెలుపలైనా, లోపలైనా, మనసు ఎక్కడ ఆనందాన్ని పొందుతుందో అక్కడ, దేవీ, గత సంస్కారాల ప్రకారం ఆ తత్త్వాన్ని స్థిరంగా ఆచరించాలి.

బాహ్యాదాభ్యంతరం శ్రేష్ఠం భవేచ్ఛతగుణాధికమ్ అసంకరత్వాద్దోషాణాం దృష్టానామప్యసమ్భవాత్

వెలుపటి పూజకన్నా లోపలి పూజే ఉత్తమం, ఎందుకంటే అది ఎక్కువ శుభఫలితాన్ని ఇస్తుంది; వెలుపటి పూజలో కనిపించే లోపాలు, కలయికలు ఇందులో ఉండవు.

శౌచమాభ్యంతరం విద్యాన్న బాహ్యం శౌచముచ్యతే అంతః శౌచవిముక్తాత్మా శుచిరప్యశుచిర్యతః

పవిత్రత అంటే లోపల ఉండే స్వచ్ఛతను తెలుసుకో. వెలుపటి శుద్ధి నిజమైన శుద్ధి కాదు. లోపల అపవిత్రత లేకపోతే, వెలుపల అపవిత్రంగా ఉన్నా, వాడు నిజంగా పవిత్రుడే.

బాహ్యమాభ్యంర్తరం చైవ భజనం భవపూర్వకమ్ న భావరహితం దేవి విప్రలంభైకకారణమ్

వెలుపటి, లోపలి భక్తి రెండింటికీ భావం తోడైతేనే ఫలితం ఉంటుంది, దేవీ. భావం లేకుండా చేసిన పూజ నిరాశకే కారణమవుతుంది.

కృతకృత్యస్య పూతస్య మమ కిం క్రియతే నరైః బహిర్వాభ్యంతరం వాథ మయా భావో హి గృహ్యతే

నాకు అన్నీ సిద్ధించాయి, నేను పవిత్రుడిని. ప్రజలు వెలుపలైనా, లోపలైనా నాకు ఏమి చేయగలరు? నేను భావాన్ని మాత్రమే స్వీకరిస్తాను.

భావైకాత్మా క్రియా దేవి మమ ధర్మస్సనాతనః మనసా కర్మణా వాచా హ్యనపేక్ష్య ఫలం క్వచిత్

దేవీ, భావమే ఆధారంగా చేసే కార్యమే నా శాశ్వత ధర్మం — అది మనసుతో, చేతలతో, మాటతో ఫలితాన్ని ఆశించకుండా చేయాలి.

ఫలోద్దేశేన దేవేశి లఘుర్మమ సమాశ్రయః ఫలార్థీ తదభావే మాం పరిత్యక్తుం క్షమో యతః

దేవతల అధిపతీ, ఫలితాన్ని ఆశిస్తూ చేసిన పూజ నాకు తక్కువగా ఉంటుంది. ఫలితాన్ని కోరేవారు అది రాకపోతే నన్ను వదిలిపెట్టగలరు.

ఫలార్థినో ఽపి యస్యైవ మయి చిత్తం ప్రతిష్ఠితమ్ భావానురూపఫలదస్తస్యాప్యహమనిన్దితే

అయితే, నిందలేని దేవీ, ఫలితాన్ని కోరినా సరే ఎవరి మనసు నాలో స్థిరంగా ఉంటే, వారి భావానికి తగిన ఫలితాన్ని నేను ఇస్తాను.

ఫలానపేక్షయా యేషాం మనో మత్ప్రవణం భవేత్ ప్రార్థయేయుః ఫలం పశ్చాద్భక్తాస్తే ఽపి మమ ప్రియాః

ఫలితాన్ని ఆశించకుండా ఎవరి మనసు నాలో లీనమై ఉంటే, వారు తరువాత ఫలితాన్ని కోరినా, అలాంటి భక్తులు నాకు ప్రియమే.

