అనంతాః శక్తయో యస్యా ఇచ్ఛాజ్ఞానక్రియాదయః మాయాద్యాశ్చాభవన్వహ్నోర్విస్ఫులింగా యథా తథా
ఆయనకు అనంతమైన శక్తులు ఉన్నాయి — సంకల్పం, జ్ఞానం, క్రియ మొదలైనవి; మాయ మొదలైనవి, అగ్నిలో నుంచి చినుకుల్లా ఉద్భవించాయి.
సదాశివేశ్వరాద్యా హి విద్యా ఽవిద్యేశ్వరాదయః అభవన్పురుషాశ్చాస్యాః ప్రకృతిశ్చ పరాత్పరా
ఆమె నుండి సదాశివుడు, ఈశ్వరుడు మొదలైనవారు, విద్యేశ్వరుడు, అవిద్యేశ్వరుడు, పురుషులు, పరాత్పరమైన ప్రకృతి కూడా ఉద్భవించాయి.
మహదాదివిశేషాంతాస్త్వజాద్యాశ్చాపి మూర్తయః యచ్చాన్యదస్తి తత్సర్వం తస్యాః కార్యం న సంశయః
మహత్త్వం మొదలుకొని, ప్రత్యేకమైన వాటి వరకు, అజ్ఞానం మొదలైన అన్ని రూపాలు, ఇంకా ఏదైనా ఉన్నదంటే, అది అంతా ఆమె కార్యమే అనీ సందేహం లేదు.
సా శక్తిస్సర్వగా సూక్ష్మా ప్రబోధానందరూపిణీ శక్తిమానుచ్యతే దేవశ్శివశ్శీతాంశుభూషణః
ఆమె శక్తి, అన్నిచోట్ల వ్యాపించి, చాలా సూక్ష్మంగా, జ్ఞాన స్వరూపంగా ఉంటుంది. శక్తి కలవాడే దేవుడు శివుడు, చంద్రుడిని అలంకరించుకున్నవాడు.
వేద్యశ్శివశ్శివా విద్యా ప్రజ్ఞా చైవ శ్రుతిః స్మృతిః ధృతిరేషా స్థితిర్నిష్ఠా జ్ఞానేచ్ఛాకర్మశక్తయః
శివుడే తెలిసినది, శివుడే జ్ఞానం, శివుడే వివేకం, అలాగే వేదాలు, స్మృతులు కూడా. ఆమె ధైర్యం, స్థిరత, నిశ్చయంగా నిలిచే శక్తి, జ్ఞానం, సంకల్పం, చర్యలకు కారణమవుతుంది.
ఆజ్ఞా చైవ పరం బ్రహ్మ ద్వే విద్యే చ పరాపరే శుద్ధవిద్యా శుద్ధకలా సర్వం శక్తికృతం యతః
ఆజ్ఞ, పరబ్రహ్మం, రెండు విధాల జ్ఞానం—పర, అపర, శుద్ధజ్ఞానం, శుద్ధకళ—ఇవి అన్నీ ఆమె శక్తి వల్లే ఉద్భవించాయి.
మాయా చ ప్రకృతిర్జీవో వికారో వికృతిస్తథా అసచ్చ సచ్చ యత్కించిత్తయా సర్వమిదం తతమ్
మాయ, ప్రకృతి, జీవుడు, మార్పు, వికృతి, అబద్ధం, నిజం—ఏది ఉన్నా, అది అంతా ఆమె ద్వారానే వ్యాపించి ఉంది.
సా దేవీ మాయయా సర్వం బ్రహ్మాండం సచరాచరమ్ మోహయత్యప్రయత్నేన మోచయత్యపి లీలయా
ఆ దేవి తన మాయతో, చలించేవి, అచలమైనవి అన్నిటినీ సులభంగా మాయలో పడేస్తుంది; అలాగే తన లీలతో విమోచన కూడా ఇస్తుంది.
అనయా సహ సర్వేశః సప్తవింశప్రకారయా విశ్వం వ్యాప్య స్థితస్తస్మాన్ముక్తిరత్ర ప్రవర్తతే
ఆమెతో కలిసి, ఏలినవాడు, ఇరవైఏడు రూపాలతో, విశ్వాన్ని వ్యాపించి నిలిచాడు. అందుకే, ఇక్కడే మోక్షం కలుగుతుంది.
ముముక్షవః పురా కేచిన్మునయో బ్రహ్మవాదినః సంశయావిష్టమనసో విస్మృశంతి యథాతథమ్
ఒకప్పుడు, ముక్తికోరే, బ్రహ్మాన్ని వివరించే కొందరు ఋషులు, సందేహంతో మనసు కలవరపడి, లోతుగా ఆలోచించారు.
