శివపురాణమ్

అదృశ్యమపరే ప్రాహుర్దృశ్యమిత్యపరే విదుః వాచ్యమిత్యపరే ప్రాహురవాచ్యమితి చాపరే శబ్దాత్మకం పరే ప్రాహుశ్శబ్దాతీతమథాపరే

కొంతమంది ఆయనను కనిపించని వాడని, మరికొందరు కనిపించే వాడని అంటారు. కొందరు ఆయనను చెప్పదగ్గవాడని, మరికొందరు చెప్పలేనివాడని అంటారు. కొందరు ఆయన శబ్దస్వరూపుడని, మరికొందరు శబ్దానికి అతీతుడని చెబుతారు.

కేచిచ్చిన్తామయం ప్రాహుశ్చిన్తయా రహితం పరే జ్ఞానాత్మకం పరే ప్రాహుర్విజ్ఞానమితి చాపరే

కొంతమంది ఆయనను ఆలోచనతో కూడినవాడని, మరికొందరు ఆలోచనలేని వాడని అంటారు. కొందరు ఆయన జ్ఞానస్వరూపుడని, మరికొందరు విజ్ఞానమని చెబుతారు.

కేచిచ్జ్ఞేయమితి ప్రాహురజ్ఞేయమితి కేచన పరమేకే తమేవాహురపరం చ తథా పరే

కొంతమంది ఆయనను తెలుసుకోవచ్చని, మరికొందరు తెలుసుకోలేమని అంటారు. కొందరు ఆయన పరమాత్మ ఒక్కడే అని, మరికొందరు ఆయన వేరే అని చెబుతారు.

ఏవం వికల్ప్యమానం తు యాథాత్మ్యం పరమేష్ఠినః నాధ్యవస్యంతి మునయో నానాప్రత్యయకారణాత్

ఇలా అనేక విధాలుగా వర్ణించబడుతున్నా, పరమేశ్వరుని నిజ స్వరూపాన్ని మునులు తమ తమ అభిప్రాయ భేదాల వల్ల నిర్ణయించలేరు.

యే పునస్సర్వభావేన ప్రపన్నాః పరమేశ్వరమ్ తే హి జానంత్యయత్నేన శివం పరమకారణమ్

కానీ ఎవరైతే పరమేశ్వరుని పూర్ణంగా శరణు వెళ్తారో, వారు శివుడు పరమ కారణమని సులభంగా తెలుసుకుంటారు.

తావద్దుఃఖే వర్తతే బద్ధపాశః సంసారే ఽస్మిఞ్చక్రనేమిక్రమేణ

ఈ సంసార చక్రంలో బంధనాలకు లోనై, మనిషి ఎప్పటికీ బాధల్లోనే ఉండిపోతాడు, చక్రం తిప్పినట్లు తిరుగుతూ జీవించేవాడు.

తదావిద్వాన్పుణ్యపాపే విధూయ నిరంజనః పరమముపైతి సామ్యమ్

అజ్ఞాని తన పుణ్యపాపాలను వదిలేసినప్పుడు, అతడు మలినతలేని వాడై, పరమ సమత్వాన్ని పొందుతాడు.

నశివస్యాణవో బంధః కార్యో మాయేయ ఏవ వా ప్రాకృతో వాథ బోద్ధా వా హ్యహంకారాత్మకస్తథా

శివునికి అణువు స్వరూపుడైన ఆత్మకు బంధం ఉండదు; అది మాయ వల్ల, ప్రకృతి వల్ల, లేదా జ్ఞానం వల్ల, అహంకార రూపంగా కలుగుతుంది.

నైవాస్య మానసో బంధో న చైత్తో నేంద్రియాత్మకః న చ తన్మాత్రబంధో ఽపి భూతబంధో న కశ్చన

ఆయనకు మనస్సు ద్వారా, చైతన్యం ద్వారా, ఇంద్రియాల ద్వారా, సూక్ష్మభూతాల ద్వారా, స్థూలభూతాల ద్వారా ఎలాంటి బంధం ఉండదు.

న చ కాలః కలా చైవ న విద్యా నియతిస్తథా న రాగో న చ విద్వేషః శంభోరమితతేజసః

కాలం కూడా, దాని విభాగాలు కూడా, జ్ఞానం కూడా, విధి కూడా, రాగం లేదా ద్వేషం కూడా అనంత తేజస్సుతో ఉన్న శంభును బంధించలేవు.