ప్రాక్ సంస్కారవశాదేవ యే విచింత్య ఫలాఫలే వివశా మాం ప్రపద్యంతే మమ ప్రియతమా మతాః

మునుపటి సంస్కారాల వల్ల ఫలితం వస్తుందా లేదా అని ఆలోచిస్తూ, నన్ను ఆశ్రయించేవారు కూడా నా అత్యంత ప్రియులు.

మల్లాభాన్న పరో లాభస్తేషామస్తి యథాతథమ్ మమాపి లాభస్తల్లాభాన్నాపరః పరమేశ్వరి

వాళ్లకు దక్కినదానికంటే గొప్ప లాభం లేదు, పరమేశ్వరి! నాకూ అదే విధంగా, నాకు దక్కినదానికంటే మించిన లాభం లేదు.

మదనుగ్రహతస్తేషాం భావో మయి సమర్పితః ఫలం పరమనిర్వాణం ప్రయచ్ఛతి బలాదివ

నా అనుగ్రహంతో వాళ్లు నన్ను భక్తితో అర్పించుకున్న ప్రేమ, ఆ భక్తి పరమ మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది, బలంతో లభించే ఫలితంలా.

మహాత్మనామనన్యానాం మయి సంన్యస్తచేతసామ్ అష్టధా లక్షణం ప్రాహుర్మమ ధర్మాధికారిణామ్

ఎవరైతే మహాత్ములు, నన్ను తప్ప ఇంకెవ్వరినీ ఆశ్రయించరు, మనసంతా నాకే అర్పిస్తారు, వారిలో ఎనిమిది లక్షణాలు నా ధర్మానికి అర్హులుగా చెప్పబడ్డాయి.

మద్భక్తజనవాత్సల్యం పూజాయాం చానుమోదనమ్ స్వయమభ్యర్చనం చైవ మదర్థే చాంగచేష్టితమ్

నా భక్తులపై మమకారం, పూజలో ఆనందం, స్వయంగా పూజ చేయడం, నాకోసం శరీరంతో చేసే పనులు—

మత్కథాశ్రవణే భక్తిః స్వరనేత్రాంగవిక్రియాః మమానుస్మరణం నిత్యం యశ్చ మాముపజీవతి

నా కథలు వినడంలో భక్తి, స్వరం, కన్నులు, శరీరంలో మార్పులు, నన్ను ఎప్పుడూ జ్ఞాపకం చేసుకోవడం, నన్ను ఆధారంగా జీవించడం—

ఏవమష్టవిధం చిహ్నం యస్మిన్ మ్లేచ్ఛే ఽపి వర్తతే స విప్రేన్ద్రో మునిః శ్రీమాన్స యతిస్స చ పండితః

ఈ ఎనిమిది లక్షణాలు ఎవరిలో ఉన్నాయో, అతడు మ్లేచ్ఛుడైనా, అతడే బ్రాహ్మణుల్లో శ్రేష్ఠుడు, ముని, మహిమాన్వితుడు, యతి, పండితుడు.

న మే ప్రియశ్చతుర్వేదీ మద్భక్తో శ్వపచో ఽపి యః తస్మై దేయం తతో గ్రాహ్యం స చ పూజ్యో యథా హ్యహమ్

నాకు భక్తుడైనవాడు, అతడు శ్వపచుడైనా, నలుగురు వేదాలు తెలిసినవాడికన్నా నాకు ప్రియమైనవాడు. అతడికి దానం చేయాలి, అతడి నుండి స్వీకరించాలి, అతడిని నన్నిలా పూజించాలి.

పత్రం పుష్పం ఫలం తోయం యో మే భక్త్యా ప్రయచ్ఛతి తస్యాహం న ప్రణశ్యామి స చ మే న ప్రణశ్యతి

ఎవరైనా నాకు భక్తితో ఆకుపచ్చ, పువ్వు, పండు, నీరు సమర్పిస్తే, నేను వారిని వదలను, వారు నన్ను వదలరు.

అథ వక్ష్యామి దేవేశి భక్తానామధికారిణామ్ విదుషాం ద్విజముఖ్యానాం వర్ణధర్మసమాసతః

ఇప్పుడు దేవతల అధిపతిగా, భక్తులకు, పండితులకు, బ్రాహ్మణుల్లో శ్రేష్ఠులకు వర్ణధర్మాలను సంక్షిప్తంగా వివరిస్తాను.

