శివపురాణమ్

శివస్సదాశివః ప్రోక్తః శివా సా చ మనోన్మనీ శివో మహేశ్వరో జ్ఞేయః శివా మాయేతి కథ్యతే

శివుడు సదాశివుడు అని పిలవబడతాడు, ఆమె మనోన్మనీ. శివుడు మహేశ్వరుడు, ఆమె మాయ అని చెప్పబడుతుంది.

పురుషః పరమేశానః ప్రకృతిః పరమేశ్వరీ రుద్రో మహేశ్వరస్సాక్షాద్రుద్రాణీ రుద్రవల్లభా

పురుషుడు పరమేశ్వరుడు, ప్రకృతి పరమేశ్వరీ. రుద్రుడు మహేశ్వరుడే, రుద్రాణి రుద్రుని ప్రియమైనవారు.

విష్ణుర్విశ్వేశ్వరో దేవో లక్ష్మీర్విశ్వేశ్వరప్రియా బ్రహ్మా శివో యదా స్రష్టా బ్రహ్మాణీ బ్రహ్మణః ప్రియా

విష్ణువు విశ్వేశ్వరుడు, లక్ష్మి విశ్వేశ్వరుని ప్రియమైనది. బ్రహ్మ సృష్టికర్త అయితే, శివుడు బ్రహ్మ, బ్రహ్మాణి బ్రహ్ముని ప్రియమైనది.

భాస్కరో భగవాఞ్ఛంభుః ప్రభా భగవతీ శివా మహేంద్రో మన్మథారాతిః శచీ శైలేన్ద్రకన్యకా

భాస్కరుడు భగవంతుడైన శంభువు, ఆయన కాంతి భగవతీ శివ. మహేంద్రుడు మన్మథారాతి, శచీ శైలేంద్రుని కుమార్తె.

జాతవేదా మహాదేవః స్వాహా శర్వార్ధదేహినీ యమస్త్రియంబకో దేవస్తత్ప్రియా గిరికన్యకా

జాతవేదా మహాదేవుడు, స్వాహా శర్వుని అర్ధదేహిని. యముడు త్రయంబకుడు, ఆయన ప్రియమైనది గిరికన్య.

నిరృతిర్భగవానీశో నైరృతీ నగనందనీ వరుణో భగవాన్రుద్రో వారుణీ భూధరాత్మజా

నిరృతి భగవంతుడైన ఈశుడు, నైరృతి నాగనందిని. వరుణుడు భగవంతుడైన రుద్రుడు, వారుణి భూధరాత్మజ.

బాలేందుశేఖరో వాయుః శివా శివమనోహరా యక్షో యజ్ఞశిరోహర్తా ఋద్ధిర్హిమగిరీన్ద్రజా

బాలచంద్రుడైన వాయువు శివుడు, శివా శివమనోహర. యక్షుడు యజ్ఞశిరస్సు హరించేవాడు, ఋద్ధి హిమగిరీంద్రుని కుమార్తె.

చంద్రార్ధశేఖరశ్చంద్రో రోహిణీ రుద్రవల్లభా ఈశానః పరమేశానస్తదార్యా పరమేశ్వరీ

చంద్రార్ధశేఖరుడు చంద్రుడు, రోహిణి రుద్రుని ప్రియమైనది. ఈశానుడు పరమేశ్వరుడు, ఆయన ఆర్య పరమేశ్వరీ.

అనంతవలయో ఽనంతో హ్యనంతానంతవల్లభా కాలాగ్నిరుద్రః కాలారిః కాలీ కాలాంతకప్రియా

అనంతుడు అనేక వలయాలతో అలంకృతుడు, అనంతా అనంతుని ప్రియమైనది. కాలాగ్ని రుద్రుడు కాలశత్రువు, కాళీ కాలాంతకుని ప్రియమైనది.

పురుషాఖ్యో మనుశ్శంభుః శతరూపా శివప్రియా దక్షస్సాక్షాన్మహాదేవః ప్రసూతిః పరమేశ్వరీ

పురుషునిగా ప్రసిద్ధుడైన మను శంభువు, శతరూపా శివునికి ప్రియమైనది. దక్షుడు నిజంగా మహాదేవుడు, ప్రసూతి పరమేశ్వరీ.

