నిగ్రహం చాప్యసాధూనామీశానశ్శివశాసనాత్ ధత్తే తు ధరణీం మూర్ధ్నా శేషః శివనియోగతః
శివుని ఆజ్ఞతో దుష్టులను నియంత్రిస్తాడు. శేషుడు శివుని ఆజ్ఞతో భూమిని తన తలపై మోయడం చేస్తాడు.
యామాహుస్తామసీం రౌద్రీం మూర్తిమంతకరీం హరేః సృజత్యశేషమీశస్య శాసనాచ్చతురాననః
హరిలోని తామస స్వరూపాన్ని, క్రూరమైనది, మరణాన్ని కలిగించేదిగా చెప్పబడినదాన్ని, పరమేశ్వరుని ఆజ్ఞతో బ్రహ్మదేవుడు సృష్టిస్తాడు.
అన్యాభిర్మూర్తిభిః స్వాభిః పాతి చాంతే నిహన్తి చ విష్ణుః పాలయతే విశ్వం కాలకాలస్య శాసనాత్
తన స్వంత రూపాలతో విష్ణువు రక్షిస్తాడు, అంత్యకాలంలో నాశనం చేస్తాడు. కాలకాలుని ఆజ్ఞతో విశ్వాన్ని కాపాడుతాడు.
సృజతే త్రసతే చాపి స్వకాభిస్తనుభిస్త్రిభిః హరత్యంతే జగత్సర్వం హరస్తస్యైవ శాసనాత్
తన మూడు స్వరూపాలతో హరి సృష్టిస్తాడు, భయపడతాడు, అంత్యానికి జగత్తును నాశనం చేస్తాడు. ఇది అంతా ఆ ఆజ్ఞ వల్లే జరుగుతుంది.
సృజత్యపి చ విశ్వాత్మా త్రిధా భిన్నస్తు రక్షతి కాలః కరోతి సకలం కాలస్సంహరతి ప్రజాః
విశ్వాత్మా సృష్టి చేస్తాడు, మూడు రూపాలతో రక్షణ చేస్తాడు. కాలం అన్నింటినీ నిర్వహిస్తుంది, కాలమే సమస్త ప్రాణులను నాశనం చేస్తుంది.
కాలః పాలయతే విశ్వం కాలకాలస్య శాసనాత్ త్రిభిరంశైర్జగద్బిభ్రత్తేజోభిర్వృష్టిమాదిశన్
కాలం, కాలకాలుని ఆజ్ఞతో విశ్వాన్ని కాపాడుతుంది. మూడు భాగాలతో, తేజస్సుతో వర్షం మొదలైనవి పంపిస్తూ జగత్తును మోయుతుంది.
దివి వర్షత్యసౌ భానుర్దేవదేవస్య శాసనాత్ పుష్ణాత్యోషధిజాతాని భూతాన్యాహ్లాదయత్యపి
ఆకాశంలో సూర్యుడు దేవదేవుడి ఆజ్ఞతో వానను కురిపిస్తాడు; ఆయనే మొక్కలను పోషించి, అన్ని జీవులను ఆనందింపజేస్తాడు.
దేవైశ్చ పీయతే చంద్రశ్చన్ద్రభూషణశాసనాత్ ఆదిత్యా వసవో రుద్రా అశ్వినౌ మరుతస్తథా
చంద్రభూషణుని ఆజ్ఞతో దేవతలు చంద్రుని పానముచేస్తారు; ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, అశ్వినులు, మరుత్గణాలు కూడా అలాగే పానముచేస్తారు.
