శివపురాణమ్

అశ్వమేధగణాచ్ఛ్రేష్ఠం దేవి చిత్తప్రసాధనమ్ ముక్తిదం చ తథా హ్యేతద్దుష్ప్రాప్యం విషయైషిణామ్

దేవీ, మనస్సు ప్రశాంతం చేయడం, వెయ్యి అశ్వమేధ యాగాలకన్నా గొప్పది. అది ముక్తిని ఇస్తుంది. ఇంద్రియ సుఖాలకోసం ఆశపడేవారికి అది దొరకడం చాలా కష్టం.

విజితేంద్రియవర్గస్య యమేన నియమేన చ పూర్వపాపహరో యోగో విరక్తస్యైవ కథ్యతే

ఇంద్రియాలను నియమంతో, నియమంతో జయించినవారికే, వేరే విషయాల్లో ఆసక్తి లేని వారికి మాత్రమే యోగం చెప్పబడింది. అది పూర్వ పాపాలను తొలగిస్తుంది.

వైరాగ్యాజ్జాయతే జ్ఞానం జ్ఞానాద్యోగః ప్రవర్తతే

విరక్తి వల్ల జ్ఞానం కలుగుతుంది. జ్ఞానం వల్ల యోగం ప్రారంభమవుతుంది.

యోగజ్ఞః పతితో వాపి ముచ్యతే నాత్ర సంశయః దయా కార్యాథ సతతమహింసా జ్ఞానసంగ్రహః

యోగాన్ని తెలిసినవాడు లేదా దానిలో విఫలమైనవాడైనా విముక్తి పొందుతాడు — ఇందులో సందేహం లేదు. ఎప్పుడూ దయ, అహింస, జ్ఞానాన్ని కూడగట్టడం పాటించాలి.

సత్యమస్తేయమాస్తిక్యం శ్రద్ధా చేంద్రియనిగ్రహః అధ్యాపనం చాధ్యయనం యజనం యాజనం తథా

సత్యం, అపహరణ చేయకపోవడం, విశ్వాసం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, బోధించడం, చదవడం, యజ్ఞాలు చేయడం, చేయించడంలాంటివి పాటించాలి.

ధ్యానమీశ్వరభావశ్చ సతతం జ్ఞానశీలతా య ఏవం వర్తతే విప్రో జ్ఞానయోగస్య సిద్ధయే

ధ్యానం, పరమేశ్వర భావన, ఎప్పుడూ జ్ఞానాన్ని ఆచరించడం — ఇలా చేసే బ్రాహ్మణుడు జ్ఞానయోగంలో సిద్ధి పొందుతాడు.

అచిరాదేవ విజ్ఞానం లబ్ధ్వా యోగం చ విందతి దగ్ధ్వా దేహమిమం జ్ఞానీ క్షణాజ్జ్ఞానాగ్నినా ప్రియే

ప్రియమైనవాడా, త్వరలోనే జ్ఞానాన్ని, యోగాన్ని పొందిన జ్ఞాని, ఈ శరీరాన్ని క్షణంలోనే జ్ఞానాగ్నితో కాల్చేస్తాడు.

ప్రసాదాన్మమ యోగజ్ఞః కర్మబంధం ప్రహాస్యతి పుణ్యఃపుణ్యాత్మకం కర్మముక్తేస్తత్ప్రతిబంధకమ్ తస్మాన్నియోగతో యోగీ పుణ్యాపుణ్యం వివర్జయేత్

నా కృప వల్ల యోగాన్ని తెలిసినవాడు కర్మ బంధాన్ని వదిలేస్తాడు. పుణ్యపాపాలు రెండూ మోక్షానికి అడ్డుగా ఉంటాయి. అందువల్ల యోగి ఆ రెండింటినీ వదిలేయాలి.

ఫలకామనయా కర్మకరణాత్ప్రతిబధ్యతే న కర్మమాత్రకరణాత్తస్మాత్కర్మఫలం త్యజేత్

ఫలాన్ని ఆశించి కర్మ చేయడం వల్లే బంధనం కలుగుతుంది, కేవలం కర్మ చేయడం వల్ల కాదు. అందుకే కర్మ ఫలాన్ని వదిలేయాలి.

ప్రథమం కర్మయజ్ఞేన బహిః సమ్పూజ్య మాం ప్రియే జ్ఞానయోగరతో భూత్వా పశ్చాద్యోగం సమభ్యసేత్

ముందుగా కర్మయజ్ఞంతో నన్ను వెలుపల ఆరాధించాలి. ఆ తరువాత జ్ఞానయోగంలో స్థిరమై యోగాన్ని అభ్యసించాలి.

