రసజాతం మహాదేవీ దేవో రసయితా శివః ప్రేయజాతం చ గిరిజా ప్రేయాంశ్చైవ గరాశనః
రుచి యొక్క సారం మహాదేవి. రుచి అనుభవించేవాడు శివుడు. ప్రీతి యొక్క సారం గిరిజ. ప్రీతిని అనుభవించేవాడు గిరీశుడు.
మంతవ్యవస్తుతాం ధత్తే సదా దేవీ మహేశ్వరీ మంతా స ఏవ విశ్వాత్మా మహాదేవో మహేశ్వరః
మనసులో ఉంచదగిన స్థితిని ఎప్పుడూ మహేశ్వరీ దేవి భరిస్తుంది. ఆలోచించేవాడు విశ్వాత్మ, మహాదేవుడు, మహేశ్వరుడు.
బోద్ధవ్యవస్తురూపం తు బిభర్తి భవవల్లభా దేవస్స ఏవ భగవాన్బోద్ధా ముగ్ధేన్దుశేఖరః
అర్థం చేసుకోవదగిన స్థితిని భవుని ప్రియమైనవారు భరిస్తారు. ఆ దేవుడే జ్ఞానిని, మృదువైన చంద్రుని కిరీటంగా ధరించినవాడు.
ప్రాణః పినాకీ సర్వేషాం ప్రాణినాం భగవాన్ప్రభుః ప్రాణస్థితిస్తు సర్వేషామంబికా చాంబురూపిణీ
ప్రాణం అన్నింటికీ పినాకి, సర్వజీవులకు ప్రభువు. ప్రాణంలో ఉండే స్థితి అందరికీ అంబిక, నీటి స్వరూపిణి.
బిభర్తి క్షేత్రతాం దేవీ త్రిపురాంతకవల్లభా క్షేత్రజ్ఞత్వం తదా ధత్తే భగవానంతకాంతకః
క్షేత్రంగా ఉండే స్థితిని త్రిపురాంతకుని ప్రియమైన దేవి భరిస్తుంది. క్షేత్రజ్ఞుడిగా ఉండే స్థితిని యమాంతకుడు భరిస్తాడు.
అహః శూలాయుధో దేవః శూలపాణిప్రియా నిశా ఆకాశః శంకరో దేవః పృథివీ శంకరప్రియా
పగలు త్రిశూలాయుధాన్ని ధరించిన దేవుడు. రాత్రి త్రిశూలాన్ని పట్టుకున్నవారికి ప్రియమైనది. ఆకాశం శంకరుడు. భూమి శంకరునికి ప్రియమైనది.
సముద్రో భగవానీశో వేలా శైలేన్ద్రకన్యకా వృక్షో వృషధ్వజో దేవో లతా విశ్వేశ్వరప్రియా
సముద్రం భగవంతుడు. తీరం శైలేంద్రుని కుమార్తె. చెట్టు వృషధ్వజుడు దేవుడు. లతా విశ్వేశ్వరునికి ప్రియమైనది.
పుంల్లింగమఖిలం ధత్తే భగవాన్పురశాసనః స్త్రిలింగం చాఖిలం ధత్తే దేవీ దేవమనోరమా
పురుష లింగాన్ని మొత్తం పురశాసనుడు భరిస్తాడు. స్త్రీలింగాన్ని మొత్తం దేవతలకు మనోహరమైన దేవి భరిస్తుంది.
శబ్దజాలమశేషం తు ధత్తే సర్వస్య వల్లభా అర్థస్వరూపమఖిలం ధత్తే ముగ్ధేన్దుశేఖరః
పదాల సముదాయాన్ని అంతటినీ అందరికీ ప్రియమైనవారు భరిస్తారు. అర్థ స్వరూపాన్ని అంతటినీ మృదువైన చంద్రుని కిరీటంగా ధరించినవాడు భరిస్తాడు.
యస్య యస్య పదార్థస్య యా యా శక్తిరుదాహృతా సా సా విశ్వేశ్వరీ దేవీ స స సర్వో మహేశ్వరః
ఏ వస్తువుకైనా ఏ శక్తి చెప్పబడితే, అది విశ్వేశ్వరీ దేవి. అదే మహేశ్వరుడు.