ఖేచరా ఋషయస్సిద్ధా భోగినో మనుజా మృగాః పశవః పక్షిణశ్చైవ కీటాద్యాః స్థావరాణి చ
ఆకాశవాసులు, ఋషులు, సిద్ధులు, భోగులు, మనుషులు, అడవి జంతువులు, పశువులు, పక్షులు, కీటకాలు, అలాగే చలించని జీవులు కూడా—
నద్యస్సముద్రా గిరయః కాననాని సరాంసి చ వేదాః సాంగాశ్చ శాస్త్రాణి మంత్రస్తోమమఖాదయః
నదులు, సముద్రాలు, పర్వతాలు, అరణ్యాలు, సరస్సులు, వేదాలు వాటి ఉపవేదాలతో, శాస్త్రాలు, మంత్రాలు, స్తోత్రాలు, యజ్ఞాదులు—
కాలాగ్న్యాదిశివాంతాని భువనాని సహాధిపైః బ్రహ్మాండాన్యప్యసంఖ్యాని తేషామావరణాని చ
కాలాగ్ని మొదలుకొని శివునివరకు అన్ని లోకాలు, వాటి పాలకులతో పాటు, అనేక బ్రహ్మాండాలు, వాటి ఆవరణాలు కూడా—
వర్తమానాన్యతీతాని భవిష్యన్త్యపి కృత్స్నశః దిశశ్చ విదిశశ్చైవ కాలభేదాః కలాదయః
ఇప్పుడు ఉన్నవి, గతంలో జరిగినవి, భవిష్యత్తులో జరిగేవి అన్నీ, దిక్కులు, మధ్యదిక్కులు, కాల విభాగాలు, వాటి భాగాలు—
యచ్చ కించిజ్జగత్యస్మిన్ దృశ్యతే శ్రూయతే ఽపి వా తత్సర్వం శంకరస్యాజ్ఞా బలేన సమధిష్ఠితమ్
ఈ లోకంలో కనబడేది, వినబడేది ఏదైనా, అది అంతా శంకరుని ఆజ్ఞా శక్తితో స్థిరంగా ఉంది.
ఆజ్ఞాబలాత్తస్య ధరా స్థితేహ ధరాధరా వారిధరాః సముద్రాః జ్యోతిర్గణాః శక్రముఖాశ్చ దేవాః స్థిరం చిరం వా చిదచిద్యదస్తి
ఆయన ఆజ్ఞా శక్తివల్ల భూమి స్థిరంగా నిలుస్తుంది; పర్వతాలు, మేఘాలు, సముద్రాలు, నక్షత్రగణాలు, ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలు, చలించేవి, చలించనివి, చైతన్యమున్నవి, లేనివి అన్నీ అలాగే నిలుస్తున్నాయి.
అత్యాశ్చర్యమిదం కృష్ణ శంభోరమితకర్మణః ఆజ్ఞాకృతం శృణుష్వైతచ్ఛ్రుతం శ్రుతిముఖే మయా
కృష్ణా! శంభువు అపారమైన కార్యాలు ఎంత ఆశ్చర్యకరం! వేదం నోట వినిన ఈ విషయం నేను చెబుతున్నాను, విను.
పురా కిల సురాః సేంద్రా వివదంతః పరస్పరమ్ అసురాన్సమరే జిత్వా జేతాహమహమిత్యుత
పూర్వం ఇంద్రుడు సహా దేవతలు పరస్పరం వాదిస్తూ, యుద్ధంలో అసురులను జయించి, 'నేనే విజేత, నేనే విజేత' అని గొప్పగా చెప్పుకున్నారు.
తదా మహేశ్వరస్తేషాం మధ్యతో వరవేషధృక్ స్వలక్షణైర్విహీనాంగః స్వయం యక్ష ఇవాభవత్
అప్పుడు మహేశ్వరుడు వారి మధ్య అద్భుతమైన రూపంలో, ప్రత్యేక లక్షణాలు లేకుండా, తానే ఒక యక్షుడిగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
స తానాహ సురానేకం తృణమాదాయ భూతలే య ఏతద్వికృతం కర్తుం క్షమతే స తు దైత్యజిత్
ఆయన భూమిపై నుండి ఒక గడ్డి తీసుకుని ఆ దేవతలకు ఇలా అన్నాడు: 'మీలో ఎవరు దీన్ని మార్చగలరో వారే నిజమైన దైత్యజయులు.'
యక్షస్య వచనం శ్రుత్వా వజ్రపాణిః శచీపతిః కించిత్క్రుద్ధో విహస్యైనం తృణమాదాతుముద్యతః
యక్షుని మాటలు విని, వజ్రపాణి అయిన శచీపతి కొంత కోపంతో నవ్వుతూ ఆ గడ్డిని ఎత్తడానికి ప్రయత్నించాడు.
న తత్తృణముపదాతుం మనసాపి చ శక్యతే యథా తథాపి తచ్ఛేత్తుం వజ్రం వజ్రధరో ఽసృజత్
ఆ గడ్డిని చేతితో కాదు, మనసుతో కూడా ఎత్తలేకపోయాడు; అయినా దాన్ని కోయడానికి వజ్రధారి తన వజ్రాయుధాన్ని విసిరాడు.
