శివపురాణమ్

అథ పాశుపతం సాక్షాద్వ్రతం ద్వాదశమాసికమ్ కారయిత్వా మునిస్తస్మై ప్రదదౌ జ్ఞానముత్తమమ్

తర్వాత, పాశుపత వ్రతాన్ని పన్నెండు నెలలు నేరుగా చేయించి, ఆ ముని అతనికి ఉత్తమమైన జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించాడు.

తదాప్రభృతి తం కృష్ణం మునయశ్శంసితవ్రతాః దివ్యాః పాశుపతాః సర్వే పరివృత్యోపతస్థిరే

అప్పటి నుంచి, వ్రతనిష్ఠులైన దివ్య పాశుపత మునులు అందరూ కృష్ణుని చుట్టూ చేరి, ఆయన సేవలో నిమగ్నమయ్యారు.

తతో గురునియోగాద్వై కృష్ణః పరమశక్తిమాన్ తపశ్చకార పుత్రార్థం సాంబముద్దిశ్య శంకరమ్

తర్వాత, గురువు ఆజ్ఞతో, పరమశక్తి కలిగిన కృష్ణుడు కుమారుని కోసం శంభుని ధ్యానిస్తూ తపస్సు చేశాడు.

తపసో తేన వర్షాంతే దృష్టో ఽసౌ పరమేశ్వరః శ్రియా పరమయా యుక్తస్సాంబశ్చ సగణశ్శివః

ఆ తపస్సు ముగిసిన తర్వాత, పరమేశ్వరుడు అపూర్వ కాంతితో, సామ్బుడు మరియు గణాలతో కలిసి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

వరార్థమావిర్భూతస్య హరస్య సుభగాకృతేః స్తుతిం చకార నత్వాసౌ కృష్ణః సమ్యక్కృతాంజలిః

వరప్రాప్తి కోసం, కృష్ణుడు సమర్పణతో చేతులు జోడించి, అందమైన రూపంలో ప్రత్యక్షమైన హరిని స్తుతించాడు.

సాంబం సమగణవ్యగ్రో లబ్ధవాన్పుత్రమాత్మనః తపసా తుష్టచిత్తేన దత్తం విష్ణోశ్శివేన వై

తన గణాలతో కలసి ఉండగా, తపస్సుతో తృప్తిచెందిన మనసుతో శివుడు, సామ్బుని కుమారునిగా విష్ణువుకు ప్రసాదించాడు.

యస్మాత్సాంబో మహాదేవః ప్రదదౌ పుత్రమాత్మనః తస్మాజ్జాంబవతీసూనుం సాంబం చక్రే స నామతః

మహాదేవుడు తన కుమారుడైన సామ్బుని ఇచ్చినందున, జాంబవతీ కుమారుడిగా సామ్బుననే పేరు పెట్టాడు.

తదేతత్కథితం సర్వం కృష్ణస్యామితకర్మణః మహర్షేర్జ్ఞానలాభశ్చ పుత్రలాభశ్చ శంకరాత్

ఇలా, అమితకర్మయుతుడైన కృష్ణుని గురించి, ఆ మహర్షికి జ్ఞానం లభించడం, శంకరుని ద్వారా కుమారుడు లభించడం అన్నీ వివరించబడ్డాయి.

య ఇదం కీర్తయేన్నిత్యం శృణుయాచ్ఛ్రావయేత్తథా స విష్ణోర్జ్ఞానమాసాద్య తేనైవ సహ మోదతే

ఈ కథను ఎవరైనా ప్రతిరోజూ పఠిస్తే, వింటే, వినిపిస్తే, వారు విష్ణువు జ్ఞానాన్ని పొంది, ఆయనతో కలిసి ఆనందిస్తారు.

కిం తత్పాశుపతం జ్ఞానం కథం పశుపతిశ్శివః కథం ధౌమ్యాగ్రజః పృష్టః కృష్ణేనాక్లిష్టకర్మణా

ఆ పాశుపత జ్ఞానం అంటే ఏమిటి? శివుడు ఎలా ప్రాణుల అధిపతి అయ్యాడు? ధౌమ్యుడి అన్నయ్యను, పుణ్యమైన పనులు చేసే కృష్ణుడు ఎలా అడిగాడు?