రుచిర్భవో భవానీ చ బుధైరాకూతిరుచ్యతే భృగుర్భగాక్షిహా దేవః ఖ్యాతిస్త్రినయనప్రియా

రుచి భవుడు, భవానిని జ్ఞానులు ఆకృతి అని పిలుస్తారు. భృగువు భగాక్షిని హరించిన దేవుడు, ఖ్యాతి త్రినయనునికి ప్రియమైనది.

మరీచిభగవాన్రుద్రః సంభూతిశ్శర్వవల్లభా గంగాధరో ఽంగిరా జ్ఞేయః స్మృతిః సాక్షాదుమా స్మృతా

మరీచి భగవంతుడైన రుద్రుడు, సంభూతి శర్వుని ప్రియమైనది. గంగాధరుడు అంగిరసుడు అని పిలవబడతాడు, స్మృతి నిజంగా ఉమా అని గుర్తించబడుతుంది.

పులస్త్యః శశభృన్మౌలిః ప్రీతిః కాంతా పినాకినః పులహస్త్రిపురధ్వంసీ తత్ప్రియా తు శివప్రియా

పులస్త్యుడు శశిభృన్మౌళి, ప్రీతి పినాకిని ప్రియమైనది. పులహుడు త్రిపురాన్ని సంహరించినవాడు, ఆయన ప్రియమైనది శివునికి ప్రీతికరమైనది.

క్రతుధ్వంసీ క్రతుః ప్రోక్తః సంనతిర్దయితా విభోః త్రినేత్రో ఽత్రిరుమా సాక్షాదనసూయా స్మృతా బుధైః

యజ్ఞాలను నాశనం చేసే వాడు యజ్ఞమే అని పిలవబడతాడు. భక్తి ప్రభువుకు ప్రియమైనది. మూడు కళ్లవాడు ఇక్కడ మూడు కళ్లవాడిగా లేడు. ఉమాదేవి స్వయంగా జ్ఞానులు అనసూయగా గుర్తిస్తారు.

కశ్యపః కాలహా దేవో దేవమాతా మహేశ్వరీ వసిష్ఠో మన్మథారాతిర్దేవీ సాక్షాదరుంధతీ

కశ్యపుడు కాలాన్ని నాశనం చేసే దేవుడు. దేవతల తల్లి మహేశ్వరీ. వశిష్ఠుడు మన్మథుని శత్రువు. ఆ దేవతే నిజంగా అరుంధతిగా పిలవబడుతుంది.

శంకరః పురుషాస్సర్వే స్త్రియస్సర్వా మహేశ్వరీ సర్వే స్త్రీపురుషాస్తస్మాత్తయోరేవ విభూతయః

శంకరుడు అన్ని పురుషులు. అన్ని స్త్రీలు మహేశ్వరీ. అందరు స్త్రీలు, పురుషులు వీరిద్దరి ప్రబావమే.

విషయీ భగవానీశో విషయః పరమేశ్వరీ శ్రావ్యం సర్వముమారూపం శ్రోతా శూలవరాయుధః

భగవంతుడు అనుభవించే వాడు. పరమేశ్వరీ అనుభవించబడే వస్తువు. వినదగినది అంతా ఉమాదేవి స్వరూపమే. వినేవాడు త్రిశూలాన్ని ధరించిన వాడు.

ప్రష్టవ్యం వస్తుజాతం తు ధత్తే శంకరవల్లభా ప్రష్టా స ఏవ విశ్వాత్మా బాలచన్ద్రావతంసకః

ప్రశ్నించదగినది అంతా శంకరుని ప్రియమైనవారి వద్ద ఉంది. ప్రశ్నించే వాడు విశ్వానికి ఆత్మ, బాలచంద్రుని అలంకరించుకున్నవాడు.

ద్రష్టవ్యం వస్తురూపం తు బిభర్తి వక్తవల్లభా ద్రష్టా విశ్వేశ్వరో దేవః శశిఖండశిఖామణిః

చూడదగినది అంతా వక్తకు ప్రియమైనవారు భరిస్తారు. చూడేవాడు విశ్వేశ్వరుడు, శశిఖండం ధరించిన దేవుడు.