తద్వజ్రం నిజవజ్రేణ సంసృష్టమివ సర్వతః తృణేనాభిహతం తేన తిర్యగగ్రం పపాత హ
ఆ వజ్రాయుధం యక్షుని వజ్రంతో తాకి, ఆ గడ్డిచేత బలంగా తాకబడింది; అది అడ్డంగా నేలపై పడిపోయింది.
తతశ్చాన్యే సుసంరబ్ధా లోకపాలా మహాబలాః ససృజుస్తృణముద్దిశ్య స్వాయుధాని సహస్రశః
తర్వాత ఇతర లోకపాళకులు, మహాబలశాలులు, కోపంతో వేలాది ఆయుధాలను ఆ గడ్డిపైనే విసిరారు.
ప్రజజ్జ్వాల మహావహ్నిః ప్రచండః పవనో వవౌ ప్రవృద్ధో ఽపాంపతిర్యద్వత్ప్రలయే సముపస్థితే
అప్పుడు మహా అగ్ని మండింది, భయంకరమైన గాలి వీచింది, జలపతి ఉప్పొంగాడు, ప్రళయం సమీపించినప్పుడు జరిగేదిలా.
ఏవం దేవైస్సమారబ్ధం తృణముద్దిశ్య యత్నతః వ్యర్థమాసీదహో కృష్ణ యక్షస్యాత్మబలేన వై
ఇలా కృష్ణా! అందరు దేవతలు ఆ గడ్డిని జయించేందుకు ఎంత ప్రయత్నించినా, యక్షుని స్వశక్తివల్ల వారి ప్రయత్నం వృథా అయింది.
తదాహ యక్షం దేవేంద్రః కో భవానిత్యమర్షితః తతస్స పశ్యతామేవ తేషామంతరధాదథ
అప్పుడు దేవేంద్రుడు ఆ యక్షుని మీద కోపంతో, "నువ్వెవరు?" అని అడిగాడు. కానీ అందరూ చూస్తుండగానే, ఆ యక్షుడు అక్కడి నుండి కనిపించకుండా పోయాడు.
తదంతరే హైమవతీ దేవీ దివ్యవిభూషణా ఆవిరాసీన్నభోరంగే శోభమానా శుచిస్మితా
అప్పుడు ఆ సమయంలో, హిమవంతుని కుమార్తె అయిన దేవి, దివ్య అలంకారాలతో, ఆకాశంలో ప్రకాశిస్తూ, అందమైన చిరునవ్వుతో ప్రత్యక్షమైంది.
తాం దృష్ట్వా విస్మయావిష్టా దేవాః శక్రపురోగమాః ప్రణమ్య యక్షం పప్రచ్ఛుః కో ఽసౌ యక్షో విలక్షణః
ఆమెను చూసి, శక్రుడు ముందుండి దేవతలు అందరూ ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయారు. ఆమెకు నమస్కరించి, "ఈ విచిత్రమైన యక్షుడు ఎవరు?" అని అడిగారు.
సా ఽబ్రవీత్సస్మితం దేవీ స యుష్మాకమగోచరః తేనేదం భ్రమ్యతే చక్రం సంసారాఖ్యం చరాచరమ్
దేవి చిరునవ్వుతో ఇలా చెప్పింది: "అతడు మీకు కనిపించడు. అతని వల్లే ఈ సంసారం అనే చక్రం, చలించేవి అచలించేవి అన్నీ తిరుగుతున్నాయి."
తేనాదౌ క్రియతే విశ్వం తేన సంహ్రియతే పునః న తన్నియన్తా కశ్చిత్స్యాత్తేన సర్వం నియమ్యతే
అతని వల్లే మొదట విశ్వం సృష్టించబడుతుంది, అతని వల్లే మళ్లీ లయమవుతుంది. వేరే ఎవరూ నియంత్రించరు—అన్నీ అతడే నడిపిస్తాడు.
ఇత్యుక్త్వా సా మహాదేవీ తత్రైవాంతరధత్త వై దేవాశ్చ విస్మితాః సర్వే తాం ప్రణమ్య దివం యయుః
ఇలా చెప్పి ఆ మహాదేవి అక్కడే కనిపించకుండా పోయింది. దేవతలు అందరూ ఆశ్చర్యంతో ఆమెకు నమస్కరించి, తిరిగి స్వర్గానికి వెళ్లారు.