శివపురాణమ్

తేషాం పతిత్వాద్దేవేశః శివః పశుపతిః స్మృతః మలమాయాదిభిః పాశైః స బధ్నాతి పశూన్పతిః

వారిపై అధికారం ఉన్నందువల్ల శివుడు పాశుపతి అని పిలవబడతాడు. మలము, మాయ వంటి బంధాలతో ఆయన ప్రాణులను బంధిస్తాడు.

స ఏవ మోచకస్తేషాం భక్త్యా సమ్యగుపాసితః చతుర్వింశతితత్త్వాని మాయాకర్మగుణా అమీ

ఆయనే వారికి విముక్తి దాత. భక్తితో సరిగ్గా ఆరాధిస్తే ఆయన విడిపిస్తాడు. మాయ, కర్మ, గుణాలు కలిపి ఇరవై నాలుగు తత్త్వాలు ఇవే.

విషయా ఇతి కథ్యన్తే పాశా జీవనిబన్ధనాః బ్రహ్మాదిస్తమ్బపర్యంతాన్ పశూన్బద్ధ్వా మహేశ్వరః

ఇవి 'విషయాలు' అని పిలవబడతాయి. ఇవే జీవులకు బంధనాలు. బ్రహ్మ నుండి గడ్డి వరకు ఉన్న ప్రాణులను మహేశ్వరుడు వీటితో బంధిస్తాడు.

పాశైరేతైః పతిర్దేవః కార్యం కారయతి స్వకమ్ తస్యాజ్ఞయా మహేశస్య ప్రకృతిః పురుషోచితామ్

ఈ బంధాల ద్వారా దేవుడు ప్రతి ఒక్కరిని తన తన పనులు చేయించిస్తాడు. మహేశ్వరుని ఆజ్ఞతో ప్రకృతి, పురుషునికి తగినదాన్ని సృష్టిస్తుంది.

బుద్ధిం ప్రసూతే సా బుద్ధిరహంకారమహంకృతిః ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ తన్మాత్రాపఞ్చకం తథా

ఆమె బుద్ధిని సృష్టిస్తుంది. ఆ బుద్ధి అహంకారాన్ని, అహంకారం పదకొండు ఇంద్రియాలను, అలాగే అయిదు సూక్ష్మభూతాలను కలిగిస్తుంది.

శాసనాద్దేవదేవస్య శివస్య శివదాయినః తన్మాత్రాణ్యపి తస్యైవ శాసనేన మహీయసా

దేవదేవుడైన శివుని ఆజ్ఞతో, శుభాన్ని ప్రసాదించే ఆయన మహత్తర ఆజ్ఞతో, ఆ సూక్ష్మభూతాలు కూడా సృష్టించబడతాయి.

మహాభూతాన్యశేషాణి భావయంత్యనుపూర్వశః బ్రహ్మాదీనాం తృణాన్తానాం దేహినాం దేహసంగతిమ్

అన్ని మహాభూతాలు వరుసగా ఉత్పన్నమై, బ్రహ్మ మొదలుకొని గడ్డి వరకు ఉన్న సర్వ ప్రాణుల శరీరాలను ఏర్పరుస్తాయి.

మహాభూతాన్యశేషాణి జనయంతి శివాజ్ఞయా అధ్యవస్యతి వై బుద్ధిరహంకారోభిమన్యతే

శివుని ఆజ్ఞతో మహాభూతాలు అన్నీ ఉత్పన్నమవుతాయి. బుద్ధి గ్రహిస్తుంది, అహంకారం తనదిగా భావిస్తుంది.

చిత్తం చేతయతే చాపి మనః సంకల్పయత్యపి శ్రోత్రాదీని చ గృహ్ణన్తి శబ్దాదీన్విషయాన్ పృథక్

మనస్సు అనుభవిస్తుంది, సంకల్పాలు చేస్తుంది. చెవి మొదలైన ఇంద్రియాలు ఒక్కొక్కటి తాము తగిన విషయాలను వేరువేరుగా గ్రహిస్తాయి.

స్వానేవ నాన్యాన్దేవస్య దివ్యేనాజ్ఞాబలేన వై వాగాదీన్యపి యాన్యాసంస్తాని కర్మేన్ద్రియాణి చ

ప్రతి ఒక్కటి తన స్వభావానుసారం, పరుల స్వభావాన్ని అనుసరించకుండా, దేవుని దివ్యశక్తితో నడుస్తుంది. మాట మొదలైన కర్మేంద్రియాలు కూడా అలాగే స్థిరంగా ఉంటాయి.