కిం కారణం కుతో జాతా జీవామః కేన వా వయమ్ కుత్రాస్మాకం సంప్రతిష్ఠా కేన వాధిష్ఠితా వయమ్
ఏది కారణం? మనం ఎక్కడ నుంచి పుట్టాం? ఎవరి వల్ల బ్రతుకుతున్నాం? మనకు ఆధారం ఎక్కడ? ఎవరి వల్ల మనం నిలబడుతున్నాం?
కేన వర్తామహే శశ్వత్సుఖేష్వన్యేషు చానిశమ్ అవిలంఘ్యా చ విశ్వస్య వ్యవస్థా కేన వా కృతా
ఎవరి వల్ల మనం ఎప్పటికీ, సుఖాల్లో, ఇతర అనుభవాల్లో, రాత్రింబవళ్ళూ కొనసాగుతున్నాం? ఈ విశ్వానికి చెదరని వ్యవస్థను ఎవరు ఏర్పరిచారు?
కాలస్య భావో నియతిర్యదృచ్ఛా నాత్ర యుజ్యతే భూతాని యోనిః పురుషో యోగీ చైషాం పరో ఽథ వా
కాల స్వభావం, విధి, యాదృచ్ఛికం ఇవి ఇక్కడ సరిపోవు; భూతాలు, మూలం, పురుషుడు, లేదా పరమయోగి—ఇవే పరిగణించబడతాయి.
అచేతనత్వాత్కాలాదేశ్చేతనత్వేపి చాత్మనః సుఖదుఃఖాని భూతత్వాదనీశత్వాద్విచార్యతే
కాలాది వాటికి చైతన్యం లేదు; ఆత్మకు చైతన్యం ఉన్నా, సుఖదుఃఖాలు భూతాల వల్ల, అధికారం లేకపోవడం వల్ల వస్తాయని భావించబడుతుంది.
తద్ధ్యానయోగానుగతాం ప్రపశ్యఞ్ఛక్తిమైశ్వరీమ్ పాశవిచ్ఛేదికాం సాక్షాన్నిగూఢాం స్వగుణైర్భృశమ్
ధ్యానం, యోగంతో పొందగల ఆ దివ్యశక్తిని, బంధాలను తెంచే శక్తిని, స్వగుణాలతో బాగా నిండి, అంతర్లీనంగా ఉన్నదాన్ని వారు చూశారు.
తయా విచ్ఛిన్నపాశాస్తే సర్వకారణకారణమ్ శక్తిమంతం మహాదేవమపశ్యన్దివ్యచక్షుషా
ఆమె వల్ల బంధాలు తెగినవారు, దివ్య దృష్టితో, శక్తితో నిండిన మహాదేవుడిని, అన్ని కారణాలకు కారణమైనవాడిని దర్శించారు.
యః కారణాన్యశేషాణి కాలాత్మసహితాని చ అప్రమేయో ఽనయా శక్త్యా సకలం యో ఽధితిష్ఠతి
కాలం, ఆత్మతో కలిపి, అన్నికారణాలను ఏకకాలంలో నిర్వహించే, కొలవలేని వాడైన వాడు, ఈ శక్తితో సమస్తాన్ని పాలించేవాడు.
తతః ప్రసాదయోగేన యోగేన పరమేణ చ దృష్టేన భక్తియోగేన దివ్యః గతిమవాప్నుయుః
అప్పటికి, కృపా యోగం, పరమయోగం, భక్తి యోగం ద్వారా, వారు దివ్యమైన స్థితిని పొందుతారు.
తస్మాత్సహ తథా శక్త్యా హృది పశ్యంతి యే శివమ్ తేషాం శాశ్వతికీ శాంతిర్నైతరేషామితి శ్రుతిః
కాబట్టి, ఆ శక్తితో కూడి, హృదయంలో శివుణ్ణి దర్శించే వారికి శాశ్వతమైన శాంతి లభిస్తుంది; ఇతరులకు కాదు అని వేదం చెబుతోంది.
న హి శక్తిమతశ్శక్త్యా విప్రయోగో ఽస్తి జాతుచిత్ తస్మాచ్ఛక్తేః శక్తిమతస్తాదాత్మ్యాన్నిర్వృతిర్ద్వయోః
శక్తి కలవాడికి, శక్తికి ఎప్పుడూ వేరుదనం ఉండదు. అందువల్ల, శక్తి, శక్తిమంతుడు ఒకటే అయినప్పుడు, ఇద్దరికీ ముక్తి కలుగుతుంది.
