శివపురాణమ్

తస్మాచ్ఛక్తిమయం సర్వం జగత్స్థావరజంగమమ్ కలా యా పరమా శక్తిః కథితా పరమాత్మనః

కాబట్టి, స్థావరజంగమమయిన ఈ జగత్తంతా శక్తితోనే నిండిపోయి ఉంది. పరమాత్మునికి కలా అనే పరాశక్తి అని చెప్పబడింది.

ఏవమేషా పరా శక్తిరీశ్వరేచ్ఛానుయాయినీ స్థిరం చరం చ యద్విశ్వం సృజతీతి వినిశ్చయః

ఇలా, ఈ పరాశక్తి, ఈశ్వరుని సంకల్పాన్ని అనుసరించి, స్థిరమైనదైనా, చలించేదైనా జగత్తంతా సృష్టిస్తుంది అని నిశ్చయం.

జ్ఞానక్రియా చికీర్షాభిస్తిసృభిస్స్వాత్మశక్తిభిః శక్తిమానీశ్వరః శశ్వద్విశ్వం వ్యాప్యాధితిష్ఠతి

జ్ఞానం, క్రియ, సంకల్పం అనే మూడు స్వశక్తులతో కూడిన ఈశ్వరుడు, శక్తిమంతుడై, ఎప్పుడూ జగత్తంతా వ్యాపించి, నిలిపి ఉంచుతాడు.

ఇదమిత్థమిదం నేత్థం భవేదిత్యేవమాత్మికా ఇచ్ఛాశక్తిర్మహేశస్య నిత్యా కార్యనియామికా

ఈదీ ఇలా ఉండాలి, ఇది ఇలా ఉండకూడదు అనే స్వభావమున్న మహేశ్వరుని సంకల్పశక్తి శాశ్వతంగా అన్ని కార్యాలను నియంత్రిస్తుంది.

జ్ఞానశక్తిస్తు తత్కార్యం కరణం కారణం తథా ప్రయోజనం చ తత్త్వేన బుద్ధిరూపాధ్యవస్యతి

జ్ఞానశక్తి అనగా, ఫలితాన్ని, సాధనాన్ని, కారణాన్ని, ప్రయోజనాన్ని యథార్థంగా బుద్ధిరూపంలో నిర్ణయిస్తుంది.

యథేప్సితం క్రియాశక్తిర్యథాధ్యవసితం జగత్ కల్పయత్యఖిలం కార్యం క్షణాత్సంకల్పరూపిణీ

ఎలా ఒకరి సంకల్పశక్తి తన ఇష్టానుసారం ఒక్క క్షణంలోనే అన్నీ కార్యాలను, ఈ జగత్తును సృష్టించగలదో, అలాగే...

యథా శక్తిత్రయోత్థానం శక్తిప్రసవధర్మిణీ శక్త్యా పరమయా నున్నా ప్రసూతే సకలం జగత్

ఎలా మూడు శక్తులు ఉద్భవించటం శక్తి స్వభావమే, అలాగే పరమశక్తి ప్రేరణతో ఈ సమస్త జగత్తు ఉద్భవిస్తుంది.

ఏవం శక్తిసమాయోగాచ్ఛక్తిమానుచ్యతే శివః శక్తిశక్తిమదుత్థం తు శాక్తం శైవమిదం జగత్

ఇలా శక్తి కలయిక వల్ల శక్తిమంతుడు శివుడు అని పిలవబడతాడు. శక్తి, శక్తిమంతుడు కలిసినదే ఈ జగత్తు, అందుకే ఇది శాక్తమూ, శైవమూ కూడా.

యథా న జాయతే పుత్రః పితరం మాతరం వినా తథా భవం భవానీం చ వినా నైతచ్చరాచరమ్ స్త్రీపుంసప్రభవం విశ్వం స్త్రీపుంసాత్మకమేవ చ

ఎలా తండ్రి, తల్లి లేకుండా కుమారుడు పుట్టడు, అలాగే భవుడు, భవానిని లేకుండా ఈ చరాచర జగత్తు ఉండదు. ఈ లోకం స్త్రీ, పురుషుల నుండి పుట్టింది; ఇది స్త్రీపురుష స్వరూపమే.

