శివపురాణమ్

సంసారాశీవిషాలీఢమృతసంజీవనౌషధమ్ విభూతిం శివయోర్విద్వాన్న బిభేతి కుతశ్చన

ఈ సంసారమనే పాముకాటు నుంచి రక్షించే అమృతమైన ఔషధమైన శివ వైభవాన్ని తెలిసిన జ్ఞాని ఏదికీ భయపడడు.

యః పరామపరాం చైవ విభూతిం వేత్తి తత్త్వతః సో ఽపరో భూతిముల్లంఘ్య పరాం భూతిం సమశ్నుతే

ఎవడు పరమమైనదీ, అపరమైనదీ వైభవాన్ని నిజంగా తెలుసునో, వాడు తక్కువదాన్ని దాటి, పరమమైన వైభవాన్ని పొందుతాడు.

ఏతత్తే కథితం కృష్ణ యాథాత్మ్యం పరమాత్మనోః రహస్యమపి యోగ్యో ఽసి భర్గభక్తో భవానితి

కృష్ణా! నీకు నేను పరమాత్మ స్వరూపాన్ని, దాని రహస్యాన్ని కూడా వివరించాను. నీవు భర్గుని భక్తుడవు, అర్హుడవు కనుక చెప్పాను.

నాశిష్యేభ్యో ఽప్యశైవేభ్యో నాభక్తేభ్యః కదాచన వ్యాహరేదీశయోర్భూతిమితి వేదానుశాసనమ్

ఈశ్వరుల వైభవాన్ని అనధికారులకు, శైవులు కానివారికి, భక్తి లేనివారికి ఎప్పుడూ చెప్పకూడదని వేదం ఆదేశిస్తుంది.

తస్మాత్త్వమతికల్యాణపరేభ్యః కథయేన్న హి త్వాదృశేభ్యో ఽనురూపేభ్యః కథయైతన్న చాన్యథా

కాబట్టి, నీవు ఈ విషయాన్ని అత్యంత శ్రేయస్సు కోరేవారికే చెప్పాలి. నీలాంటి వారికి మాత్రమే చెప్పవచ్చు, మిగతావారికి చెప్పకూడదు.

విభూతిమేతాం శివయోర్యోగ్యేభ్యో యః ప్రదాపయేత్ సంసారసాగరాన్ముక్తః శివసాయుజ్యమాప్నుయాత్

శివుని ఈ వైభవాన్ని యోగ్యులకు చెప్పినవాడు సంసారసాగరంనుంచి విముక్తి పొంది, శివునితో ఐక్యమవుతాడు.

కీర్తనాదస్య నశ్యంతి మహాన్త్యః పాపకోటయః త్రిశ్చతుర్ధాసమభ్యస్తైర్వినశ్యంతి తతో ఽధికాః

దీనిని పఠించడంవల్ల అనేక పెద్ద పాపాలు నశిస్తాయి. మూడుసార్లు, నాలుగు సార్లు మరింతగా పఠించినవాటికంటే ఇంకా ఎక్కువ పాపాలు నశిస్తాయి.

నశ్యంత్యనిష్టరిపవో వర్ధన్తే సుహృదస్తథా విద్యా చ వర్ధతే శైవీ మతిస్సత్యే ప్రవర్తతే

అనిష్టమైన శత్రువులు నశిస్తారు, స్నేహితులు అభివృద్ధి చెందుతారు, శైవ జ్ఞానం పెరుగుతుంది, మనస్సు సత్యంలో స్థిరపడుతుంది.

భక్తిః పరాః శివే సామ్బే సానుగే సపరిచ్ఛిదే యద్యదిష్టతమం చాన్యత్తత్తదాప్నోత్యసంశయమ్

శివునికి, అంబికకు, వారి అనుచరులకు, సేవకులకు పరమ భక్తి కలుగుతుంది. ఇంకా ఏదైనా అత్యంత కోరుకున్నది ఉంటే అది కూడా నిస్సందేహంగా లభిస్తుంది.

అన్తఃశుచిః శివే భక్తో విస్రబ్ధః కీర్తయేద్యది ప్రబలైః కర్మభిః పూర్వైః ఫలం చేత్ప్రతిబధ్యతే పునః పునః సమభ్యస్యేత్తస్య నాస్తీహ దుర్ల్లభమ్

అంతరంగా పవిత్రుడై, పరమేశ్వరుడైన శివుని భక్తుడై, నమ్మకంగా ఆయనను స్తుతించినా, గతంలో చేసిన బలమైన కర్మల వల్ల ఫలితం ఆలస్యమైతే, మళ్లీ మళ్లీ ప్రయత్నించాలి. ఇలాంటి వాడికి ఈ లోకంలో సాధించలేనిది ఏదీ ఉండదు.