విదితే మమ యాథాత్మ్యే కర్మయజ్ఞేన దేహినః న యజంతి హి మాం యుక్తాః సమలోష్టాశ్మకాంచనాః

నా నిజ స్వరూపాన్ని తెలిసినవారు, మట్టి, రాయి, బంగారం అన్నీ సమంగా చూసేవారు, కర్మయజ్ఞంతో నన్ను ఆరాధించరు.

నిత్యయుక్తో మునిః శ్రేష్ఠో మద్భక్తశ్చ సమాహితః జ్ఞానయోగరతో యోగీ మమ సాయుజ్యమాప్నుయాత్

ఎప్పుడూ యోగంలో నిమగ్నుడై, ఉత్తమ మునిగా, నా భక్తుడై, జ్ఞానయోగంలో లీనమైన యోగి నాతో ఏకత్వాన్ని పొందుతాడు.

అథావిరక్తచిత్తా యే వర్ణినో మదుపాశ్రితాః జ్ఞానచర్యాక్రియాస్వేవ తే ఽధికుర్యుస్తదర్హకాః

విరక్తి లేని ద్విజులు, నన్ను ఆశ్రయించినవారు, తమకు తగిన విధంగా జ్ఞానం, ఆచరణ, క్రియలలో మాత్రమే నిమగ్నులై ఉండాలి.

ద్విధా మత్పూజనం జ్ఞేయం బాహ్యమాభ్యంతరం తథా వాఙ్మనఃకాయభేదాచ్చ త్రిధా మద్భజనం విదుః

నా పూజ రెండు విధాలుగా తెలుసుకోవాలి — ఒకటి వెలుపల జరిగేది, మరొకటి లోపల జరిగేది. అలాగే, నా భక్తి మూడు రూపాల్లో ఉంటుంది — మాటతో, మనసుతో, శరీరంతో.

తపః కర్మ జపో ధ్యానం జ్ఞానం వేత్యనుపూర్వశః పఞ్చధా కథ్యతే సద్భిస్తదేవ భజనం పునః

తపస్సు, కర్మ, జపం, ధ్యానం, జ్ఞానం — ఈ ఐదు నా భక్తి రూపాలుగా జ్ఞానులు వరుసగా వివరించారు.

అన్యాత్మవిదితం బాహ్యమస్మదభ్యర్చనాదికమ్ తదేవ తు స్వసంవేద్యమాభ్యంతరముదాహృతమ్

నా వెలుపల పూజలు, అర్చనలు మొదలైనవి ఇతరుల ద్వారా తెలిసేవి; కానీ మనసులో అనుభవించేది లోపలి పూజగా చెప్పబడింది.

మనోమత్ప్రవణం చిత్తం న మనోమాత్రముచ్యతే మన్నామనిరతా వాణీ వాఙ్మతా ఖలు నేతరా

నా వైపు మొగ్గుచూపిన మనసే నిజమైన మనసు; నా నామస్మరణలో నిమగ్నమైన మాటే నిజమైన మాట, వేరేలా కాదు.

లింగైర్మచ్ఛాసనాదిష్టైస్త్రిపుండ్రాదిభిరంకితః మమోపచారనిరతః కాయః కాయో న చేతరః

నా ఆజ్ఞ ప్రకారం త్రిపుండ్రం మొదలైన గుర్తులు ధరించి, నా సేవలో నిమగ్నమైన శరీరమే నిజమైన శరీరం, వేరేలా కాదు.

మదర్చాకర్మ విజ్ఞేయం బాహ్యే యాగాదినోచ్యతే మదర్థే దేహసంశోషస్తపః కృచ్ఛ్రాది నో మతమ్

వెలుపల జరిగే పూజలు, యాగాలు మొదలైనవి పూజకర్మగా తెలుసుకోవాలి. కానీ నా కోసం శరీరాన్ని హింసించడం, కఠిన తపస్సులు చేయడం నా ఉపదేశం కాదు.

జపః పఞ్చాక్షరాభ్యాసః ప్రణవాభ్యాస ఏవ చ రుద్రాధ్యాయాదికాభ్యాసో న వేదాధ్యయనాదికమ్

జపం అంటే పంచాక్షరీ మంత్రాన్ని, ప్రణవాన్ని పదే పదే జపించడం, రుద్రాధ్యాయనం వంటి వాటిని చదవడం; వేదాలను మాత్రమే చదవడం కాదు.