త్రిః స్నానం చాగ్నికార్యం చ లింగార్చనమనుక్రమమ్ దానమీశ్రరభావశ్చ దయా సర్వత్ర సర్వదా

రోజూ మూడుసార్లు స్నానం, అగ్ని సేవ, లింగాన్ని నిత్యం పూజించడం, దానం, ఈశ్వరుని ముందు వినయం, ఎప్పుడూ అందరికీ దయ చూపడం—

సత్యం సంతోషమాస్తిక్యమహింసా సర్వజంతుషు హ్రీశ్రద్ధాధ్యయనం యోగస్సదాధ్యాపనమేవ చ

నిజాయితీ, సంతృప్తి, విశ్వాసం, అన్ని జీవులపట్ల హింస లేకపోవడం, లజ్జ, భక్తి, అధ్యయనం, యోగం, ఎప్పుడూ బోధించడం—

వ్యాఖ్యానం బ్రహ్మచర్యం చ శ్రవణం చ తపః క్షమా శౌచం శిఖోపవీతం చ ఉష్ణీషం చోత్తరీయకమ్

వివరణ చెప్పడం, బ్రహ్మచర్యం, శ్రవణం, తపస్సు, సహనం, శుద్ధి, శిఖ, యజ్ఞోపవీతం, ఉష్ణీషం, ఉత్తరీయం ధరించడం—

నిషిద్ధాసేవనం చైవ భస్మరుద్రాక్షధారణమ్ పర్వణ్యభ్యర్చనం దేవి చతుర్దశ్యాం విశేషతః

నిషిద్ధమైన పనులు చేయకపోవడం, బస్మ, రుద్రాక్షలు ధరించడం, పర్వదినాల్లో పూజ, ముఖ్యంగా చతుర్దశి రోజున, దేవీ!

పానం చ బ్రహ్మకూర్చస్య మాసి మాసి యథావిధి అభ్యర్చనం విశేషేణ తేనైవ స్నాప్య మాం ప్రియే

ప్రతి నెలా నియమంగా బ్రహ్మకూర్చ జలాన్ని సేవించడం, ప్రత్యేక పూజ చేయడం, ఆ నీటితో నన్ను స్నానపర్చడం, ప్రియమైనవాడా!

సర్వక్రియాన్న సన్త్యాగః శ్రద్ధాన్నస్య చ వర్జనమ్ తథా పర్యుషితాన్నస్య యావకస్య విశేషతః

అన్ని కర్తవ్యాలను వదలకపోవడం, విశ్వాసం లేని అన్నాన్ని తినకపోవడం, పాత అన్నం, యవక ధాన్యాన్ని ముఖ్యంగా తినకపోవడం—

మద్యస్య మద్యగన్ధస్య నైవేద్యస్య చ వర్జనమ్ సామాన్యం సర్వవర్ణానాం బ్రాహ్మణానాం విశేషతః

మద్యం, మద్యం వాసన ఉన్న పదార్థాలు, మద్యం కలిగిన నైవేద్యం తినకపోవడం, ఇది అన్ని వర్ణాలకు, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణులకు సాధారణ నియమం.

క్షమా శాంతిశ్చ సన్తోషస్సత్యమస్తేయమేవ చ బ్రహ్మచర్యం మమ జ్ఞానం వైరాగ్యం భస్మసేవనమ్

క్షమ, శాంతి, సంతృప్తి, సత్యం, దొంగతనం చేయకపోవడం, బ్రహ్మచర్యం, నా జ్ఞానం, విరక్తి, బస్మను వినియోగించడం—

సర్వసంగనివృత్తిశ్చ దశైతాని విశేషతః లింగాని యోగినాం భూయో దివా భిక్షాశనం తథా

అన్ని బంధాలను పూర్తిగా వదిలిపెట్టడం—ఈ పది లక్షణాలు యోగులకు ముఖ్యంగా ఉంటాయి, అలాగే పగలు భిక్షాటన చేయడం కూడా.