స్త్రీపుంసయోర్విభూతిశ్చ స్త్రీపుంసాభ్యామధిష్ఠితమ్ పరమాత్మా శివః ప్రోక్తశ్శివా సా చ ప్రకీర్తితా

స్త్రీ, పురుషుల వైభవం ఇద్దరి ఆధీనంలోనే ఉంటుంది. పరమాత్మను శివుడు అంటారు, ఆమెను శివా అని ప్రసిద్ధి.

శివస్సదాశివః ప్రోక్తః శివా సా చ మనోన్మనీ శివో మహేశ్వరో జ్ఞేయః శివా మాయేతి కథ్యతే

శివుడు సదాశివుడు అని పిలవబడతాడు, ఆమె మనోన్మనీ. శివుడు మహేశ్వరుడు, ఆమె మాయ అని చెప్పబడుతుంది.

పురుషః పరమేశానః ప్రకృతిః పరమేశ్వరీ రుద్రో మహేశ్వరస్సాక్షాద్రుద్రాణీ రుద్రవల్లభా

పురుషుడు పరమేశ్వరుడు, ప్రకృతి పరమేశ్వరీ. రుద్రుడు మహేశ్వరుడే, రుద్రాణి రుద్రుని ప్రియమైనవారు.

విష్ణుర్విశ్వేశ్వరో దేవో లక్ష్మీర్విశ్వేశ్వరప్రియా బ్రహ్మా శివో యదా స్రష్టా బ్రహ్మాణీ బ్రహ్మణః ప్రియా

విష్ణువు విశ్వేశ్వరుడు, లక్ష్మి విశ్వేశ్వరుని ప్రియమైనది. బ్రహ్మ సృష్టికర్త అయితే, శివుడు బ్రహ్మ, బ్రహ్మాణి బ్రహ్ముని ప్రియమైనది.

భాస్కరో భగవాఞ్ఛంభుః ప్రభా భగవతీ శివా మహేంద్రో మన్మథారాతిః శచీ శైలేన్ద్రకన్యకా

భాస్కరుడు భగవంతుడైన శంభువు, ఆయన కాంతి భగవతీ శివ. మహేంద్రుడు మన్మథారాతి, శచీ శైలేంద్రుని కుమార్తె.

జాతవేదా మహాదేవః స్వాహా శర్వార్ధదేహినీ యమస్త్రియంబకో దేవస్తత్ప్రియా గిరికన్యకా

జాతవేదా మహాదేవుడు, స్వాహా శర్వుని అర్ధదేహిని. యముడు త్రయంబకుడు, ఆయన ప్రియమైనది గిరికన్య.

నిరృతిర్భగవానీశో నైరృతీ నగనందనీ వరుణో భగవాన్రుద్రో వారుణీ భూధరాత్మజా

నిరృతి భగవంతుడైన ఈశుడు, నైరృతి నాగనందిని. వరుణుడు భగవంతుడైన రుద్రుడు, వారుణి భూధరాత్మజ.

బాలేందుశేఖరో వాయుః శివా శివమనోహరా యక్షో యజ్ఞశిరోహర్తా ఋద్ధిర్హిమగిరీన్ద్రజా

బాలచంద్రుడైన వాయువు శివుడు, శివా శివమనోహర. యక్షుడు యజ్ఞశిరస్సు హరించేవాడు, ఋద్ధి హిమగిరీంద్రుని కుమార్తె.

చంద్రార్ధశేఖరశ్చంద్రో రోహిణీ రుద్రవల్లభా ఈశానః పరమేశానస్తదార్యా పరమేశ్వరీ

చంద్రార్ధశేఖరుడు చంద్రుడు, రోహిణి రుద్రుని ప్రియమైనది. ఈశానుడు పరమేశ్వరుడు, ఆయన ఆర్య పరమేశ్వరీ.

అనంతవలయో ఽనంతో హ్యనంతానంతవల్లభా కాలాగ్నిరుద్రః కాలారిః కాలీ కాలాంతకప్రియా

అనంతుడు అనేక వలయాలతో అలంకృతుడు, అనంతా అనంతుని ప్రియమైనది. కాలాగ్ని రుద్రుడు కాలశత్రువు, కాళీ కాలాంతకుని ప్రియమైనది.

పురుషాఖ్యో మనుశ్శంభుః శతరూపా శివప్రియా దక్షస్సాక్షాన్మహాదేవః ప్రసూతిః పరమేశ్వరీ

పురుషునిగా ప్రసిద్ధుడైన మను శంభువు, శతరూపా శివునికి ప్రియమైనది. దక్షుడు నిజంగా మహాదేవుడు, ప్రసూతి పరమేశ్వరీ.

