శివపురాణమ్

త్వక్పాణిస్పర్శవాయూనామీశ్వరీం మూర్తిమైశ్వరీమ్ పురుషాఖ్యం విదుస్సర్వే పురాణార్థవిశారదాః

పురాణార్థాన్ని బాగా తెలిసిన వారు, చర్మం, చేయి, స్పర్శ, వాయువు—ఇవన్నింటికీ పురుష అనే ఈశ్వర రూపమే అధిపతి అని చెబుతారు.

చక్షుషశ్చరణస్యాపి రూపస్యాగ్నేస్తథైవ చ అఘోరాఖ్యామధిష్ఠాత్రీం మూర్తిమాహుర్మనీషిణః

కళ్లకు, కాళ్లకు, రూపానికి, అగ్నికి అధిపతిగా అఘోర అనే రూపాన్ని జ్ఞానులు చెబుతారు.

రమనాయాశ్చ పాయోశ్చ రసస్యాపాం తథైవ చ ఈశ్వరీం వామదేవాఖ్యాం మూర్తిం తన్నిరతాం విదుః

ఆనందానికి, నాలుకకు, రుచికి, నీటికీ పరిపాలకురాలిగా వామదేవి అనే రూపాన్ని వారు తెలుసుకుంటారు.

ఘ్రాణస్య చైవోపస్థస్య గంధస్య చ భువస్తథా సద్యో జాతాహ్వయాం మూర్తిమీశ్వరీం సంప్రచక్షతే

ముక్కుకు, జననేంద్రియానికి, వాసనకు, భూమికీ అధిపతిగా సద్యోజాత అనే రూపాన్ని వారు చెబుతారు.

మూర్తయః పఞ్చ దేవస్య వందనీయాః ప్రయత్నతః శ్రేయోర్థిభిర్నరైర్నిత్యం శ్రేయసామేకహేతవః

ఈ ఐదు రూపాలను శివుని భక్తులు ఎప్పుడూ శ్రద్ధగా పూజించాలి. ఇవే సర్వమంగళానికి కారణమవుతాయి.

తస్య దేవాదిదేవస్య మూర్త్యష్టకమయం జగత్ తస్మిన్వ్యాప్య స్థితం విశ్వం సూత్రే మణిగణా ఇవ

దేవాదిదేవుడైన ఆయన ఎనిమిది రూపాలుగా జగత్తు ఏర్పడింది. ఆ రూపాలన్నింటిలోను ఆయన వ్యాపించి, ఈ విశ్వం ఆయనలో నిలిచి ఉంటుంది. ఇది మణిపూసలు దారం మీద ఉండటంలా ఉంటుంది.

ఈశానశ్చ మహాదేవో మూర్తయశ్చాష్ట విశ్రుతాః

ఈశానుడు మహాదేవుడు, అలాగే ఎనిమిది ప్రసిద్ధమైన రూపాలు ఉన్నాయని ప్రకటించబడింది.

భూమ్యంభోగ్నిమరుద్వ్యోమక్షేత్రజ్ఞార్కనిశాకరాః అధిష్ఠితా మహేశస్య శర్వాద్యైరష్టమూర్తిభిః

భూమి, నీరు, అగ్ని, గాలి, ఆకాశం, క్షేత్రజ్ఞుడు, సూర్యుడు, చంద్రుడు — ఇవన్నీ శర్వ మొదలైన ఎనిమిది రూపాల ద్వారా మహేశ్వరుడు పరిపాలిస్తాడు.

చరాచరాత్మకం విశ్వం ధత్తే విశ్వంభరాత్మికా శార్వీర్శివాహ్వయా మూర్తిరితి శాస్త్రస్య నిశ్చయః

చలించేవి, అచలమైనవి అన్నీ కలిసిన ఈ విశ్వాన్ని శార్వి అనే శివుని రూపం, విశ్వాన్ని పోషించే స్వరూపంగా, మోస్తుంది. ఇదే శాస్త్రానికి నిశ్చయమైన తాత్పర్యం.

