శివపురాణమ్

ఉక్తం భగవతా వృత్తముపమన్యోర్మహాత్మనః క్షీరార్థేనాపి తపసా యత్ప్రాప్తం పరమేశ్వరాత్

భగవంతుడు ఉపమన్యు మహాత్ముని కార్యాలను, పరమేశ్వరుని తపస్సుతో పాలను పొందిన విషయాన్ని వివరంగా చెప్పాడు.

దృష్టో ఽసౌ వాసుదేవేన కృష్ణేనాక్లిష్టకర్మణా ధౌమ్యాగ్రజస్తతస్తేన కృత్వా పాశుపతం వ్రతమ్

వాసుదేవుడు, కలుషరహితమైన కార్యాలు చేసే కృష్ణుడు, ధౌమ్యుని ముందుగా అనుసరించి, పాశుపత వ్రతాన్ని ఆచరించాడని చూశాడు.

ప్రాప్తం చ పరమం జ్ఞానమితి ప్రాగేవ శుశ్రుమ కథం స లబ్ధవాన్ కృష్ణో జ్ఞానం పాశుపతం పరమ్

ఆయన పరమ జ్ఞానాన్ని పొందాడని మేము ముందే విన్నాము. కృష్ణుడు ఆ పాశుపత పరమ జ్ఞానాన్ని ఎలా పొందాడో చెప్పండి.

స్వేచ్ఛయా హ్యవతీర్ణోపి వాసుదేవస్సనాతనః నిందయన్నివ మానుష్యం దేహశుద్ధిం చకార సః

వాసుదేవుడు, శాశ్వతుడు, తన ఇష్టానుసారం అవతరించి, మానవ జన్మను తక్కువగా చూసినట్టు, శరీరాన్ని పవిత్రం చేసుకున్నాడు.

పుత్రార్థం హి తపస్తప్తుం గతస్తస్య మహామునేః ఆశ్రమం మునిభిర్దృష్టం దృష్టవాంస్తత్ర వై మునిమ్

కుమారుని కోసం తపస్సు చేయాలని ఆ మహాముని ఆశ్రమానికి వెళ్లి, అక్కడ మునులు చూసి, ఆ మునిని దర్శించాడు.

భస్మావదాతసర్వాంగం త్రిపుండ్రాంకితమస్తకమ్ రుద్రాక్షమాలాభరణం జటామండలమండితమ్

ఆయన దేహమంతా బస్మంతో పూతపడి, తలపై మూడు గీతలు, రుద్రాక్ష మాల అలంకారం, జటామండలంతో అలంకృతుడై ఉన్నాడు.

తచ్ఛిష్యభూతైర్మునిభిశ్శాస్త్రైర్వేదమివావృతమ్ శివధ్యానరతం శాంతముపమన్యుం మహాద్యుతిమ్

ఆ ముని చుట్టూ ఆయన శిష్యులైన మునులు, వేదాన్ని శాస్త్రాలు చుట్టినట్టు, శాంతుడైన, మహాతేజోవంతుడైన ఉపమన్యుడు శివధ్యానంలో లీనమై ఉన్నాడు.

నమశ్చకార తం దృష్ట్వా హృష్టసర్వతనూరుహః బహుమానేన కృష్ణో ఽసౌ త్రిః కృత్వా తు ప్రదక్షిణామ్ స్తుతిం చకార సుప్రీత్యా నతస్కంధః కృతాఞ్జలిః

ఆయన్ని చూసి, కృష్ణుడు ఆనందంతో ఒంట్లో రోమాలు నిక్కబొడుచుకొని, గౌరవంతో నమస్కరించి, మూడుసార్లు ప్రదక్షిణ చేసి, ఆనందంతో కృతజ్ఞతతో కూర్చుని, చేతులు జోడించి స్తుతించాడు.

తస్యావలోకనాదేవ మునేః కృష్ణస్య ధీమతః నష్టమాసీన్మలం సర్వం మాయాజం కార్మమేవ చ

ఆ మునిని కేవలం దర్శించడం వల్లే, జ్ఞానవంతుడైన కృష్ణునిలో ఉన్న మాయా, కర్మ సంబంధమైన మలము అంతా నశించిపోయింది.