రుచిర్భవో భవానీ చ బుధైరాకూతిరుచ్యతే భృగుర్భగాక్షిహా దేవః ఖ్యాతిస్త్రినయనప్రియా

రుచి భవుడు, భవానిని జ్ఞానులు ఆకృతి అని పిలుస్తారు. భృగువు భగాక్షిని హరించిన దేవుడు, ఖ్యాతి త్రినయనునికి ప్రియమైనది.

మరీచిభగవాన్రుద్రః సంభూతిశ్శర్వవల్లభా గంగాధరో ఽంగిరా జ్ఞేయః స్మృతిః సాక్షాదుమా స్మృతా

మరీచి భగవంతుడైన రుద్రుడు, సంభూతి శర్వుని ప్రియమైనది. గంగాధరుడు అంగిరసుడు అని పిలవబడతాడు, స్మృతి నిజంగా ఉమా అని గుర్తించబడుతుంది.

పులస్త్యః శశభృన్మౌలిః ప్రీతిః కాంతా పినాకినః పులహస్త్రిపురధ్వంసీ తత్ప్రియా తు శివప్రియా

పులస్త్యుడు శశిభృన్మౌళి, ప్రీతి పినాకిని ప్రియమైనది. పులహుడు త్రిపురాన్ని సంహరించినవాడు, ఆయన ప్రియమైనది శివునికి ప్రీతికరమైనది.

క్రతుధ్వంసీ క్రతుః ప్రోక్తః సంనతిర్దయితా విభోః త్రినేత్రో ఽత్రిరుమా సాక్షాదనసూయా స్మృతా బుధైః

యజ్ఞాలను నాశనం చేసే వాడు యజ్ఞమే అని పిలవబడతాడు. భక్తి ప్రభువుకు ప్రియమైనది. మూడు కళ్లవాడు ఇక్కడ మూడు కళ్లవాడిగా లేడు. ఉమాదేవి స్వయంగా జ్ఞానులు అనసూయగా గుర్తిస్తారు.

కశ్యపః కాలహా దేవో దేవమాతా మహేశ్వరీ వసిష్ఠో మన్మథారాతిర్దేవీ సాక్షాదరుంధతీ

కశ్యపుడు కాలాన్ని నాశనం చేసే దేవుడు. దేవతల తల్లి మహేశ్వరీ. వశిష్ఠుడు మన్మథుని శత్రువు. ఆ దేవతే నిజంగా అరుంధతిగా పిలవబడుతుంది.

శంకరః పురుషాస్సర్వే స్త్రియస్సర్వా మహేశ్వరీ సర్వే స్త్రీపురుషాస్తస్మాత్తయోరేవ విభూతయః

శంకరుడు అన్ని పురుషులు. అన్ని స్త్రీలు మహేశ్వరీ. అందరు స్త్రీలు, పురుషులు వీరిద్దరి ప్రబావమే.

విషయీ భగవానీశో విషయః పరమేశ్వరీ శ్రావ్యం సర్వముమారూపం శ్రోతా శూలవరాయుధః

భగవంతుడు అనుభవించే వాడు. పరమేశ్వరీ అనుభవించబడే వస్తువు. వినదగినది అంతా ఉమాదేవి స్వరూపమే. వినేవాడు త్రిశూలాన్ని ధరించిన వాడు.

ప్రష్టవ్యం వస్తుజాతం తు ధత్తే శంకరవల్లభా ప్రష్టా స ఏవ విశ్వాత్మా బాలచన్ద్రావతంసకః

ప్రశ్నించదగినది అంతా శంకరుని ప్రియమైనవారి వద్ద ఉంది. ప్రశ్నించే వాడు విశ్వానికి ఆత్మ, బాలచంద్రుని అలంకరించుకున్నవాడు.

ద్రష్టవ్యం వస్తురూపం తు బిభర్తి వక్తవల్లభా ద్రష్టా విశ్వేశ్వరో దేవః శశిఖండశిఖామణిః

చూడదగినది అంతా వక్తకు ప్రియమైనవారు భరిస్తారు. చూడేవాడు విశ్వేశ్వరుడు, శశిఖండం ధరించిన దేవుడు.