ధ్యానమ్మద్రూపచింతాద్యం నాత్మాద్యర్థసమాధయః మమాగమార్థవిజ్ఞానం జ్ఞానం నాన్యార్థవేదనమ్

ధ్యానం అంటే నా రూపాన్ని, నా లక్షణాలను మనసులో తలచడం; స్వయాన్ని లేదా ఇతర విషయాలను ధ్యానించడం కాదు. జ్ఞానం అంటే నా శాస్త్రార్థాన్ని తెలుసుకోవడం, ఇతర విషయాల జ్ఞానం కాదు.

బాహ్యే వాభ్యంతరే వాథ యత్ర స్యాన్మనసో రతిః ప్రాగ్వాసనావశాద్దేవి తత్త్వనిష్ఠాం సమాచరేత్

వెలుపలైనా, లోపలైనా, మనసు ఎక్కడ ఆనందాన్ని పొందుతుందో అక్కడ, దేవీ, గత సంస్కారాల ప్రకారం ఆ తత్త్వాన్ని స్థిరంగా ఆచరించాలి.

బాహ్యాదాభ్యంతరం శ్రేష్ఠం భవేచ్ఛతగుణాధికమ్ అసంకరత్వాద్దోషాణాం దృష్టానామప్యసమ్భవాత్

వెలుపటి పూజకన్నా లోపలి పూజే ఉత్తమం, ఎందుకంటే అది ఎక్కువ శుభఫలితాన్ని ఇస్తుంది; వెలుపటి పూజలో కనిపించే లోపాలు, కలయికలు ఇందులో ఉండవు.

శౌచమాభ్యంతరం విద్యాన్న బాహ్యం శౌచముచ్యతే అంతః శౌచవిముక్తాత్మా శుచిరప్యశుచిర్యతః

పవిత్రత అంటే లోపల ఉండే స్వచ్ఛతను తెలుసుకో. వెలుపటి శుద్ధి నిజమైన శుద్ధి కాదు. లోపల అపవిత్రత లేకపోతే, వెలుపల అపవిత్రంగా ఉన్నా, వాడు నిజంగా పవిత్రుడే.

బాహ్యమాభ్యంర్తరం చైవ భజనం భవపూర్వకమ్ న భావరహితం దేవి విప్రలంభైకకారణమ్

వెలుపటి, లోపలి భక్తి రెండింటికీ భావం తోడైతేనే ఫలితం ఉంటుంది, దేవీ. భావం లేకుండా చేసిన పూజ నిరాశకే కారణమవుతుంది.

కృతకృత్యస్య పూతస్య మమ కిం క్రియతే నరైః బహిర్వాభ్యంతరం వాథ మయా భావో హి గృహ్యతే

నాకు అన్నీ సిద్ధించాయి, నేను పవిత్రుడిని. ప్రజలు వెలుపలైనా, లోపలైనా నాకు ఏమి చేయగలరు? నేను భావాన్ని మాత్రమే స్వీకరిస్తాను.

భావైకాత్మా క్రియా దేవి మమ ధర్మస్సనాతనః మనసా కర్మణా వాచా హ్యనపేక్ష్య ఫలం క్వచిత్

దేవీ, భావమే ఆధారంగా చేసే కార్యమే నా శాశ్వత ధర్మం — అది మనసుతో, చేతలతో, మాటతో ఫలితాన్ని ఆశించకుండా చేయాలి.

ఫలోద్దేశేన దేవేశి లఘుర్మమ సమాశ్రయః ఫలార్థీ తదభావే మాం పరిత్యక్తుం క్షమో యతః

దేవతల అధిపతీ, ఫలితాన్ని ఆశిస్తూ చేసిన పూజ నాకు తక్కువగా ఉంటుంది. ఫలితాన్ని కోరేవారు అది రాకపోతే నన్ను వదిలిపెట్టగలరు.

ఫలార్థినో ఽపి యస్యైవ మయి చిత్తం ప్రతిష్ఠితమ్ భావానురూపఫలదస్తస్యాప్యహమనిన్దితే

అయితే, నిందలేని దేవీ, ఫలితాన్ని కోరినా సరే ఎవరి మనసు నాలో స్థిరంగా ఉంటే, వారి భావానికి తగిన ఫలితాన్ని నేను ఇస్తాను.