శివపురాణమ్

కేన వశ్యో మహాదేవో మర్త్యానాం మందచేతసామ్ ఆత్మతత్త్వాద్యశక్తానామాత్మనామకృతాత్మనామ్

ఆత్మతత్వాన్ని గ్రహించని, మాంద్యమైన మనస్సు కలిగిన మానవులు మహాదేవుడిని ఎలా వశపరచగలుగుతారు?

న కర్మణా న తపసా న జపైర్నాసనాదిభిః న జ్ఞానేన న చాన్యేన వశ్యో ఽహం శ్రద్ధయా వినా

కర్మలతో, తపస్సుతో, జపాలతో, ఆసనాదులతో, జ్ఞానంతో, లేదా ఇంకేదైనా మార్గంతో కాదు — నమ్మకం లేకుండా నేను ఎవరికీ వశుడవ్వను.

శ్రద్ధా మయ్యస్తి చేత్పుంసాం యేన కేనాపి హేతునా వశ్యః స్పృశ్యశ్చ దృశ్యశ్చ పూజ్యస్సంభాష్య ఏవ చ

ఎవరైనా నాలో నమ్మకం ఉంచితే, ఏ కారణంతోనైనా, నేను వారికి సులభంగా చేరువవుతాను, తాకదగినవాడను, చూడదగినవాడను, పూజించదగినవాడను, మాటాడదగినవాడను అవుతాను.

సాధ్యా తస్మాన్మయి శద్ధా మాం వశీకర్తుమిచ్ఛతా శ్రద్ధా హేతుస్స్వధర్మస్య రక్షణం వర్ణినామిహ

కాబట్టి, నన్ను వశపరచాలనుకునేవాడు నాలో నమ్మకాన్ని పెంపొందించాలి. నమ్మకమే ఇక్కడ తన కర్తవ్యాన్ని కాపాడే మూలకారణం.

స్వవర్ణాశ్రమధర్మేణ వర్తతే యస్తు మానవః తస్యైవ భవతి శ్రద్ధా మయి నాన్యస్య కస్యచిత్

తన వర్ణాశ్రమ ధర్మాన్ని పాటించే మనిషికే నాలో నమ్మకం కలుగుతుంది, మరెవరికీ కాదు.

ఆమ్నాయసిద్ధమఖిలం ధర్మమాశ్రమిణామిహ బ్రహ్మణా కథితం పూర్వం మమైవాజ్ఞాపురస్సరమ్

ఇక్కడ ఆశ్రమస్థులకు సంప్రదాయంగా స్థాపించబడిన అన్ని ధర్మాలను బ్రహ్మ, నా ఆజ్ఞతో, ముందుగా బోధించాడు.

స తు పైతామహో ధర్మో బహువిత్తక్రియాన్వితః నాత్యన్త ఫలభూయిష్ఠః క్లేశాయా ససమన్వితః తేన ధర్మేణ మహతాం శ్రద్ధాం ప్రాప్య సుదుర్ల్లభామ్

ఆ పితృధర్మం అనేక దానాలు, కర్మలతో కూడి ఉంటుంది. అది ఎక్కువ ఫలితాన్ని ఇవ్వదు, కష్టాలు ఉంటాయి. అయినా, ఆ గొప్ప ధర్మం వల్ల దుర్లభమైన నమ్మకం లభిస్తుంది.

వర్ణినో యే ప్రపద్యంతే మామనన్యసమాశ్రయాః తేషాం సుఖేన మార్గేణ ధర్మకామార్థముక్తయః

వర్ణాశ్రమంలో ఉన్నవారు నన్ను మాత్రమే ఆశ్రయిస్తే, వారికి ధర్మం, కామం, అర్థం, మోక్ష మార్గాలు సులభంగా సిద్ధిస్తాయి.

వర్ణాశ్రమసమాచారో మయా భూయః ప్రకల్పితః తస్మిన్భక్తిమతామేవ మదీయానాం తు వర్ణినామ్

వర్ణాశ్రమ ఆచారాన్ని నేను మరలా స్థాపించాను, కానీ అది నా భక్తులైన వర్ణాశ్రమికులకే వర్తిస్తుంది.