విగ్రహం దేవదేవస్య విశ్వమేతచ్చరాచరమ్ తదేవం న విజానంతి పశవః పాశగౌరవాత్

ఈ చరాచర జగత్తంతా దేవతలకు దేవుడైన పరమేశ్వరుని రూపమే. కానీ బంధనాల భారంతో ఉన్నవారు దీన్ని గ్రహించలేరు.

తమేకమేవ బహుధా వదంతి యదునందన అజానన్తః పరం భావమవికల్పం మహర్షయః

యదు వంశజా! మహర్షులు పరమార్థాన్ని, ఏకత్వాన్ని తెలియక, ఆ ఒక్కటినే అనేకంగా వర్ణిస్తారు.

అపరం బ్రహ్మరూపం చ పరం బ్రహ్మాత్మకం తథా కేచిదాహుర్మహాదేవమనాదినిధనం పరమ్

కొంతమంది, ఆ మహాదేవుడు బ్రహ్మ రూపమైన తక్కువ రూపాన్ని, అలాగే బ్రహ్మ స్వరూపమైన పరమమైన రూపాన్ని కలవాడని, ఆదియంతరహితుడైన పరమాత్మని అంటారు.

భూతేంద్రియాంతఃకరణప్రధానవిషయాత్మకమ్ అపరం బ్రహ్మ నిర్దిష్టం పరం బ్రహ్మ చిదాత్మకమ్

భూతాలు, ఇంద్రియాలు, అంతఃకరణం, ప్రకృతి, విషయాలు కలిసినదే అపరబ్రహ్మ అని, చైతన్య స్వరూపమైనదే పరబ్రహ్మ అని చెబుతారు.

బృహత్త్వాద్బృహణత్వాద్వా బ్రహ్మ చేత్యభిధీయతే ఉభే తే బ్రహ్మణో రూపే బ్రహ్మణో ఽధిపతేః ప్రభోః విద్యా ఽవిద్యాస్వరూపీతి కైశ్చిదీశో నిగద్యతే

పెద్దదిగా ఉండటం వల్ల లేదా పెంచే స్వభావం వల్ల దీనిని బ్రహ్మ అని అంటారు. ఈ రెండూ బ్రహ్మణి రూపాలు. బ్రహ్మకు అధిపతియైన ప్రభువును కొంతమంది జ్ఞానం, అజ్ఞానం స్వరూపుడని అంటారు.

విద్యాం తు చేతనాం ప్రాహుస్తథావిద్యామచేతనామ్ విద్యా ఽవిద్యాత్మకం చైవ విశ్వం విశ్వగురోర్విభోః

జ్ఞానమే చైతన్యమని, అజ్ఞానమే జడమని చెబుతారు. ఈ విశ్వమంతా జగద్గురువు అయిన పరమేశ్వరునికి, జ్ఞానం, అజ్ఞానం రెండింటి కలయికతోనే ఉంది.

రూపమేవ న సందేహో విశ్వం తస్య వశే యతః భ్రాంతిర్విద్యా పరా చేతి శార్వం రూపం పరం విదుః

ఈ జగత్తు ఆయన రూపమే అనే విషయములో సందేహం లేదు, ఎందుకంటే ఇది ఆయన ఆధీనంలో ఉంది. మాయను జ్ఞానం అని, శివుని పరమరూపాన్ని అత్యున్నతమైనదిగా తెలుసుకుంటారు.

అయథాబుద్ధిరర్థేషు బహుధా భ్రాంతిరుచ్యతే యథార్థాకారసంవిత్తిర్విద్యేతి పరికీర్త్యతే

విషయాలను తప్పుగా అనేక విధాలుగా గ్రహించడం మాయ అని, వాటి నిజమైన స్వరూపాన్ని తెలుసుకోవడం జ్ఞానం అని అంటారు.

వికల్పరహితం తత్త్వం పరమిత్యభిధీయతే వైపరీత్యాదసచ్ఛబ్దః కథ్యతే వేదవాదిభిః

విభేదాలేని తత్త్వమే పరమమని అంటారు. దానికి విరుద్ధంగా ఉన్నదాన్ని వేదవేత్తలు అసత్యమని పిలుస్తారు.