క్రమో వివక్షితో నూనం విముక్తౌ జ్ఞానకర్మణోః ప్రసాదే సతి సా మూర్తిర్యస్మాత్కరతలే స్థితా
విముక్తికి జ్ఞానం, కర్మ అన్నివి ఒక క్రమంగా ఉంటాయని చెప్పబడింది. భగవంతుని కృప కలిగినప్పుడు, ఆ స్వరూపం మన చేతిలో ఉన్నట్లుగా స్పష్టంగా కనబడుతుంది.
దేవో వా దానవో వాపి పశుర్వా విహగో ఽపి వా కీరో వాథ కృమిర్వాపి ముచ్యతే తత్ప్రసాదతః
దేవుడు అయినా, దానవుడు అయినా, జంతువు అయినా, పక్షి అయినా, కీరపక్షి అయినా, లేక పురుగు అయినా, భగవంతుని కృప వల్ల వారందరికీ విముక్తి లభిస్తుంది.
గర్భస్థో జాయమానో వా బాలో వా తరుణో.పి వా వృద్ధో వా మ్రియమాణో వా స్వర్గస్థో వాథ నారకీ
గర్భంలో ఉన్నవాడు అయినా, పుట్టే వాడు అయినా, చిన్నవాడు అయినా, యవ్వనంలో ఉన్నవాడు అయినా, వృద్ధుడు అయినా, మరణిస్తున్నవాడు అయినా, స్వర్గంలో ఉన్నవాడు అయినా, నరకంలో ఉన్నవాడు అయినా,
పతితో వాపి ధర్మాత్మా పండితో మూఢ ఏవ వా ప్రసాదే తత్క్షణాదేవ ముచ్యతే నాత్ర సంశయః
పతితుడు అయినా, ధర్మాత్ముడు అయినా, పండితుడు అయినా, మూర్ఖుడు అయినా, భగవంతుని కృప కలిగిన వెంటనే విముక్తి పొందుతాడు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
అయోగ్యానాం చ కారుణ్యాద్భక్తానాం పరమేశ్వరః ప్రసీదతి న సందేహో విగృహ్య వివిధాన్మలాన్
యోగ్యులు కాని భక్తులపై కూడా పరమేశ్వరుడు కరుణతో కృప చూపుతాడు. ఇందులో సందేహం లేదు. ఆయన వారి అన్ని మలినతలను తొలగిస్తాడు.
ప్రసదాదేవ సా భక్తిః ప్రసాదో భక్తిసంభవః అవస్థాభేదముత్ప్రేక్ష్య విద్వాంస్తత్ర న ముహ్యతి
కృప వల్లే భక్తి కలుగుతుంది. భక్తి వల్లే కృప లభిస్తుంది. స్థితి భేదాన్ని గమనించిన జ్ఞాని ఇందులో ఎప్పుడూ మాయలో పడడు.
ప్రసాదపూర్వికా యేయం భుక్తిముక్తివిధాయినీ నైవ సా శక్యతే ప్రాప్తుం నరైరేకేన జన్మనా
భోగం, మోక్షం ఇస్తున్న ఈ కృపను మనుషులు ఒక్క జన్మతో పొందలేరు.
అనేకజన్మసిద్ధానాం శ్రౌతస్మార్తానువర్తినామ్ విరక్తానాం ప్రబుద్ధానాం ప్రసీదతి మహేశ్వరః
అనేక జన్మల్లో సిద్ధి పొందినవారు, శ్రుతి, స్మృతి నియమాలను అనుసరించే వారు, విరక్తులు, జ్ఞానులు—వారిపై మహేశ్వరుడు కృప చూపుతాడు.
ప్రసన్నే సతి దేవేశ పశౌ తస్మిన్ప్రవర్తతే అస్తి నాథో మమేత్యల్పా భక్తిర్బుద్ధిపురస్సరా
దేవేశ్వరుడు కృప చూపినప్పుడు, జంతువులో కూడా 'నా యజమాని ఉన్నాడు, ఆయన నా స్వంతవాడు' అనే భావన, కొంత భక్తి, బుద్ధితో కలిసివస్తుంది.
తపసా వివిధైశ్శైవైర్ధర్మైస్సంయుజ్యతే నరః తత్ర యోగే తదభ్యాసస్తతో భక్తిః పరా భవేత్
వివిధ శైవ తపస్సులతో, ధర్మకార్యాలతో మనిషి ఏకత్వాన్ని పొందుతాడు. అక్కడ యోగాభ్యాసం వల్ల పరభక్తి కలుగుతుంది.