అధికారో న చాన్యేషామిత్యాజ్ఞా నైష్ఠికీ మమ తదాజ్ఞప్తేన మార్గేణ వర్ణినో మదుపాశ్రయాః

ఇతరులకు హక్కు లేదు — ఇదే నా దృఢమైన ఆజ్ఞ. వర్ణాశ్రమంలో ఉన్నవారు నన్ను ఆశ్రయిస్తే, ఆ ఆజ్ఞతో చెప్పిన మార్గాన్ని అనుసరించాలి.

మలమాయాదిపాశేభ్యో విముక్తా మత్ప్రసాదతః పరం మదీయమాసాద్య పునరావృత్తిదుర్లభమ్ పరమం మమ సాధర్మ్యం ప్రాప్య నిర్వృతిమాయయుః

నా కృప వల్ల మలము, మాయ వంటి బంధాల నుంచి విముక్తులై, నా పరమ స్థితిని పొందినవారు — దానినుంచి తిరిగి రావడం చాలా కష్టం — నా తత్వాన్ని పొందుతూ పరమానందాన్ని పొందుతారు.

తస్మాల్లబ్ధ్వాప్యలబ్ధ్వా వా వర్ణధర్మం మయేరితమ్ ఆశ్రిత్య మమ భక్తశ్చేత్స్వాత్మనాత్మానముద్ధరేత్

కాబట్టి, నేను చెప్పిన వర్ణధర్మాన్ని పొందినా, పొందకపోయినా, నా భక్తుడు నా మీద ఆధారపడి తనను తాను పైకి లేపుకోవాలి.

అలబ్ధలాభ ఏవైష కోటికోటిగుణాధికః తస్మాన్మే ముఖతో లబ్ధం వర్ణధర్మం సమాచరేత్

దాన్ని పొందేందుకు చేసిన ప్రయత్నమే కోట్లు కోట్లు రెట్లు గొప్పది. అందువల్ల, నా నోటినుంచి విన్న వర్ణధర్మాన్ని ఆచరించాలి.

మమావతారా హి శుభే యోగాచార్యచ్ఛలేన తు సర్వాంతరేషు సన్త్యార్యే సంతతిశ్చ సహస్రశః

ఓ మంగళకరమైనవాడా! నా అవతారాలు యోగాచార్యుల రూపంలో ప్రతి యుగంలో వస్తుంటాయి; అప్పుడు వేలాది సద్గోత్రాలు ఏర్పడతాయి.

అయుక్తానామబుద్ధీనామభక్తానాం సురేశ్వరి దుర్లభం సంతతిజ్ఞానం తతో యత్నాత్సమాశ్రయేత్

అర్హత లేని, జ్ఞానం లేని, భక్తి లేని వారికి, దేవతల అధినేత్రి, వంశ జ్ఞానం దుర్లభం. అందుకే, దాన్ని శ్రమతో సాధించాలి.

సా హానిస్తన్మహచ్ఛిద్రం స మోహస్సాంధమూకతా యదన్యత్ర శ్రమం కుర్యాన్మోక్షమార్గబహిష్కృతః

మోక్షమార్గాన్ని విడిచి, వేరే పనుల్లో శ్రమపడటం నిజంగా నష్టమే, పెద్ద లోపం, మాయ, అంధత్వం, మూగదనం కూడా.

జ్ఞానం క్రియా చ చర్యా చ యోగశ్చేతి సురేశ్వరి చతుష్పాదః సమాఖ్యాతో మమ ధర్మస్సనాతనః

దేవతల రాణీ, జ్ఞానం, క్రియ, ఆచరణ, యోగం — ఇవి నాలుగు నా శాశ్వత ధర్మంగా చెప్పబడ్డాయి.

పశుపాశపతిజ్ఞానం జ్ఞానమిత్యభిధీయతే షడధ్వశుద్ధిర్విధినా గుర్వధీనా క్రియోచ్యతే

ఆత్మ, బంధనము, పరమేశ్వరుని గురించి తెలిసినదే జ్ఞానం. గురువు చెప్పిన విధంగా, ఆరు మార్గాలను శుద్ధి చేయడమే క్రియ.

వర్ణాశ్రమప్రయుక్తస్య మయైవ విహితస్య చ మమార్చనాదిధర్మస్య చర్యా చర్యేతి కథ్యతే

వర్ణాశ్రమ ధర్మాలను, నా ఆజ్ఞ ప్రకారం, నా ఆరాధనతో పాటు పాటించడమే ఆచరణ అని అంటారు.