తపఃక్షీణమలం కృష్ణముపమన్యుర్యథావిధిః భస్మనోద్ధూల్య తం మన్త్రైరగ్నిరిత్యాదిభిః క్రమాత్

తపస్సుతో కలుషం తొలగిన కృష్ణునికి, ఉపమన్యుడు విధానం ప్రకారం బస్మం చల్లుతూ, 'అగ్ని' మొదలైన మంత్రాలు పఠిస్తూ శుద్ధి చేశాడు.

అథ పాశుపతం సాక్షాద్వ్రతం ద్వాదశమాసికమ్ కారయిత్వా మునిస్తస్మై ప్రదదౌ జ్ఞానముత్తమమ్

తర్వాత, పాశుపత వ్రతాన్ని పన్నెండు నెలలు నేరుగా చేయించి, ఆ ముని అతనికి ఉత్తమమైన జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించాడు.

తదాప్రభృతి తం కృష్ణం మునయశ్శంసితవ్రతాః దివ్యాః పాశుపతాః సర్వే పరివృత్యోపతస్థిరే

అప్పటి నుంచి, వ్రతనిష్ఠులైన దివ్య పాశుపత మునులు అందరూ కృష్ణుని చుట్టూ చేరి, ఆయన సేవలో నిమగ్నమయ్యారు.

తతో గురునియోగాద్వై కృష్ణః పరమశక్తిమాన్ తపశ్చకార పుత్రార్థం సాంబముద్దిశ్య శంకరమ్

తర్వాత, గురువు ఆజ్ఞతో, పరమశక్తి కలిగిన కృష్ణుడు కుమారుని కోసం శంభుని ధ్యానిస్తూ తపస్సు చేశాడు.

తపసో తేన వర్షాంతే దృష్టో ఽసౌ పరమేశ్వరః శ్రియా పరమయా యుక్తస్సాంబశ్చ సగణశ్శివః

ఆ తపస్సు ముగిసిన తర్వాత, పరమేశ్వరుడు అపూర్వ కాంతితో, సామ్బుడు మరియు గణాలతో కలిసి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

వరార్థమావిర్భూతస్య హరస్య సుభగాకృతేః స్తుతిం చకార నత్వాసౌ కృష్ణః సమ్యక్కృతాంజలిః

వరప్రాప్తి కోసం, కృష్ణుడు సమర్పణతో చేతులు జోడించి, అందమైన రూపంలో ప్రత్యక్షమైన హరిని స్తుతించాడు.

సాంబం సమగణవ్యగ్రో లబ్ధవాన్పుత్రమాత్మనః తపసా తుష్టచిత్తేన దత్తం విష్ణోశ్శివేన వై

తన గణాలతో కలసి ఉండగా, తపస్సుతో తృప్తిచెందిన మనసుతో శివుడు, సామ్బుని కుమారునిగా విష్ణువుకు ప్రసాదించాడు.

యస్మాత్సాంబో మహాదేవః ప్రదదౌ పుత్రమాత్మనః తస్మాజ్జాంబవతీసూనుం సాంబం చక్రే స నామతః

మహాదేవుడు తన కుమారుడైన సామ్బుని ఇచ్చినందున, జాంబవతీ కుమారుడిగా సామ్బుననే పేరు పెట్టాడు.

తదేతత్కథితం సర్వం కృష్ణస్యామితకర్మణః మహర్షేర్జ్ఞానలాభశ్చ పుత్రలాభశ్చ శంకరాత్

ఇలా, అమితకర్మయుతుడైన కృష్ణుని గురించి, ఆ మహర్షికి జ్ఞానం లభించడం, శంకరుని ద్వారా కుమారుడు లభించడం అన్నీ వివరించబడ్డాయి.

య ఇదం కీర్తయేన్నిత్యం శృణుయాచ్ఛ్రావయేత్తథా స విష్ణోర్జ్ఞానమాసాద్య తేనైవ సహ మోదతే

ఈ కథను ఎవరైనా ప్రతిరోజూ పఠిస్తే, వింటే, వినిపిస్తే, వారు విష్ణువు జ్ఞానాన్ని పొంది, ఆయనతో కలిసి ఆనందిస్తారు.

