శివపురాణమ్

బాలాగ్రమాత్రో హృన్మధ్యే విచింత్యో దహరాంతరే హిరణ్యకేశః పద్మాక్షో హ్యరుణస్తామ్ర ఏవ చ

హృదయ మధ్యంలో, చిన్న గడ్డి మొగ్గంత పరిమాణంలో, హృదయ గర్భంలో ధ్యానించవలసిన వాడు; హిరణ్యకేశుడు, పద్మనయనుడు, అరుణవర్ణుడు, తామ్రవర్ణుడైన వాడు.

యో ఽవసర్పత్య సౌ దేవో నీలగ్రీవో హిరణ్మయః సౌమ్యో ఘోరస్తథా మిశ్రశ్చాక్షారశ్చామృతో ఽవ్యయః

అవతరించువాడు, శాంత స్వరూపుడు, నీలకంఠుడు, హిరణ్మయుడు, మృదువైనవాడు, ఘోరుడు, మిశ్రమైన స్వరూపుడు, అక్షరుడు, అమృతుడు, అవ్యయుడు.

స పుంవిశేషః పరమో భగవానన్తకాంతకః చేతనచేతనోన్ముక్తః ప్రపఞ్చాచ్చ పరాత్పరః

ఆయన పరమ పురుషుడు, భగవంతుడు, యమాంతకుడు; చైతన్యం, అచైతన్యం రెండింటినీ దాటి, సృష్టిని మించి, పరమాత్మను కూడా మించిన వాడు.

శివేనాతిశయత్వేన జ్ఞానైశ్వర్యే విలోకితే లోకేశాతిశయత్వేన స్థితం ప్రాహుర్మనీషిణః

శివుని అపూర్వమైన స్వభావం వల్ల, ఆయన జ్ఞానం, అధికారాలు అత్యుత్తమమైనవని, అన్ని లోకాధిపతుల్లో ఆయనే శ్రేష్ఠుడని పండితులు ప్రకటించారు.

ప్రతిసర్గప్రసూతానాం బ్రహ్మణాం శాస్త్రవిస్తరమ్ ఉపదేష్టా స ఏవాదౌ కాలావచ్ఛేదవర్తినామ్

ప్రతి సృష్టి ప్రారంభంలో, కాల పరిమితిలో ఉన్న బ్రహ్మలకు విస్తృతమైన శాస్త్రాన్ని బోధించేవాడు ఆయన ఒక్కరే.

కాలావచ్ఛేదయుక్తానాం గురూణామప్యసౌ గురుః సర్వేషామేవ సర్వేశః కాలావచ్ఛేదవర్జితః

కాలానికి లోబడి ఉన్న గురువులందరిలో కూడా ఆయనే గురువు; సమస్త దేవతలకు అధిపతి, కాలానికి అతీతుడు ఆయనే.

శుద్ధా స్వాభావికీ తస్య శక్తిస్సర్వాతిశాయినీ జ్ఞానమప్రతిమం నిత్యం వపురత్యన్తనిర్మితమ్

ఆయన శక్తి స్వచ్ఛమైనది, సహజమైనది, అన్నిటికన్నా గొప్పది. ఆయన జ్ఞానం అపమితమైనది, శాశ్వతమైనది. ఆయన రూపం పూర్తిగా తనదైనదే.

ఐశ్వర్యమప్రతిద్వంద్వం సుఖమాత్యన్తికం బలమ్ తేజఃప్రభావో వీర్యం చ క్షమా కారుణ్యమేవ చ

ఆయన అధికారానికి సమానమైనది లేదు, ఆయన ఆనందం అత్యున్నతమైనది. ఆయన బలం, తేజస్సు, పరాక్రమం, సహనం, దయ అన్నీ అపూర్వమైనవే.

పరిపూర్ణస్య సర్గాద్యైర్నాత్మనో ఽస్తి ప్రయోజనమ్ పరానుగ్రహ ఏవాస్య ఫలం సర్వస్య కర్మణః

పూర్తిగా ఉన్నవాడికి సృష్టి మొదలైన వాటిలో తనకేమీ అవసరం లేదు; ఆయన చేసే ప్రతి కార్యానికి ఫలం, ఇతరులకు మేలు చేయడమే.