యత్పరం యత్పవిత్రం చ యత్పుణ్యం యచ్చ మంగలమ్ తత్తదాహ మహాభాగాస్తయోస్తేజోవిజృంభితమ్
ఏది పరమమైనదో, పవిత్రమైనదో, పుణ్యమైనదో, మంగళకరమైనదో, అది అంతా మహాభాగులు చెప్పింది — వీరిద్దరి తేజస్సు వ్యాప్తి.
యథా దీపస్య దీప్తస్య శిఖా దీపయతే గృహమ్ తథా తేజస్తయోరేతద్వ్యాప్య దీపయతే జగత్
దీపం వెలిగినప్పుడు దీపశిఖ గృహాన్ని ఎలా ప్రకాశింపజేస్తుందో, అలాగే వీరిద్దరి తేజస్సు ప్రపంచాన్ని వ్యాపించి ప్రకాశింపజేస్తుంది.
తృణాదిశివమూర్త్యంతం విశ్వఖ్యాతిశయక్రమః సన్నికర్షక్రమవశాత్తయోరితి పరా శ్రుతిః
పుల్ల మొదలుకొని శివుని రూపం వరకు ఈ జగత్తులోని అద్భుతమైన ప్రకటనలు, వాటి దగ్గరదగ్గరగా ఉండే క్రమాన్ని బట్టి ఏర్పడతాయని పరమ శ్రుతి చెబుతోంది.
సర్వాకారాత్మకావేతౌ సర్వశ్రేయోవిధాయినౌ పూజనీయౌ నమస్కార్యౌ చింతనీయౌ చ సర్వదా
ఈ ఇద్దరూ అన్ని రూపాలుగా ఉండి, సమస్త మంగళాలను ప్రసాదించేవారు. వీరిని ఎప్పుడూ పూజించాలి, నమస్కరించాలి, ధ్యానించాలి.
యథాప్రజ్ఞమిదం కృష్ణ యాథాత్మ్యం పరమేశయోః కథితం హి మయా తే ఽద్య న తు తావదియత్తయా
కృష్ణా! నా బుద్ధికి తోచినంతవరకు పరమేశ్వరుల యథార్థ స్వరూపాన్ని నేడు నీకు వివరించాను, కానీ అది పూర్తిగా కాదు.
తత్కథం శక్యతే వక్తుం యాథాత్మ్యం పరమేశయోః మహతామపి సర్వేషాం మనసో ఽపి బహిర్గతమ్
పరమేశ్వరుల అసలు స్వరూపాన్ని ఎలా వివరించగలం? అది గొప్పవారి మనస్సులకు కూడా అందిపోని దూరంలో ఉంది.
అంతర్గతమనన్యానామీశ్వరార్పితచేతసామ్ అన్యేషాం బుద్ధ్యనారూఢమారూఢం చ యథైవ తత్
ఎవరైతే తమ మనస్సును పూర్తిగా ఈశ్వరునికి అర్పించారో, వారికది అంతర్గతంగా ఉంటుంది. మిగతావారికి అది బుద్ధిలో స్థిరపడదు, లేదా ఉన్నదానికన్నా ఎక్కువగా ఉండదు.
యేయముక్తా విభూతిర్వై ప్రాకృతీ సా పరా మతా అప్రాకృతాం పరామన్యాం గుహ్యాం గుహ్యవిదో విదుః
ఇప్పటివరకు చెప్పిన ఈ వైభవం ప్రకృతికి చెందిందిగా భావించబడుతుంది. రహస్యాన్ని తెలిసినవారు ఇంకొక పరమ, అప్రమేయమైన, గుప్తమైన వైభవాన్ని తెలుసుకుంటారు.
యతో వాచో నివర్తంతే మనసా చేన్ద్రియైస్సహ అప్రాకృతీ పరా చైషా విభూతిః పారమేశ్వరీ
ఆ పరమమైన, అప్రమేయమైన ఈశ్వర వైభవానికి మాటలు, మనస్సు, ఇంద్రియాలు చేరలేక వెనుదిరుగుతాయి.
సైవేహ పరమం ధామ సైవేహ పరమా గతిః సైవేహ పరమా కాష్ఠా విభూతిః పరమేష్ఠినః
అదే ఇక్కడ పరమ ధామం, అదే పరమ గమ్యం, అదే పరమ పరాకాష్ట—పరమేశ్వరుని వైభవం.