యథా స్వం కర్మ కుర్వన్తి నాన్యత్కించిచ్ఛివాజ్ఞయా శబ్దాదయోపి గృహ్యంతే క్రియన్తే వచనాదయః

ప్రతి ఒక్కటి తన పనిని మాత్రమే, శివుని ఆజ్ఞతో చేస్తుంది. శబ్దాలు మొదలైనవి గ్రహించబడతాయి, మాట మొదలైన క్రియలు జరుగుతాయి.

అవిలంఘ్యా హి సర్వేషామాజ్ఞా శంభోర్గరీయసీ అవకాశమశేషాణాం భూతానాం సంప్రయచ్ఛతి

ప్రతి ఒక్కరికీ శంభువు ఆజ్ఞ అతిక్రమించలేనిది, అత్యంత గొప్పది. అది అన్ని భూతాలకు అవకాశం కల్పిస్తుంది.

ఆకాశః పరమేశస్య శాసనాదేవ సర్వగః ప్రాణాద్యైశ్చ తథా నామభేదైరంతర్బహిర్జగత్

పరమేశ్వరుని ఆజ్ఞతో ఆకాశం అన్నింటిలో వ్యాపించిఉంటుంది. అలాగే ప్రాణం మొదలైన పేరుల వేరుపాటుతో లోపల బయట ప్రపంచం ఉంటుంది.

బిభర్తి సర్వం శర్వస్య శాసనేన ప్రభఞ్జనః హవ్యం వహతి దేవానాం కవ్యం కవ్యాశినామపి

శర్వుని ఆజ్ఞతో వాయువు అన్నింటినీ మోయుతుంది. అది దేవతలకు హవ్యాన్ని, పితృదేవతలకు కావ్యాన్ని తీసుకెళ్తుంది.

పాకాద్యం చ కరోత్యగ్నిః పరమేశ్వరశాసనాత్ సంజీవనాద్యం సర్వస్య కుర్వత్యాపస్తదాజ్ఞయా

పరమేశ్వరుని ఆజ్ఞతో అగ్ని వంట మొదలైన పనులు చేస్తుంది. అదే ఆజ్ఞతో నీరు అందరికీ జీవం కల్పించడం మొదలైన పనులు చేస్తుంది.

విశ్వమ్భరా జగన్నిత్యం ధత్తే విశ్వేశ్వరాజ్ఞయా దేవాన్పాత్యసురాన్ హంతి త్రిలోకమభిరక్షతి

విశ్వేశ్వరుని ఆజ్ఞతో భూమి ఎప్పుడూ జగత్తును మోయుతుంది. ఆమె దేవతలను పోషిస్తుంది, అసురులను నాశనం చేస్తుంది, మూడు లోకాలను రక్షిస్తుంది.

ఆజ్ఞయా తస్య దేవేన్ద్రః సర్వైర్దేవైరలంఘ్యయా ఆధిపత్యమపాం నిత్యం కురుతే వరుణస్సదా

ఆయన ఆజ్ఞతో దేవేంద్రుడు, మిగతా దేవతలతో కలసి, ఎప్పుడూ నీటిపై అధికారం నిర్వహిస్తాడు. వరుణుడు వాటిని ఎల్లప్పుడూ పాలిస్తాడు.

పాశైర్బధ్నాతి చ యథా దండ్యాంస్తస్యైవ శాసనాత్ దదాతి నిత్యం యక్షేన్ద్రో ద్రవిణం ద్రవిణేశ్వరః

ఆయన ఆజ్ఞతో దోషులను పాశాలతో కట్టిపెడతాడు. ధనాధిపతి అయిన యక్షేంద్రుడు ఎల్లప్పుడూ ధనాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.

పుణ్యానురూపం భూతేభ్యః పురుషస్యానుశాసనాత్ కరోతి సంపదః శశ్వజ్జ్ఞానం చాపి సుమేధసామ్

పుణ్యానికి అనుగుణంగా, భూతాలకు పురుషుని ఆదేశంతో సంపదను ఇస్తాడు. సుమేధస్సులకు శాశ్వత జ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.