ప్రణవో వాచకస్తస్య శివస్య పరమాత్మనః శివరుద్రాదిశబ్దానాం ప్రణవో హి పరస్స్మృతః

ఓంకారమే పరమాత్మ అయిన శివుని పేరుగా పలుకబడుతుంది; శివ, రుద్ర వంటి పదాల్లో, ఓంకారమే శ్రేష్ఠమైనదిగా భావించబడుతుంది.

శంభో ప్రణవవాచ్యస్య భవనాత్తజ్జపాదపి యా సిద్ధిస్సా పరా ప్రాప్యా భవత్యేవ న సంశయః

శంభువును సూచించే ఓంకారాన్ని జపించినప్పుడు, దాని వల్ల పరమ సిద్ధి తప్పకుండా లభిస్తుంది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

తస్మాదేకాక్షరం దేవమాహురాగమపారగాః వాచ్యవాచకయోరైక్యం మన్యమానా మనస్వినః

అందువల్ల, వేదాలను పూర్తిగా గ్రహించిన వారు, ఒక్క అక్షర దేవుడిని ఇలా పిలుస్తారు; వాచ్య, వాచకముల ఏకత్వాన్ని జ్ఞానులు గుర్తిస్తారు.

అస్య మాత్రాః సమాఖ్యాతాశ్చతస్రో వేదమూర్ధని అకారశ్చాప్యుకారశ్చ మకారో నాద ఇత్యపి

వేదాలలో, దాని నాలుగు భాగాలు చెప్పబడ్డాయి: 'అ', 'ఉ', 'మ' అనే ధ్వనులు, ఇంకా నాదం.

అకారం బహ్వృచం ప్రాహురుకారో యజురుచ్యతే మకారః సామనాదోస్య శ్రుతిరాథర్వణీ స్మృతాః

'అ'ని ఋగ్వేదంగా, 'ఉ'ని యజుర్వేదంగా, 'మ'ను సామవేదంగా, నాదాన్ని అథర్వణ వేదంగా గుర్తించారు.

అకారశ్చ మహాబీజం రజః స్రష్టా చతుర్ముఖః ఉకారః ప్రకృతిర్యోనిః సత్త్వం పాలయితా హరిః

'అ' అనేది మహాబీజం, రజోగుణం, నాలుగు ముఖాలతో సృష్టికర్త; 'ఉ' అనేది ప్రకృతి, గర్భం, సత్త్వగుణం, పరిపాలకుడు హరిదేవుడు.

మకారః పురుషో బీజం తమః సంహారకో హరః నాదః పరః పుమానీశో నిర్గుణో నిష్క్రియః శివః

'మ' అనేది పురుషుడు, బీజం, తమోగుణం, సంహారకుడు హరుడు; నాదం అనేది పరమేశ్వరుడు, గుణరహితుడు, క్రియలేని శివుడు.

సర్వం తిసృభిరేవేదం మాత్రాభిర్నిఖిలం త్రిధా అభిధాయ శివాత్మానం బోధయత్యర్ధమాత్రయా

ఈ మూడు అక్షరాలతో ఈ జగత్తు మొత్తం వివరించబడింది; ఆర్ధమాత్ర ద్వారా శివాత్మను తెలియజేస్తాడు.

యస్మాత్పరం నాపరమస్తి కించిద్యస్మాన్నాణీయో న జ్యాయో ఽస్తి కించిత్ వృక్ష ఇవ స్తబ్ధో దివి తిష్ఠత్యేకస్తేనేదం పూర్ణం పురుషేణ సర్వమ్

ఆయనకంటే పైగా మరొకటి లేదు, ఆయనకంటే చిన్నది లేదా పెద్దది ఏదీ లేదు; ఆకాశంలో నిలిచిన వృక్షంలా, ఆ పరమపురుషునివల్లే ఈ సమస్తం నిండిపోయింది.

శక్తిస్స్వాభవికీ తస్య విద్యా విశ్వవిలక్షణా ఏకానేకస్య రూపేణ భాతి భానోరివ ప్రభా

ఆయన శక్తి సహజమైనది, ఆయన విద్య ఈ విశ్వంలో ప్రత్యేకమైనది; అది అనేక రూపాలలో, సూర్యుడి కాంతిలా ప్రకాశిస్తుంది.

అనంతాః శక్తయో యస్యా ఇచ్ఛాజ్ఞానక్రియాదయః మాయాద్యాశ్చాభవన్వహ్నోర్విస్ఫులింగా యథా తథా

ఆయనకు అనంతమైన శక్తులు ఉన్నాయి — సంకల్పం, జ్ఞానం, క్రియ మొదలైనవి; మాయ మొదలైనవి, అగ్నిలో నుంచి చినుకుల్లా ఉద్భవించాయి.