న చాస్త్యభినివేశో ఽస్య కుశలా ఽకుశలాన్యపి కర్మాణి తద్విపాకశ్చ సుఖదుఃఖే చ తత్ఫలే

ఆయనకు ఎలాంటి ఆసక్తి ఉండదు; మంచి చెడు క్రియలు, వాటి ఫలితాలు, వాటి వల్ల కలిగే సుఖదుఃఖాలు కూడా ఆయనను బంధించవు.

ఆశయైర్నాపి సంబన్ధః సంస్కారైః కర్మణామపి భోగైశ్చ భోగసంస్కారైః కాలత్రితయగోచరైః

ఆయనకు సంకల్పాలతో, క్రియల సంస్కారాలతో, అనుభవాలతో, అనుభవాల సంస్కారాలతో, మూడు కాలాల్లో జరిగేవాటితో ఎలాంటి సంబంధం లేదు.

న తస్య కారణం కర్తా నాదిరంతస్తథాంతరమ్ న కర్మ కరణం వాపి నాకార్యం కార్యమేవ చ

ఆయనకు కారణం లేదు, కర్త కూడా లేడు, ఆది లేదు, అంతం లేదు, మధ్యం లేదు; క్రియ, సాధనం, కార్యం, ఫలం ఇవేవీ ఆయనకు ఉండవు.

నాస్య బంధురబంధుర్వా నియంతా ప్రేరకో ఽపి వా న పతిర్న గురుస్త్రాతా నాధికో న సమస్తథా

ఆయనకు మిత్రుడు లేదా శత్రువు లేడు; నియంత్రించేవాడు లేదా ప్రేరేపించేవాడు లేడు; అధిపతి, గురువు, రక్షకుడు, పైవాడు, సమానుడు ఎవ్వరూ లేరు.

న జన్మమరణే తస్య న కాంక్షితమకాంక్షితమ్ న విధిర్న నిషేధశ్చ న ముక్తిర్న చ బన్ధనమ్

ఆయనకు జననం లేదు, మరణం లేదు; కోరినది లేదా కోరనిది లేదు; ఆజ్ఞ లేదా నిషేధం లేదు; మోక్షం లేదా బంధం కూడా లేదు.

నాస్తి యద్యదకల్యాణం తత్తదస్య కదాచన కల్యాణం సకలం చాస్తి పరమాత్మా శివో యతః

ఏదైనా అశుభం ఆయనకు ఎప్పుడూ ఉండదు; శుభమే అన్నీ ఆయనలో ఉంది, ఎందుకంటే శివుడు పరమాత్మ.

స శివస్సర్వమేవేదమధిష్ఠాయ స్వశక్తిభిః అప్రచ్యుతస్స్వతో భావః స్థితః స్థాణురతః స్మృతః

శివుడు తన స్వశక్తులతో అన్నిటిలోను స్థిరంగా నిలిచి ఉంటాడు; తన స్వరూపంలో కదలకుండా ఉండే వాడే స్థాణువు అని పిలవబడతాడు.

శివేనాధిష్ఠితం యస్మాజ్జగత్స్థావరజంగమమ్ సర్వరూపః స్మృతశ్శర్వస్తథా జ్ఞాత్వా న ముహ్యతి

ఈ జగత్తులో స్థావరజంగమమన్నీ శివుని ఆధీనంలో ఉన్నాయి; అందుకే ఆయనను సర్వరూపుడని పిలుస్తారు. ఇది తెలుసుకున్నవాడు మాయలో పడడు.

శర్వో రుద్రో నమస్తస్మై పురుషః సత్పరో మహాన్ హిరణ్యబాహుర్భగవాన్హిరణ్యపతిరీశ్వరః

శర్వుడు, రుద్రుడు, పరమ పురుషుడు, మహాత్ముడు, హిరణ్యబాహువు, భగవంతుడు, హిరణ్యపతి, ఈశ్వరుడు — వీరికి నమస్సులు.

అంబికాపతిరీశానః పినాకీ వృషవాహనః ఏకో రుద్రః పరం బ్రహ్మ పురుషః కృష్ణపింగలః

అంబికాపతి, ఈశానుడు, పినాకిని, వృషభవాహనుడు, ఏకైక రుద్రుడు, పరబ్రహ్మ, పురుషుడు, నలుపు-గోధుమ వర్ణుడైన వాడే.