కిం తత్పాశుపతం జ్ఞానం కథం పశుపతిశ్శివః కథం ధౌమ్యాగ్రజః పృష్టః కృష్ణేనాక్లిష్టకర్మణా

ఆ పాశుపత జ్ఞానం అంటే ఏమిటి? శివుడు ఎలా ప్రాణుల అధిపతి అయ్యాడు? ధౌమ్యుడి అన్నయ్యను, పుణ్యమైన పనులు చేసే కృష్ణుడు ఎలా అడిగాడు?

ఏతత్సర్వం సమాచక్ష్వ వాయో శంకరవిగ్రహ తత్సమో న హి వక్తాస్తి త్రైలోక్యేష్వపరః ప్రభుః

ఓ వాయువు! శంకరుని స్వరూపం గురించి మాకు అన్నీ చెప్పు. నీకు సమానంగా చెప్పగలవాడు, మూడు లోకాలలో ఇంకెవరూ లేరు.

ఇత్యాకర్ణ్య వచస్తేషాం మహర్షీణాం ప్రభంజనః సంస్మృత్య శివమీశానం ప్రవక్తుముపచక్రమే

వారు చెప్పిన మాటలు విని, ప్రభంజనుడు అనే మహర్షి, పరమేశ్వరుడైన శివుని ధ్యానించి, చెప్పడం ప్రారంభించాడు.

పురా సాక్షాన్మహేశేన శ్రీకంఠాఖ్యేన మన్దరే దేవ్యై దేవేన కథితం జ్ఞానం పాశుపతం పరమ్

పూర్వం, శ్రీకంఠుడు అనే మహేశ్వరుడు, మందర పర్వతంపై దేవికి, ఆ పరమ పాశుపత జ్ఞానాన్ని ప్రత్యక్షంగా ఉపదేశించాడు.

తదేవ పృష్టం కృష్ణేన విష్ణునా విశ్వయోనినా పశుత్వం చ సురాదీనాం పతిత్వం చ శివస్య చ

అదే జ్ఞానాన్ని, జగత్తుకు మూలమైన విష్ణువు అయిన కృష్ణుడు అడిగాడు. దేవతలు మొదలుకొని ఇతరుల ప్రాణుల స్థితి, శివుని అధిపత్యం గురించి తెలుసుకోవాలనుకున్నాడు.

యథోపదిష్టం కృష్ణాయ మునినా హ్యుపమన్యునా తథా సమాసతో వక్ష్యే తచ్ఛృణుధ్వమతంద్రితాః

మహర్షి ఉపమన్యుడు కృష్ణుడికి ఎలా ఉపదేశించాడో, అదే విధంగా నేను సంక్షిప్తంగా చెబుతాను. మీరు జాగ్రత్తగా వినండి.

పురోపమన్యుమాసీనం విష్ణుఃకృష్ణవపుర్ధరః ప్రణిపత్య యథాన్యాయమిదం వచనమబ్రవీత్

పూర్వం, కృష్ణుని రూపంలో ఉన్న విష్ణువు, ఉపమన్యుడు కూర్చున్న చోటికి వెళ్లి, విధిగా నమస్కరించి ఇలా అడిగాడు.

భగవఞ్ఛ్రోతుమిచ్ఛామి దేవ్యై దేవేన భాషితమ్ దివ్యం పాశుపతం జ్ఞానం విభూతిం వాస్య కృత్స్నశః

భగవన్! దేవుడు దేవికి చెప్పిన ఆ దివ్యమైన పాశుపత జ్ఞానాన్ని, ఆయన మహిమను పూర్తిగా వినాలని నేను కోరుకుంటున్నాను.

కథం పశుపతిర్దేవః పశవః కే ప్రకీర్తితాః కైః పాశైస్తే నిబధ్యంతే విముచ్యంతే చ తే కథమ్

పాశుపతి దేవుడు ఎలా ప్రాణుల అధిపతి అయ్యాడు? ప్రాణులు ఎవరు అని పిలవబడుతున్నారు? ఏ బంధాలతో వారు బంధించబడి, ఎలా విముక్తి పొందుతారు?

ఇతి సంచోదితః శ్రీమానుపమన్యుర్మహాత్మనా ప్రణమ్య దేవం దేవీం చ ప్రాహ పుష్టో యథా తథా

ఇలా ఉపమన్యుడు అడిగిన తరువాత, ఆ మహాత్ముడైన మహర్షి, దేవుడు దేవికి నమస్కరించి, అడిగిన విధంగా సమాధానం చెప్పాడు.