సంజీవనం సమస్తస్య జగతస్సలిలాత్మికా భావీతి గీయతే మూర్తిభవస్య పరమాత్మనః

సర్వజగత్తుకు జీవం ఇచ్చేది, నీటి స్వరూపమైన పరమాత్ముని రూపమే అని పాడబడుతుంది.

బహిరంతర్గతా విశ్వం వ్యాప్య తేజోమయీ శుభా రౌద్రీ రుద్రావ్యయా మూర్తిరాస్థితా ఘోరరూపిణీ

రౌద్రీ అనే రుద్రుని మంగళకరమైన రూపం లోపల, బయట విశ్వాన్ని వ్యాపించి, వెలుగుతో నిండినదిగా, నశించని రూపంగా, ఘోరమైన ఆకారాన్ని ధరించి నిలుస్తుంది.

స్పందయత్యనిలాత్మదం బిభర్తి స్పందతే స్వయమ్ ఔగ్రీతి కథ్యతే సద్భిర్మూర్తిరుగ్రస్య వేధసః

ఉగ్రుడు అనే సృష్టికర్త యొక్క రూపం, ప్రాణవాయువును కలిగించేది, తానే తాను కదిలించేది, కదల్చేది అని జ్ఞానులు చెబుతారు.

సర్వావకాశదా సర్వవ్యాపికా గగనాత్మికా మూర్తిర్భీమస్య భీమాఖ్యా భూతవృందస్య భేదికా

భీముడు అనే రూపం, భీమునికి చెందినది, సమస్త ఆకాశాన్ని ప్రసాదించేది, అన్నిటిలోను వ్యాపించి ఉండేది, ఆకాశ స్వరూపంగా, భూతగణాలను వేరు చేసేదిగా ఉంటుంది.

సర్వాత్మనామధిష్ఠాత్రీ సర్వక్షేత్రనివాసినీ మూర్తిః పశుపతేర్జ్ఞేయా పశుపాశనికృంతనీ

పశుపతి యొక్క రూపం, సమస్తానికి అధిపతిగా, అన్ని క్షేత్రాలలో నివసించేది, జీవుల బంధాలను తెంచేదిగా తెలుసుకోవాలి.

దీపయంతీ జగత్సర్వం దివాకరసమాహ్వయా ఈశానాఖ్యమహేశస్య మూర్తిర్దివి విసర్పతి

ఈశానుడు అనే మహేశ్వరుని రూపం, సూర్యుని పేరుతో పిలవబడేది, మొత్తం జగత్తును ప్రకాశింపజేస్తూ, ఆకాశంలో సంచరిస్తుంది.

ఆప్యాయయతి యో విశ్వమమృతాంశుర్నిశాకరః మహాదేవస్య సా మూర్తిర్మహాదేవసమాహ్వయా

మహాదేవుని రూపం, మహాదేవ అనే పేరుతో పిలవబడేది, అమృతాన్ని పంచే చంద్రునిగా, మొత్తం జగత్తును పోషిస్తుంది.

ఆత్మా తస్యాష్టమీ మూర్తిః శివస్య పరమాత్మనః వ్యాపికేతరమూర్తీనాం విశ్వం తస్మాచ్ఛివాత్మకమ్

శివుని ఎనిమిదవ రూపం ఆయన స్వయంగా తన ఆత్మ. ఆయన ఇతర రూపాల్లో వ్యాపించి ఉండి, ఈ విశ్వాన్ని శివ స్వరూపంగా చేస్తాడు.

వృక్షస్య మూలసేకేన శాఖాః పుష్యంతి వై యథా శివస్య పూజయా తద్వత్పుష్యత్యస్య వపుర్జగత్

వృక్షానికి మూలాన్ని నీరు పోస్తే, దాని కొమ్మలు పుష్పిస్తాయి. అలాగే శివుని పూజ ద్వారా జగత్తు అభివృద్ధి చెందుతుంది.

సర్వాభయప్రదానం చ సర్వానుగ్రహణం తథా సర్వోపకారకరణం శివస్యారాధనం విదుః

శివుని ఆరాధన అనగా సమస్త భయాలను తొలగించడం, అన్నింటికీ అనుగ్రహం చేయడం, సమస్త మంగళకార్యాలు చేయడమని తెలుసుకోవాలి.