మదుక్తేనైవ మార్గేణ మయ్యవస్థితచేతసః వృత్త్యంతరనిరోధో యో యోగ ఇత్యభిధీయతే

నేను చెప్పిన మార్గంలో, మనస్సు నన్నే ధ్యానించి, ఇతర ఆలోచనలను ఆపడం యోగం అని అంటారు.

అశ్వమేధగణాచ్ఛ్రేష్ఠం దేవి చిత్తప్రసాధనమ్ ముక్తిదం చ తథా హ్యేతద్దుష్ప్రాప్యం విషయైషిణామ్

దేవీ, మనస్సు ప్రశాంతం చేయడం, వెయ్యి అశ్వమేధ యాగాలకన్నా గొప్పది. అది ముక్తిని ఇస్తుంది. ఇంద్రియ సుఖాలకోసం ఆశపడేవారికి అది దొరకడం చాలా కష్టం.

విజితేంద్రియవర్గస్య యమేన నియమేన చ పూర్వపాపహరో యోగో విరక్తస్యైవ కథ్యతే

ఇంద్రియాలను నియమంతో, నియమంతో జయించినవారికే, వేరే విషయాల్లో ఆసక్తి లేని వారికి మాత్రమే యోగం చెప్పబడింది. అది పూర్వ పాపాలను తొలగిస్తుంది.

వైరాగ్యాజ్జాయతే జ్ఞానం జ్ఞానాద్యోగః ప్రవర్తతే

విరక్తి వల్ల జ్ఞానం కలుగుతుంది. జ్ఞానం వల్ల యోగం ప్రారంభమవుతుంది.

యోగజ్ఞః పతితో వాపి ముచ్యతే నాత్ర సంశయః దయా కార్యాథ సతతమహింసా జ్ఞానసంగ్రహః

యోగాన్ని తెలిసినవాడు లేదా దానిలో విఫలమైనవాడైనా విముక్తి పొందుతాడు — ఇందులో సందేహం లేదు. ఎప్పుడూ దయ, అహింస, జ్ఞానాన్ని కూడగట్టడం పాటించాలి.

సత్యమస్తేయమాస్తిక్యం శ్రద్ధా చేంద్రియనిగ్రహః అధ్యాపనం చాధ్యయనం యజనం యాజనం తథా

సత్యం, అపహరణ చేయకపోవడం, విశ్వాసం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, బోధించడం, చదవడం, యజ్ఞాలు చేయడం, చేయించడంలాంటివి పాటించాలి.

ధ్యానమీశ్వరభావశ్చ సతతం జ్ఞానశీలతా య ఏవం వర్తతే విప్రో జ్ఞానయోగస్య సిద్ధయే

ధ్యానం, పరమేశ్వర భావన, ఎప్పుడూ జ్ఞానాన్ని ఆచరించడం — ఇలా చేసే బ్రాహ్మణుడు జ్ఞానయోగంలో సిద్ధి పొందుతాడు.

అచిరాదేవ విజ్ఞానం లబ్ధ్వా యోగం చ విందతి దగ్ధ్వా దేహమిమం జ్ఞానీ క్షణాజ్జ్ఞానాగ్నినా ప్రియే

ప్రియమైనవాడా, త్వరలోనే జ్ఞానాన్ని, యోగాన్ని పొందిన జ్ఞాని, ఈ శరీరాన్ని క్షణంలోనే జ్ఞానాగ్నితో కాల్చేస్తాడు.

ప్రసాదాన్మమ యోగజ్ఞః కర్మబంధం ప్రహాస్యతి పుణ్యఃపుణ్యాత్మకం కర్మముక్తేస్తత్ప్రతిబంధకమ్ తస్మాన్నియోగతో యోగీ పుణ్యాపుణ్యం వివర్జయేత్

నా కృప వల్ల యోగాన్ని తెలిసినవాడు కర్మ బంధాన్ని వదిలేస్తాడు. పుణ్యపాపాలు రెండూ మోక్షానికి అడ్డుగా ఉంటాయి. అందువల్ల యోగి ఆ రెండింటినీ వదిలేయాలి.

ఫలకామనయా కర్మకరణాత్ప్రతిబధ్యతే న కర్మమాత్రకరణాత్తస్మాత్కర్మఫలం త్యజేత్

ఫలాన్ని ఆశించి కర్మ చేయడం వల్లే బంధనం కలుగుతుంది, కేవలం కర్మ చేయడం వల్ల కాదు. అందుకే కర్మ ఫలాన్ని వదిలేయాలి.