శివపురాణమ్

తతశ్చాన్యే సుసంరబ్ధా లోకపాలా మహాబలాః ససృజుస్తృణముద్దిశ్య స్వాయుధాని సహస్రశః

తర్వాత ఇతర లోకపాళకులు, మహాబలశాలులు, కోపంతో వేలాది ఆయుధాలను ఆ గడ్డిపైనే విసిరారు.

ప్రజజ్జ్వాల మహావహ్నిః ప్రచండః పవనో వవౌ ప్రవృద్ధో ఽపాంపతిర్యద్వత్ప్రలయే సముపస్థితే

అప్పుడు మహా అగ్ని మండింది, భయంకరమైన గాలి వీచింది, జలపతి ఉప్పొంగాడు, ప్రళయం సమీపించినప్పుడు జరిగేదిలా.

ఏవం దేవైస్సమారబ్ధం తృణముద్దిశ్య యత్నతః వ్యర్థమాసీదహో కృష్ణ యక్షస్యాత్మబలేన వై

ఇలా కృష్ణా! అందరు దేవతలు ఆ గడ్డిని జయించేందుకు ఎంత ప్రయత్నించినా, యక్షుని స్వశక్తివల్ల వారి ప్రయత్నం వృథా అయింది.

తదాహ యక్షం దేవేంద్రః కో భవానిత్యమర్షితః తతస్స పశ్యతామేవ తేషామంతరధాదథ

అప్పుడు దేవేంద్రుడు ఆ యక్షుని మీద కోపంతో, "నువ్వెవరు?" అని అడిగాడు. కానీ అందరూ చూస్తుండగానే, ఆ యక్షుడు అక్కడి నుండి కనిపించకుండా పోయాడు.

తదంతరే హైమవతీ దేవీ దివ్యవిభూషణా ఆవిరాసీన్నభోరంగే శోభమానా శుచిస్మితా

అప్పుడు ఆ సమయంలో, హిమవంతుని కుమార్తె అయిన దేవి, దివ్య అలంకారాలతో, ఆకాశంలో ప్రకాశిస్తూ, అందమైన చిరునవ్వుతో ప్రత్యక్షమైంది.

తాం దృష్ట్వా విస్మయావిష్టా దేవాః శక్రపురోగమాః ప్రణమ్య యక్షం పప్రచ్ఛుః కో ఽసౌ యక్షో విలక్షణః

ఆమెను చూసి, శక్రుడు ముందుండి దేవతలు అందరూ ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయారు. ఆమెకు నమస్కరించి, "ఈ విచిత్రమైన యక్షుడు ఎవరు?" అని అడిగారు.

సా ఽబ్రవీత్సస్మితం దేవీ స యుష్మాకమగోచరః తేనేదం భ్రమ్యతే చక్రం సంసారాఖ్యం చరాచరమ్

దేవి చిరునవ్వుతో ఇలా చెప్పింది: "అతడు మీకు కనిపించడు. అతని వల్లే ఈ సంసారం అనే చక్రం, చలించేవి అచలించేవి అన్నీ తిరుగుతున్నాయి."

తేనాదౌ క్రియతే విశ్వం తేన సంహ్రియతే పునః న తన్నియన్తా కశ్చిత్స్యాత్తేన సర్వం నియమ్యతే

అతని వల్లే మొదట విశ్వం సృష్టించబడుతుంది, అతని వల్లే మళ్లీ లయమవుతుంది. వేరే ఎవరూ నియంత్రించరు—అన్నీ అతడే నడిపిస్తాడు.

ఇత్యుక్త్వా సా మహాదేవీ తత్రైవాంతరధత్త వై దేవాశ్చ విస్మితాః సర్వే తాం ప్రణమ్య దివం యయుః

ఇలా చెప్పి ఆ మహాదేవి అక్కడే కనిపించకుండా పోయింది. దేవతలు అందరూ ఆశ్చర్యంతో ఆమెకు నమస్కరించి, తిరిగి స్వర్గానికి వెళ్లారు.

శృణు కృష్ణ మహేశస్య శివస్య పరమాత్మనః మూర్త్యాత్మభిస్తతం కృత్స్నం జగదేతచ్చరాచరమ్

కృష్ణా! పరమాత్మ అయిన మహేశ్వరుడు, శివుడు తన రూపాలతో ఈ చరాచర జగత్తంతా ఎలా వ్యాపించి ఉన్నాడో విను.