యథేహ పుత్రపౌత్రాదేః ప్రీత్యా ప్రీతో భవేత్పితా తథా సర్వస్య సంప్రీత్యా ప్రీతో భవతి శంకరః

ఇక్కడ తండ్రి తన కుమారులు, మనవళ్లు పట్ల ప్రేమతో సంతోషపడినట్లే, అందరిపట్ల ప్రేమతో శంకరుడు కూడా సంతోషిస్తాడు.

దేహినో యస్య కస్యాపి క్రియతే యది నిగ్రహః అనిష్టమష్టమూర్తేస్తత్కృతమేవ న సంశయః

ఏ జీవికి హాని జరిగితే, అది అష్టమూర్తి అయిన పరమేశ్వరునికే జరిగినట్టే. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

అష్టమూర్త్యాత్మనా విశ్వమధిష్ఠాయ స్థితం శివమ్ భజస్వ సర్వభావేన రుద్రః పరమకారణమ్

అష్టమూర్తి రూపంలో విశ్వాన్ని ఆవరించి ఉన్న శివుడిని, పరమకారణమైన రుద్రుని, మనసారా భజించు.

భగవన్పరమేశస్య శర్వస్యామితతేజసః మూర్తిభిర్విశ్వమేవేదం యథా వ్యాప్తం తథా శ్రుతమ్

పరమేశ్వరుడు, శర్వుడు, అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న ఆయన రూపాలతో ఈ సర్వ విశ్వం వ్యాపించి ఉందని విన్నాము.

అథైతజ్జ్ఞాతుమిచ్ఛామి యాథాత్మ్యం పమేశయోః స్త్రీపుంభావాత్మకం చేదం తాభ్యాం కథమధిష్ఠితమ్

ఇప్పుడు ప్రభూ! ఈ సృష్టి స్త్రీపురుష స్వభావంతో ఎలా ఉండి, పరమేశ్వరుడు, పార్వతిదేవి ఎలా పాలిస్తున్నారో తెలుసుకోవాలని ఆశిస్తున్నాను.

శ్రీమద్విభూతిం శివయోర్యాథాత్మ్యం చ సమాసతః వక్ష్యే తద్విస్తరాద్వక్తుం భవేనాపి న శక్యతే

శివుడు, శివమ్మ వారి మహిమను, నిజ స్వరూపాన్ని సంక్షిప్తంగా చెప్పగలను. దాన్ని పూర్తిగా వివరించడం నాకు కూడా సాధ్యం కాదు.

శక్తిః సాక్షాన్మహాదేవీ మహాదేవశ్చ శక్తిమాన్ తయోర్విభూతిలేశో వై సర్వమేతచ్చరాచరమ్

శక్తి అనగా మహాదేవి స్వయంగా, మహాదేవుడు శక్తివంతుడు. వీరి మహిమలో భాగమే ఈ సర్వ చరాచర జగత్తు.

వస్తు కించిదచిద్రూపం కించిద్వస్తు చిదాత్మకమ్ ద్వయం శుద్ధమశుద్ధం చ పరం చాపరమేవ చ

ఈ లోకంలో కొన్ని పదార్థాలు జ్ఞానం లేనివి, కొన్ని జ్ఞానం కలిగినవి. ఇవి శుద్ధమైనవి, అశుద్ధమైనవి, ఉన్నతమైనవి, తక్కువవిగా ఉంటాయి.

యత్సంసరతి చిచ్చక్రమచిచ్చక్రసమన్వితమ్ తదేవాశుద్ధమపరమితరం తు పరం శుభమ్

జ్ఞానం కలిగినదానిలో, అజ్ఞానం కలిసినప్పుడు అది అశుద్ధంగా మారుతుంది. దాని అవతల ఉన్నది పరమ శుభమైనది.

అపరం చ పరం చైవ ద్వయం చిదచిదాత్మకమ్ శివస్య చ శివాయాశ్చ స్వామ్యం చైతత్స్వభావతః

ఈ లోకంలో ఉన్నతమైనది, తక్కువదీ రెండూ జ్ఞానం, అజ్ఞానం కలిసినవే. ఇవన్నీ శివుడు, శివమ్మ వారి సహజాధికారం.