నిగ్రహం చాప్యసాధూనామీశానశ్శివశాసనాత్ ధత్తే తు ధరణీం మూర్ధ్నా శేషః శివనియోగతః

శివుని ఆజ్ఞతో దుష్టులను నియంత్రిస్తాడు. శేషుడు శివుని ఆజ్ఞతో భూమిని తన తలపై మోయడం చేస్తాడు.

యామాహుస్తామసీం రౌద్రీం మూర్తిమంతకరీం హరేః సృజత్యశేషమీశస్య శాసనాచ్చతురాననః

హరిలోని తామస స్వరూపాన్ని, క్రూరమైనది, మరణాన్ని కలిగించేదిగా చెప్పబడినదాన్ని, పరమేశ్వరుని ఆజ్ఞతో బ్రహ్మదేవుడు సృష్టిస్తాడు.

అన్యాభిర్మూర్తిభిః స్వాభిః పాతి చాంతే నిహన్తి చ విష్ణుః పాలయతే విశ్వం కాలకాలస్య శాసనాత్

తన స్వంత రూపాలతో విష్ణువు రక్షిస్తాడు, అంత్యకాలంలో నాశనం చేస్తాడు. కాలకాలుని ఆజ్ఞతో విశ్వాన్ని కాపాడుతాడు.

సృజతే త్రసతే చాపి స్వకాభిస్తనుభిస్త్రిభిః హరత్యంతే జగత్సర్వం హరస్తస్యైవ శాసనాత్

తన మూడు స్వరూపాలతో హరి సృష్టిస్తాడు, భయపడతాడు, అంత్యానికి జగత్తును నాశనం చేస్తాడు. ఇది అంతా ఆ ఆజ్ఞ వల్లే జరుగుతుంది.

సృజత్యపి చ విశ్వాత్మా త్రిధా భిన్నస్తు రక్షతి కాలః కరోతి సకలం కాలస్సంహరతి ప్రజాః

విశ్వాత్మా సృష్టి చేస్తాడు, మూడు రూపాలతో రక్షణ చేస్తాడు. కాలం అన్నింటినీ నిర్వహిస్తుంది, కాలమే సమస్త ప్రాణులను నాశనం చేస్తుంది.

కాలః పాలయతే విశ్వం కాలకాలస్య శాసనాత్ త్రిభిరంశైర్జగద్బిభ్రత్తేజోభిర్వృష్టిమాదిశన్

కాలం, కాలకాలుని ఆజ్ఞతో విశ్వాన్ని కాపాడుతుంది. మూడు భాగాలతో, తేజస్సుతో వర్షం మొదలైనవి పంపిస్తూ జగత్తును మోయుతుంది.

దివి వర్షత్యసౌ భానుర్దేవదేవస్య శాసనాత్ పుష్ణాత్యోషధిజాతాని భూతాన్యాహ్లాదయత్యపి

ఆకాశంలో సూర్యుడు దేవదేవుడి ఆజ్ఞతో వానను కురిపిస్తాడు; ఆయనే మొక్కలను పోషించి, అన్ని జీవులను ఆనందింపజేస్తాడు.

దేవైశ్చ పీయతే చంద్రశ్చన్ద్రభూషణశాసనాత్ ఆదిత్యా వసవో రుద్రా అశ్వినౌ మరుతస్తథా

చంద్రభూషణుని ఆజ్ఞతో దేవతలు చంద్రుని పానముచేస్తారు; ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, అశ్వినులు, మరుత్గణాలు కూడా అలాగే పానముచేస్తారు.

ఖేచరా ఋషయస్సిద్ధా భోగినో మనుజా మృగాః పశవః పక్షిణశ్చైవ కీటాద్యాః స్థావరాణి చ

ఆకాశవాసులు, ఋషులు, సిద్ధులు, భోగులు, మనుషులు, అడవి జంతువులు, పశువులు, పక్షులు, కీటకాలు, అలాగే చలించని జీవులు కూడా—

నద్యస్సముద్రా గిరయః కాననాని సరాంసి చ వేదాః సాంగాశ్చ శాస్త్రాణి మంత్రస్తోమమఖాదయః

నదులు, సముద్రాలు, పర్వతాలు, అరణ్యాలు, సరస్సులు, వేదాలు వాటి ఉపవేదాలతో, శాస్త్రాలు, మంత్రాలు, స్తోత్రాలు, యజ్ఞాదులు—