స శివస్సర్వమేవేదం స్వకీయాభిశ్చ మూర్తిభిః అధితిష్ఠత్యమేయాత్మా హ్యేతత్సర్వమనుస్మృతమ్

ఆ శివుడు, ఎవరూ కొలవలేని ఆత్మ, తన స్వంత రూపాలతో ఈ సర్వాన్ని నిండుగా ఉంచాడు. ఇది అంతా ఆయనదిగానే గుర్తించబడుతుంది.

బ్రహ్మా విష్ణుస్తథా రుద్రో మహేశానస్సదాశివః మూర్తయస్తస్య విజ్ఞేయా యాభిర్విశ్వమిదం తతమ్

బ్రహ్మ, విష్ణు, రుద్రుడు, మహేశ్వరుడు, సదాశివుడు—ఇవి ఆయన రూపాలు. వీటి ద్వారా ఈ విశ్వం అంతా వ్యాపించింది.

అథాన్యాశ్చాపి తనవః పఞ్చ బ్రహ్మసమాహ్వయాః తనూభిస్తాభిరావ్యాప్తమిహ కించిన్న విద్యతే

ఇంకా, బ్రహ్మ అనే పేరుతో పిలవబడే ఐదు ఇతర రూపాలు కూడా ఉన్నాయి. ఆ రూపాలతో ఈ లోకంలో ఏదీ మిగలదు లేదు—అన్నీ వాటితో నిండిపోయాయి.

ఈశానః పురుషో ఽఘోరో వామః సద్యస్తథైవ చ బ్రహ్మాణ్యేతాని దేవస్య మూర్తయః పఞ్చ విశ్రుతాః

ఈశాన, పురుష, అఘోర, వామ, సద్య—ఈ ఐదు దేవుని రూపాలు బ్రహ్మలు అని ప్రసిద్ధి చెందాయి.

ఈశానాఖ్యా తు యా తస్య మూర్తిరాద్యా గరీయసీ భోక్తారం ప్రకృతేః సాక్షాత్క్షేత్రజ్ఞమధితిష్ఠతి

ఈశాన అనే పేరుతో పిలవబడే ఆయన మొదటి, గొప్ప రూపం, ప్రకృతిని అనుభవించేవాడిని, క్షేత్రజ్ఞుడిని నేరుగా అధిష్టిస్తుంది.

స్థాణోస్తత్పురుషాఖ్యా యా మూర్తిర్మూర్తిమతః ప్రభోః గుణాశ్రయాత్మకం భోగ్యమవ్యక్తమధితిష్ఠతి

తట్పురుష అనే స్థిరమైన రూపం, గుణాలకు ఆధారమైన, అనుభవించదగిన, అవ్యక్తమైనదానిని అధిష్టిస్తుంది.

ధర్మాద్యష్టాంగసంయుక్తం బుద్ధితత్త్వం పినాకినః అధితిష్ఠత్యఘోరాఖ్యా మూర్తిరత్యంతపూజితా

పినాకిని యొక్క అఘోర అనే అత్యంత పూజితమైన రూపం, ధర్మాది ఎనిమిది అంగాలతో కూడిన బుద్ధితత్త్వాన్ని అధిష్టిస్తుంది.

వామదేవాహ్వయాం మూర్తిం మహాదేవస్య వేధసః అహంకృతేరధిష్ఠాత్రీమాహురాగమవేదినః

ఆగమాలను తెలిసిన వారు, మహాదేవుని వామదేవ అనే రూపం, అహంకారాన్ని అధిష్టించేదని చెబుతారు.

సద్యో జాతాహ్వయాం మూర్తిం శమ్భోరమితవర్చసః మానసః సమధిష్ఠాత్రీం మతిమంతః ప్రచక్షతే

అమితమైన తేజస్సుతో ఉన్న శంభువు యొక్క సద్యజాత అనే రూపం, మనసును అధిష్టించేదని అంటారు.