రసజాతం మహాదేవీ దేవో రసయితా శివః ప్రేయజాతం చ గిరిజా ప్రేయాంశ్చైవ గరాశనః

రుచి యొక్క సారం మహాదేవి. రుచి అనుభవించేవాడు శివుడు. ప్రీతి యొక్క సారం గిరిజ. ప్రీతిని అనుభవించేవాడు గిరీశుడు.

మంతవ్యవస్తుతాం ధత్తే సదా దేవీ మహేశ్వరీ మంతా స ఏవ విశ్వాత్మా మహాదేవో మహేశ్వరః

మనసులో ఉంచదగిన స్థితిని ఎప్పుడూ మహేశ్వరీ దేవి భరిస్తుంది. ఆలోచించేవాడు విశ్వాత్మ, మహాదేవుడు, మహేశ్వరుడు.

బోద్ధవ్యవస్తురూపం తు బిభర్తి భవవల్లభా దేవస్స ఏవ భగవాన్బోద్ధా ముగ్ధేన్దుశేఖరః

అర్థం చేసుకోవదగిన స్థితిని భవుని ప్రియమైనవారు భరిస్తారు. ఆ దేవుడే జ్ఞానిని, మృదువైన చంద్రుని కిరీటంగా ధరించినవాడు.

ప్రాణః పినాకీ సర్వేషాం ప్రాణినాం భగవాన్ప్రభుః ప్రాణస్థితిస్తు సర్వేషామంబికా చాంబురూపిణీ

ప్రాణం అన్నింటికీ పినాకి, సర్వజీవులకు ప్రభువు. ప్రాణంలో ఉండే స్థితి అందరికీ అంబిక, నీటి స్వరూపిణి.

బిభర్తి క్షేత్రతాం దేవీ త్రిపురాంతకవల్లభా క్షేత్రజ్ఞత్వం తదా ధత్తే భగవానంతకాంతకః

క్షేత్రంగా ఉండే స్థితిని త్రిపురాంతకుని ప్రియమైన దేవి భరిస్తుంది. క్షేత్రజ్ఞుడిగా ఉండే స్థితిని యమాంతకుడు భరిస్తాడు.

అహః శూలాయుధో దేవః శూలపాణిప్రియా నిశా ఆకాశః శంకరో దేవః పృథివీ శంకరప్రియా

పగలు త్రిశూలాయుధాన్ని ధరించిన దేవుడు. రాత్రి త్రిశూలాన్ని పట్టుకున్నవారికి ప్రియమైనది. ఆకాశం శంకరుడు. భూమి శంకరునికి ప్రియమైనది.

సముద్రో భగవానీశో వేలా శైలేన్ద్రకన్యకా వృక్షో వృషధ్వజో దేవో లతా విశ్వేశ్వరప్రియా

సముద్రం భగవంతుడు. తీరం శైలేంద్రుని కుమార్తె. చెట్టు వృషధ్వజుడు దేవుడు. లతా విశ్వేశ్వరునికి ప్రియమైనది.

పుంల్లింగమఖిలం ధత్తే భగవాన్పురశాసనః స్త్రిలింగం చాఖిలం ధత్తే దేవీ దేవమనోరమా

పురుష లింగాన్ని మొత్తం పురశాసనుడు భరిస్తాడు. స్త్రీలింగాన్ని మొత్తం దేవతలకు మనోహరమైన దేవి భరిస్తుంది.

శబ్దజాలమశేషం తు ధత్తే సర్వస్య వల్లభా అర్థస్వరూపమఖిలం ధత్తే ముగ్ధేన్దుశేఖరః

పదాల సముదాయాన్ని అంతటినీ అందరికీ ప్రియమైనవారు భరిస్తారు. అర్థ స్వరూపాన్ని అంతటినీ మృదువైన చంద్రుని కిరీటంగా ధరించినవాడు భరిస్తాడు.

యస్య యస్య పదార్థస్య యా యా శక్తిరుదాహృతా సా సా విశ్వేశ్వరీ దేవీ స స సర్వో మహేశ్వరః

ఏ వస్తువుకైనా ఏ శక్తి చెప్పబడితే, అది విశ్వేశ్వరీ దేవి. అదే మహేశ్వరుడు.