బాలాగ్రమాత్రో హృన్మధ్యే విచింత్యో దహరాంతరే హిరణ్యకేశః పద్మాక్షో హ్యరుణస్తామ్ర ఏవ చ

హృదయ మధ్యంలో, చిన్న గడ్డి మొగ్గంత పరిమాణంలో, హృదయ గర్భంలో ధ్యానించవలసిన వాడు; హిరణ్యకేశుడు, పద్మనయనుడు, అరుణవర్ణుడు, తామ్రవర్ణుడైన వాడు.

యో ఽవసర్పత్య సౌ దేవో నీలగ్రీవో హిరణ్మయః సౌమ్యో ఘోరస్తథా మిశ్రశ్చాక్షారశ్చామృతో ఽవ్యయః

అవతరించువాడు, శాంత స్వరూపుడు, నీలకంఠుడు, హిరణ్మయుడు, మృదువైనవాడు, ఘోరుడు, మిశ్రమైన స్వరూపుడు, అక్షరుడు, అమృతుడు, అవ్యయుడు.

స పుంవిశేషః పరమో భగవానన్తకాంతకః చేతనచేతనోన్ముక్తః ప్రపఞ్చాచ్చ పరాత్పరః

ఆయన పరమ పురుషుడు, భగవంతుడు, యమాంతకుడు; చైతన్యం, అచైతన్యం రెండింటినీ దాటి, సృష్టిని మించి, పరమాత్మను కూడా మించిన వాడు.

శివేనాతిశయత్వేన జ్ఞానైశ్వర్యే విలోకితే లోకేశాతిశయత్వేన స్థితం ప్రాహుర్మనీషిణః

శివుని అపూర్వమైన స్వభావం వల్ల, ఆయన జ్ఞానం, అధికారాలు అత్యుత్తమమైనవని, అన్ని లోకాధిపతుల్లో ఆయనే శ్రేష్ఠుడని పండితులు ప్రకటించారు.

ప్రతిసర్గప్రసూతానాం బ్రహ్మణాం శాస్త్రవిస్తరమ్ ఉపదేష్టా స ఏవాదౌ కాలావచ్ఛేదవర్తినామ్

ప్రతి సృష్టి ప్రారంభంలో, కాల పరిమితిలో ఉన్న బ్రహ్మలకు విస్తృతమైన శాస్త్రాన్ని బోధించేవాడు ఆయన ఒక్కరే.

కాలావచ్ఛేదయుక్తానాం గురూణామప్యసౌ గురుః సర్వేషామేవ సర్వేశః కాలావచ్ఛేదవర్జితః

కాలానికి లోబడి ఉన్న గురువులందరిలో కూడా ఆయనే గురువు; సమస్త దేవతలకు అధిపతి, కాలానికి అతీతుడు ఆయనే.

శుద్ధా స్వాభావికీ తస్య శక్తిస్సర్వాతిశాయినీ జ్ఞానమప్రతిమం నిత్యం వపురత్యన్తనిర్మితమ్

ఆయన శక్తి స్వచ్ఛమైనది, సహజమైనది, అన్నిటికన్నా గొప్పది. ఆయన జ్ఞానం అపమితమైనది, శాశ్వతమైనది. ఆయన రూపం పూర్తిగా తనదైనదే.

ఐశ్వర్యమప్రతిద్వంద్వం సుఖమాత్యన్తికం బలమ్ తేజఃప్రభావో వీర్యం చ క్షమా కారుణ్యమేవ చ

ఆయన అధికారానికి సమానమైనది లేదు, ఆయన ఆనందం అత్యున్నతమైనది. ఆయన బలం, తేజస్సు, పరాక్రమం, సహనం, దయ అన్నీ అపూర్వమైనవే.

పరిపూర్ణస్య సర్గాద్యైర్నాత్మనో ఽస్తి ప్రయోజనమ్ పరానుగ్రహ ఏవాస్య ఫలం సర్వస్య కర్మణః

పూర్తిగా ఉన్నవాడికి సృష్టి మొదలైన వాటిలో తనకేమీ అవసరం లేదు; ఆయన చేసే ప్రతి కార్యానికి ఫలం, ఇతరులకు మేలు చేయడమే.