శ్రోత్రస్య వాచః శబ్దస్య విభోర్వ్యోమ్నస్తథైవ చ ఈశ్వరీమీశ్వరస్యేమామీశాఖ్యాం హి విదుర్బుధాః

చెవికి, వాక్కుకు, శబ్దానికి, ఆకాశానికి అధిపతిగా ఉండే ఈశ అనే రూపాన్ని, పండితులు తెలుసుకుంటారు.

త్వక్పాణిస్పర్శవాయూనామీశ్వరీం మూర్తిమైశ్వరీమ్ పురుషాఖ్యం విదుస్సర్వే పురాణార్థవిశారదాః

పురాణార్థాన్ని బాగా తెలిసిన వారు, చర్మం, చేయి, స్పర్శ, వాయువు—ఇవన్నింటికీ పురుష అనే ఈశ్వర రూపమే అధిపతి అని చెబుతారు.

చక్షుషశ్చరణస్యాపి రూపస్యాగ్నేస్తథైవ చ అఘోరాఖ్యామధిష్ఠాత్రీం మూర్తిమాహుర్మనీషిణః

కళ్లకు, కాళ్లకు, రూపానికి, అగ్నికి అధిపతిగా అఘోర అనే రూపాన్ని జ్ఞానులు చెబుతారు.

రమనాయాశ్చ పాయోశ్చ రసస్యాపాం తథైవ చ ఈశ్వరీం వామదేవాఖ్యాం మూర్తిం తన్నిరతాం విదుః

ఆనందానికి, నాలుకకు, రుచికి, నీటికీ పరిపాలకురాలిగా వామదేవి అనే రూపాన్ని వారు తెలుసుకుంటారు.

ఘ్రాణస్య చైవోపస్థస్య గంధస్య చ భువస్తథా సద్యో జాతాహ్వయాం మూర్తిమీశ్వరీం సంప్రచక్షతే

ముక్కుకు, జననేంద్రియానికి, వాసనకు, భూమికీ అధిపతిగా సద్యోజాత అనే రూపాన్ని వారు చెబుతారు.

మూర్తయః పఞ్చ దేవస్య వందనీయాః ప్రయత్నతః శ్రేయోర్థిభిర్నరైర్నిత్యం శ్రేయసామేకహేతవః

ఈ ఐదు రూపాలను శివుని భక్తులు ఎప్పుడూ శ్రద్ధగా పూజించాలి. ఇవే సర్వమంగళానికి కారణమవుతాయి.

తస్య దేవాదిదేవస్య మూర్త్యష్టకమయం జగత్ తస్మిన్వ్యాప్య స్థితం విశ్వం సూత్రే మణిగణా ఇవ

దేవాదిదేవుడైన ఆయన ఎనిమిది రూపాలుగా జగత్తు ఏర్పడింది. ఆ రూపాలన్నింటిలోను ఆయన వ్యాపించి, ఈ విశ్వం ఆయనలో నిలిచి ఉంటుంది. ఇది మణిపూసలు దారం మీద ఉండటంలా ఉంటుంది.

ఈశానశ్చ మహాదేవో మూర్తయశ్చాష్ట విశ్రుతాః

ఈశానుడు మహాదేవుడు, అలాగే ఎనిమిది ప్రసిద్ధమైన రూపాలు ఉన్నాయని ప్రకటించబడింది.

భూమ్యంభోగ్నిమరుద్వ్యోమక్షేత్రజ్ఞార్కనిశాకరాః అధిష్ఠితా మహేశస్య శర్వాద్యైరష్టమూర్తిభిః

భూమి, నీరు, అగ్ని, గాలి, ఆకాశం, క్షేత్రజ్ఞుడు, సూర్యుడు, చంద్రుడు — ఇవన్నీ శర్వ మొదలైన ఎనిమిది రూపాల ద్వారా మహేశ్వరుడు పరిపాలిస్తాడు.

చరాచరాత్మకం విశ్వం ధత్తే విశ్వంభరాత్మికా శార్వీర్శివాహ్వయా మూర్తిరితి శాస్త్రస్య నిశ్చయః

చలించేవి, అచలమైనవి అన్నీ కలిసిన ఈ విశ్వాన్ని శార్వి అనే శివుని రూపం, విశ్వాన్ని పోషించే స్వరూపంగా, మోస్తుంది. ఇదే శాస్త్రానికి నిశ్చయమైన తాత్పర్యం.