సదాశివేశ్వరాద్యా హి విద్యా ఽవిద్యేశ్వరాదయః అభవన్పురుషాశ్చాస్యాః ప్రకృతిశ్చ పరాత్పరా

ఆమె నుండి సదాశివుడు, ఈశ్వరుడు మొదలైనవారు, విద్యేశ్వరుడు, అవిద్యేశ్వరుడు, పురుషులు, పరాత్పరమైన ప్రకృతి కూడా ఉద్భవించాయి.

మహదాదివిశేషాంతాస్త్వజాద్యాశ్చాపి మూర్తయః యచ్చాన్యదస్తి తత్సర్వం తస్యాః కార్యం న సంశయః

మహత్త్వం మొదలుకొని, ప్రత్యేకమైన వాటి వరకు, అజ్ఞానం మొదలైన అన్ని రూపాలు, ఇంకా ఏదైనా ఉన్నదంటే, అది అంతా ఆమె కార్యమే అనీ సందేహం లేదు.

సా శక్తిస్సర్వగా సూక్ష్మా ప్రబోధానందరూపిణీ శక్తిమానుచ్యతే దేవశ్శివశ్శీతాంశుభూషణః

ఆమె శక్తి, అన్నిచోట్ల వ్యాపించి, చాలా సూక్ష్మంగా, జ్ఞాన స్వరూపంగా ఉంటుంది. శక్తి కలవాడే దేవుడు శివుడు, చంద్రుడిని అలంకరించుకున్నవాడు.

వేద్యశ్శివశ్శివా విద్యా ప్రజ్ఞా చైవ శ్రుతిః స్మృతిః ధృతిరేషా స్థితిర్నిష్ఠా జ్ఞానేచ్ఛాకర్మశక్తయః

శివుడే తెలిసినది, శివుడే జ్ఞానం, శివుడే వివేకం, అలాగే వేదాలు, స్మృతులు కూడా. ఆమె ధైర్యం, స్థిరత, నిశ్చయంగా నిలిచే శక్తి, జ్ఞానం, సంకల్పం, చర్యలకు కారణమవుతుంది.

ఆజ్ఞా చైవ పరం బ్రహ్మ ద్వే విద్యే చ పరాపరే శుద్ధవిద్యా శుద్ధకలా సర్వం శక్తికృతం యతః

ఆజ్ఞ, పరబ్రహ్మం, రెండు విధాల జ్ఞానం—పర, అపర, శుద్ధజ్ఞానం, శుద్ధకళ—ఇవి అన్నీ ఆమె శక్తి వల్లే ఉద్భవించాయి.

మాయా చ ప్రకృతిర్జీవో వికారో వికృతిస్తథా అసచ్చ సచ్చ యత్కించిత్తయా సర్వమిదం తతమ్

మాయ, ప్రకృతి, జీవుడు, మార్పు, వికృతి, అబద్ధం, నిజం—ఏది ఉన్నా, అది అంతా ఆమె ద్వారానే వ్యాపించి ఉంది.

సా దేవీ మాయయా సర్వం బ్రహ్మాండం సచరాచరమ్ మోహయత్యప్రయత్నేన మోచయత్యపి లీలయా

ఆ దేవి తన మాయతో, చలించేవి, అచలమైనవి అన్నిటినీ సులభంగా మాయలో పడేస్తుంది; అలాగే తన లీలతో విమోచన కూడా ఇస్తుంది.

అనయా సహ సర్వేశః సప్తవింశప్రకారయా విశ్వం వ్యాప్య స్థితస్తస్మాన్ముక్తిరత్ర ప్రవర్తతే

ఆమెతో కలిసి, ఏలినవాడు, ఇరవైఏడు రూపాలతో, విశ్వాన్ని వ్యాపించి నిలిచాడు. అందుకే, ఇక్కడే మోక్షం కలుగుతుంది.

ముముక్షవః పురా కేచిన్మునయో బ్రహ్మవాదినః సంశయావిష్టమనసో విస్మృశంతి యథాతథమ్

ఒకప్పుడు, ముక్తికోరే, బ్రహ్మాన్ని వివరించే కొందరు ఋషులు, సందేహంతో మనసు కలవరపడి, లోతుగా ఆలోచించారు.