తాం ప్రాప్తుం ప్రయతంతే ఽత్ర జితశ్వాసా జితేంద్రియాః గర్భకారా గృహద్వారం నిశ్ఛిద్రం ఘటితుం యథా
ఆ పరమాన్ని పొందేందుకు ఇక్కడ శ్వాసను, ఇంద్రియాలను జయించినవారు ప్రయత్నిస్తారు. వారు మట్టికుండలో బిగువుగా, లోపం లేకుండా నోరు చేయాలని కుండకారుడు ప్రయత్నించునట్లు శ్రమిస్తారు.
సంసారాశీవిషాలీఢమృతసంజీవనౌషధమ్ విభూతిం శివయోర్విద్వాన్న బిభేతి కుతశ్చన
ఈ సంసారమనే పాముకాటు నుంచి రక్షించే అమృతమైన ఔషధమైన శివ వైభవాన్ని తెలిసిన జ్ఞాని ఏదికీ భయపడడు.
యః పరామపరాం చైవ విభూతిం వేత్తి తత్త్వతః సో ఽపరో భూతిముల్లంఘ్య పరాం భూతిం సమశ్నుతే
ఎవడు పరమమైనదీ, అపరమైనదీ వైభవాన్ని నిజంగా తెలుసునో, వాడు తక్కువదాన్ని దాటి, పరమమైన వైభవాన్ని పొందుతాడు.
ఏతత్తే కథితం కృష్ణ యాథాత్మ్యం పరమాత్మనోః రహస్యమపి యోగ్యో ఽసి భర్గభక్తో భవానితి
కృష్ణా! నీకు నేను పరమాత్మ స్వరూపాన్ని, దాని రహస్యాన్ని కూడా వివరించాను. నీవు భర్గుని భక్తుడవు, అర్హుడవు కనుక చెప్పాను.
నాశిష్యేభ్యో ఽప్యశైవేభ్యో నాభక్తేభ్యః కదాచన వ్యాహరేదీశయోర్భూతిమితి వేదానుశాసనమ్
ఈశ్వరుల వైభవాన్ని అనధికారులకు, శైవులు కానివారికి, భక్తి లేనివారికి ఎప్పుడూ చెప్పకూడదని వేదం ఆదేశిస్తుంది.
తస్మాత్త్వమతికల్యాణపరేభ్యః కథయేన్న హి త్వాదృశేభ్యో ఽనురూపేభ్యః కథయైతన్న చాన్యథా
కాబట్టి, నీవు ఈ విషయాన్ని అత్యంత శ్రేయస్సు కోరేవారికే చెప్పాలి. నీలాంటి వారికి మాత్రమే చెప్పవచ్చు, మిగతావారికి చెప్పకూడదు.
విభూతిమేతాం శివయోర్యోగ్యేభ్యో యః ప్రదాపయేత్ సంసారసాగరాన్ముక్తః శివసాయుజ్యమాప్నుయాత్
శివుని ఈ వైభవాన్ని యోగ్యులకు చెప్పినవాడు సంసారసాగరంనుంచి విముక్తి పొంది, శివునితో ఐక్యమవుతాడు.
కీర్తనాదస్య నశ్యంతి మహాన్త్యః పాపకోటయః త్రిశ్చతుర్ధాసమభ్యస్తైర్వినశ్యంతి తతో ఽధికాః
దీనిని పఠించడంవల్ల అనేక పెద్ద పాపాలు నశిస్తాయి. మూడుసార్లు, నాలుగు సార్లు మరింతగా పఠించినవాటికంటే ఇంకా ఎక్కువ పాపాలు నశిస్తాయి.
నశ్యంత్యనిష్టరిపవో వర్ధన్తే సుహృదస్తథా విద్యా చ వర్ధతే శైవీ మతిస్సత్యే ప్రవర్తతే
అనిష్టమైన శత్రువులు నశిస్తారు, స్నేహితులు అభివృద్ధి చెందుతారు, శైవ జ్ఞానం పెరుగుతుంది, మనస్సు సత్యంలో స్థిరపడుతుంది.
భక్తిః పరాః శివే సామ్బే సానుగే సపరిచ్ఛిదే యద్యదిష్టతమం చాన్యత్తత్తదాప్నోత్యసంశయమ్
శివునికి, అంబికకు, వారి అనుచరులకు, సేవకులకు పరమ భక్తి కలుగుతుంది. ఇంకా ఏదైనా అత్యంత కోరుకున్నది ఉంటే అది కూడా నిస్సందేహంగా లభిస్తుంది.