ఏతత్సర్వం సమాచక్ష్వ వాయో శంకరవిగ్రహ తత్సమో న హి వక్తాస్తి త్రైలోక్యేష్వపరః ప్రభుః

ఓ వాయువు! శంకరుని స్వరూపం గురించి మాకు అన్నీ చెప్పు. నీకు సమానంగా చెప్పగలవాడు, మూడు లోకాలలో ఇంకెవరూ లేరు.

ఇత్యాకర్ణ్య వచస్తేషాం మహర్షీణాం ప్రభంజనః సంస్మృత్య శివమీశానం ప్రవక్తుముపచక్రమే

వారు చెప్పిన మాటలు విని, ప్రభంజనుడు అనే మహర్షి, పరమేశ్వరుడైన శివుని ధ్యానించి, చెప్పడం ప్రారంభించాడు.

పురా సాక్షాన్మహేశేన శ్రీకంఠాఖ్యేన మన్దరే దేవ్యై దేవేన కథితం జ్ఞానం పాశుపతం పరమ్

పూర్వం, శ్రీకంఠుడు అనే మహేశ్వరుడు, మందర పర్వతంపై దేవికి, ఆ పరమ పాశుపత జ్ఞానాన్ని ప్రత్యక్షంగా ఉపదేశించాడు.

తదేవ పృష్టం కృష్ణేన విష్ణునా విశ్వయోనినా పశుత్వం చ సురాదీనాం పతిత్వం చ శివస్య చ

అదే జ్ఞానాన్ని, జగత్తుకు మూలమైన విష్ణువు అయిన కృష్ణుడు అడిగాడు. దేవతలు మొదలుకొని ఇతరుల ప్రాణుల స్థితి, శివుని అధిపత్యం గురించి తెలుసుకోవాలనుకున్నాడు.

యథోపదిష్టం కృష్ణాయ మునినా హ్యుపమన్యునా తథా సమాసతో వక్ష్యే తచ్ఛృణుధ్వమతంద్రితాః

మహర్షి ఉపమన్యుడు కృష్ణుడికి ఎలా ఉపదేశించాడో, అదే విధంగా నేను సంక్షిప్తంగా చెబుతాను. మీరు జాగ్రత్తగా వినండి.

పురోపమన్యుమాసీనం విష్ణుఃకృష్ణవపుర్ధరః ప్రణిపత్య యథాన్యాయమిదం వచనమబ్రవీత్

పూర్వం, కృష్ణుని రూపంలో ఉన్న విష్ణువు, ఉపమన్యుడు కూర్చున్న చోటికి వెళ్లి, విధిగా నమస్కరించి ఇలా అడిగాడు.

భగవఞ్ఛ్రోతుమిచ్ఛామి దేవ్యై దేవేన భాషితమ్ దివ్యం పాశుపతం జ్ఞానం విభూతిం వాస్య కృత్స్నశః

భగవన్! దేవుడు దేవికి చెప్పిన ఆ దివ్యమైన పాశుపత జ్ఞానాన్ని, ఆయన మహిమను పూర్తిగా వినాలని నేను కోరుకుంటున్నాను.

కథం పశుపతిర్దేవః పశవః కే ప్రకీర్తితాః కైః పాశైస్తే నిబధ్యంతే విముచ్యంతే చ తే కథమ్

పాశుపతి దేవుడు ఎలా ప్రాణుల అధిపతి అయ్యాడు? ప్రాణులు ఎవరు అని పిలవబడుతున్నారు? ఏ బంధాలతో వారు బంధించబడి, ఎలా విముక్తి పొందుతారు?

ఇతి సంచోదితః శ్రీమానుపమన్యుర్మహాత్మనా ప్రణమ్య దేవం దేవీం చ ప్రాహ పుష్టో యథా తథా

ఇలా ఉపమన్యుడు అడిగిన తరువాత, ఆ మహాత్ముడైన మహర్షి, దేవుడు దేవికి నమస్కరించి, అడిగిన విధంగా సమాధానం చెప్పాడు.