తయోః పతిత్వాత్తు శివః సదసత్పతిరుచ్యతే క్షరాక్షరాత్మకం ప్రాహుః క్షరాక్షరపరం పరే

ఈ రెండింటికి అధిపతిగా శివుడు సత్యాసత్యాలకు అధిపతిగా పిలవబడతాడు. జ్ఞానులు ఆయనను క్షర, అక్షర స్వరూపుడిగా, అలాగే వాటిని మించినవాడిగా కూడా చెబుతారు.

క్షరస్సర్వాణి భూతాని కూటస్థో ఽక్షర ఉచ్యతే ఉభే తే పరమేశస్య రూపే తస్య వశే యతః

అన్ని భూతాలు క్షరమైనవే; మారని అక్షరమని అంటారు. ఈ రెండూ పరమేశ్వరుని రూపాలు, ఎందుకంటే అవన్నీ ఆయన ఆధీనంలో ఉంటాయి.

తయోః పరః శివః శాంతః క్షరాక్షరాపరస్స్మృతః సమష్టివ్యష్ఠిరూపం చ సమష్టివ్యష్టికారణమ్

ఈ రెండింటిలో శివుడు పరమమైనవాడు, శాంత స్వరూపుడు, క్షర, అక్షరాలకు అతీతుడు. ఆయన సమష్టి, వ్యష్టి రూపుడూ, వాటికి కారణుడూ.

వదంతి మునయః కేచిచ్ఛివం పరమకారణమ్ సమష్టిమాహురవ్యక్తం వ్యష్టిం వ్యక్తం తథైవ చ

కొంతమంది మునులు శివుని పరమకారణమని అంటారు. వారు సమష్టిని అవ్యక్తంగా, వ్యష్టిని వ్యక్తంగా కూడా పిలుస్తారు.

తే రూపే పరమేశస్య తదిచ్ఛాయాః ప్రవర్తనాత్ తయోః కారణభావేన శివం పరమకారణమ్

పరమేశ్వరుని సంకల్పం వల్ల ఈ రెండు రూపాలు ఏర్పడతాయి. అవి కారణాలైనందున శివుడు పరమకారణమని అంటారు.

కారణార్థవిదః ప్రాహుః సమష్టివ్యష్టికారణమ్ జాతివ్యక్తిస్వరూపీతి కథ్యతే కైశ్చిదీశ్వరః

కారణార్థాన్ని తెలిసినవారు సమష్టి, వ్యష్టులకు కారణమని చెబుతారు. కొంతమంది ప్రభువును జాతి, వ్యక్తి స్వరూపుడని అంటారు.

యా పిండేప్యనువర్తేత సా జాతిరితి కథ్యతే వ్యక్తిర్వ్యావృత్తిరూపం తం పిణ్డజాతేః సమాశ్రయమ్

పిండాలలో ఎప్పుడూ ఉండేది 'జాతి' అని అంటారు. ప్రత్యేకమైన రూపమే 'వ్యక్తి', అది పిండం, జాతికి ఆధారంగా ఉంటుంది.

జాతయో వ్యక్తయశ్చైవ తదాజ్ఞాపరిపాలితాః యతస్తతో మహాదేవో జాతివ్యక్తివపుః స్మృతః

జాతులు, వ్యక్తులు ఆయన ఆజ్ఞకు లోబడే ఉంటాయి. అందుకే మహాదేవుడు జాతి, వ్యక్తి స్వరూపుడిగా గుర్తించబడతాడు.

ప్రధానపురుషవ్యక్తకాలాత్మా కథ్యతే శివః ప్రధానం ప్రకృతిం ప్రాహుఃక్షేత్రజ్ఞం పురుషం తథా

ప్రధానం, పురుషుడు, వ్యక్తం, కాలం — ఇవన్నీ శివుని స్వరూపాలు అని చెప్పబడతాయి. ఇందులో ప్రధానాన్ని ప్రకృతి అని, పురుషుని క్షేత్రజ్ఞుడు అని కూడా అంటారు.

త్రయోవింశతితత్త్వాని వ్యక్తమాహుర్మనీషిణః కాలః కార్యప్రపఞ్చస్య పరిణామైకకారణమ్

మేధావులు వ్యక్తంగా చెప్పే తత్త్వాలు ఇరవైమూడు. కాలమే ఈ జగత్తులో జరిగే మార్పులకు ప్రధాన కారణం.