బ్రహ్మాద్యాః స్థావరాంతాశ్చ దేవదేవస్య శూలినః పశవః పరికీర్త్యంతే సంసారవశవర్తినః

బ్రహ్మ మొదలుకొని స్థావరజంతువులు వరకు, అందరూ త్రిశూలధారి దేవదేవుడైన శివుని ప్రాణులుగా పిలవబడతారు. వారు సంసార బంధనంలో ఉంటారు.

తేషాం పతిత్వాద్దేవేశః శివః పశుపతిః స్మృతః మలమాయాదిభిః పాశైః స బధ్నాతి పశూన్పతిః

వారిపై అధికారం ఉన్నందువల్ల శివుడు పాశుపతి అని పిలవబడతాడు. మలము, మాయ వంటి బంధాలతో ఆయన ప్రాణులను బంధిస్తాడు.

స ఏవ మోచకస్తేషాం భక్త్యా సమ్యగుపాసితః చతుర్వింశతితత్త్వాని మాయాకర్మగుణా అమీ

ఆయనే వారికి విముక్తి దాత. భక్తితో సరిగ్గా ఆరాధిస్తే ఆయన విడిపిస్తాడు. మాయ, కర్మ, గుణాలు కలిపి ఇరవై నాలుగు తత్త్వాలు ఇవే.

విషయా ఇతి కథ్యన్తే పాశా జీవనిబన్ధనాః బ్రహ్మాదిస్తమ్బపర్యంతాన్ పశూన్బద్ధ్వా మహేశ్వరః

ఇవి 'విషయాలు' అని పిలవబడతాయి. ఇవే జీవులకు బంధనాలు. బ్రహ్మ నుండి గడ్డి వరకు ఉన్న ప్రాణులను మహేశ్వరుడు వీటితో బంధిస్తాడు.

పాశైరేతైః పతిర్దేవః కార్యం కారయతి స్వకమ్ తస్యాజ్ఞయా మహేశస్య ప్రకృతిః పురుషోచితామ్

ఈ బంధాల ద్వారా దేవుడు ప్రతి ఒక్కరిని తన తన పనులు చేయించిస్తాడు. మహేశ్వరుని ఆజ్ఞతో ప్రకృతి, పురుషునికి తగినదాన్ని సృష్టిస్తుంది.

బుద్ధిం ప్రసూతే సా బుద్ధిరహంకారమహంకృతిః ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ తన్మాత్రాపఞ్చకం తథా

ఆమె బుద్ధిని సృష్టిస్తుంది. ఆ బుద్ధి అహంకారాన్ని, అహంకారం పదకొండు ఇంద్రియాలను, అలాగే అయిదు సూక్ష్మభూతాలను కలిగిస్తుంది.

శాసనాద్దేవదేవస్య శివస్య శివదాయినః తన్మాత్రాణ్యపి తస్యైవ శాసనేన మహీయసా

దేవదేవుడైన శివుని ఆజ్ఞతో, శుభాన్ని ప్రసాదించే ఆయన మహత్తర ఆజ్ఞతో, ఆ సూక్ష్మభూతాలు కూడా సృష్టించబడతాయి.

మహాభూతాన్యశేషాణి భావయంత్యనుపూర్వశః బ్రహ్మాదీనాం తృణాన్తానాం దేహినాం దేహసంగతిమ్

అన్ని మహాభూతాలు వరుసగా ఉత్పన్నమై, బ్రహ్మ మొదలుకొని గడ్డి వరకు ఉన్న సర్వ ప్రాణుల శరీరాలను ఏర్పరుస్తాయి.

మహాభూతాన్యశేషాణి జనయంతి శివాజ్ఞయా అధ్యవస్యతి వై బుద్ధిరహంకారోభిమన్యతే

శివుని ఆజ్ఞతో మహాభూతాలు అన్నీ ఉత్పన్నమవుతాయి. బుద్ధి గ్రహిస్తుంది, అహంకారం తనదిగా భావిస్తుంది.

చిత్తం చేతయతే చాపి మనః సంకల్పయత్యపి శ్రోత్రాదీని చ గృహ్ణన్తి శబ్దాదీన్విషయాన్ పృథక్

మనస్సు అనుభవిస్తుంది, సంకల్పాలు చేస్తుంది. చెవి మొదలైన ఇంద్రియాలు ఒక్కొక్కటి తాము తగిన విషయాలను వేరువేరుగా గ్రహిస్తాయి.