తటినీ రత్నపూర్ణాస్తాస్స్వర్గపాతాలగోచరాః భాగ్యహీనా న పశ్యన్తి భక్తిహీనాశ్చ యే శివే
స్వర్గంలోను, పాతాళంలోను రత్నాలతో నిండిన నదులు ఉన్నాయి. కానీ, అదృష్టం లేనివారు, శివునికి భక్తి లేనివారు వాటిని చూడలేరు.
రాజ్యం స్వర్గం చ మోక్షం చ భోజనం క్షీరసంభవమ్ న లభన్తే ప్రియాణ్యేషాం న తుష్యతి యదా శివః
రాజ్యం, స్వర్గం, మోక్షం, పాలతో తయారైన భోజనం — ఇవన్నీ శివుడు సంతుష్టి చెందని వారికి లభించవు.
భవప్రసాదజం సర్వం నాన్యద్దేవప్రసాదజమ్ అన్యదేవేషు నిరతా దుఃఖార్తా విభ్రమన్తి చ
భవుని కృప వల్లే అన్నీ లభిస్తాయి; ఇతర దేవతల కృపతో ఏదీ రాదు. ఇతర దేవతలకు ఆసక్తి చూపే వారు దుఃఖంతో మాయలో తిరుగుతారు.
క్షీరం తత్ర కుతో ఽస్మాకం వనే నివసతాం సదా క్వ దుగ్ధసాధనం వత్స క్వ వయం వనవాసినః
మనమంతా ఎప్పుడూ అడవిలోనే ఉంటాం కదా, ఇక్కడ పాలు ఎలా దొరుకుతాయి? పాలు దొరికే మార్గం ఎక్కడ ఉంది బిడ్డా? మనం అడవిలో నివసించే వాళ్లం కదా!
కృత్స్నాభావేన దారిద్ర్యాన్మయా తే భాగ్యహీనయా మిథ్యాదుగ్ధమిదం దత్తమ్పిష్టమాలోడ్య వారిణా
పూర్తిగా దారిద్ర్యంతో, అదృష్టం లేకుండా ఉన్నందువల్ల, నీకు నేను ఈ పాలను నీటితో కలిపి, తప్పుడు విధంగా కలిపి ఇచ్చాను.
త్వం మాతులగృహే స్వల్పం పీత్వా స్వాదు పయః శృతమ్ జ్ఞాత్వా స్వాదు త్వయా పీతం తజ్జాతీయమనుస్మరన్
నీ మామగారి ఇంట్లో, నువ్వు కొంత స్వచ్ఛమైన, మధురమైన, వేడి పాలను తాగినావు. ఆ రుచిని గుర్తు పెట్టుకుని, ఇప్పుడు అదే రకం పాలను కోరుకుంటున్నావు.
దత్తం న పయ ఇత్యుక్త్వా రుదన్ దుఃఖీకరోషి మామ్ ప్రసాదేన వినా శంభో పయస్తవ న విద్యతే
‘ఇది నాకు ఇచ్చిన పాలు కావు’ అని చెప్పి, ఏడుస్తూ నన్ను బాధ పెడుతున్నావు. శంభువు అనుగ్రహం లేకుండా నీకు పాలు లేవు.
పాదపంకజయోస్తస్య సామ్బస్య సగణస్య చ భక్త్యా సమర్పితం యత్తత్కారణం సర్వసమ్పదామ్
సాంబుడు మరియు ఆయన సేవకుల పదపద్మాలకు భక్తితో సమర్పించిన దానిదే అన్ని సంపదలకు కారణం.
అధునా వసుదోస్మాభిర్మహాదేవో న పూజితః సకామానాం యథాకామం యథోక్తఫలదాయకః
ఇప్పుడు మనం ధనంతో మహాదేవుని పూజించలేదు. కోరికలతో పూజించినవారికి ఆయన వారి కోరికల ప్రకారం ఫలితాన్ని ఇస్తాడు.
ధనాన్యుద్దిశ్య నాస్మాభిరితః ప్రాగర్చితః శివః అతో దరిద్రాస్సంజాతా వయం తస్మాన్న తే పయః
మనమిక్కడ ధనాన్ని ఆశించి శివుని పూర్వంలో పూజించలేదు. అందువల్ల మనం దారిద్ర్యానికి లోనయ్యాము, అందుకే నీకు పాలు లేవు.
పూర్వజన్మని యద్దత్తం శివముద్దిశ్య వై సుతః తదేవ లభ్యతే నాన్యద్విష్ణుముద్దిశ్య వా ప్రభుమ్
పూర్వజన్మలో శివుని కోసం ఏదైనా ఇచ్చినదే, నా బిడ్డా, అది మాత్రమే లభిస్తుంది. విష్ణువు లేదా మరొక దేవునికి ఇచ్చినదైనా లభించదు.
ఇతి మాతృవచః శ్రుత్వా తథ్యం శోకాదిసూచకమ్ బాలో ఽప్యనుతపన్నంతః ప్రగల్భమిదమబ్రవీత్
తల్లి చెప్పిన ఈ నిజమైన, దుఃఖాన్ని సూచించే మాటలు విని, ఆ బాలుడు లోపల బాధపడకుండా ధైర్యంగా ఇలా అన్నాడు.
శోకేనాలమితో మతః సాంబో యద్యస్తి శంకరః త్యజ శోకం మహాభాగే సర్వం భద్రం భవిష్యతి
శోకంతో సాంబుడు నిజంగా మరణించి ఉంటే, శంకరుడు ఉన్నాడని నమ్మితే, మహాభాగ్యవతీ! నువ్వు శోకాన్ని వదిలిపెట్టు. అన్నీ మంచిగా జరుగుతాయి.
శృణు మాతర్వచో మేద్య మహాదేవో ఽస్తి చేత్క్వచిత్ చిరాద్వా హ్యచిరాద్వాపి క్షీరోదం సాధయామ్యహమ్
తల్లి! నా మాట విను. మహాదేవుడు ఎక్కడైనా ఉన్నాడని నిజమైతే, ఆలస్యంగా అయినా, త్వరగా అయినా, నేను పాలు సముద్రాన్ని పొందుతాను.
ఇతి శ్రుత్వా వచస్తస్య బాలకస్య మహామతేః ప్రయ్తువాచ తదా మాతా సుప్రసన్నా మనస్వినీ
ఆ తెలివైన బాలుడు చెప్పిన మాటలు విని, తల్లి హృదయం ఆనందంతో నిండిపోయి, అతనితో ఇలా చెప్పింది.
శుభం విచారితం తాత త్వయా మత్ప్రీతివర్ధనమ్ విలంబం మా కథాస్త్వం హి భజ సాంబం సదాశివమ్
బిడ్డా! నువ్వు మంచి ఆలోచన చేసావు, నా ఆనందాన్ని పెంచావు. ఆలస్యం చేయకు, ఎప్పుడూ సాంబ సదాశివుని భజించు.
సర్వస్మాదధికో ఽస్త్యేవ శివః పరమకారణమ్ తత్కృతం హి జగత్సర్వం బ్రహ్మాద్యాస్తస్య కింకరాః
శివుడు అందరికన్నా గొప్పవాడు, పరమ కారణం. ఆయన వల్లే ఈ జగత్తంతా ఏర్పడింది. బ్రహ్మ మొదలైనవారు ఆయన సేవకులే.
తత్ప్రసాదకృతైశ్వర్యా దాసాస్తస్య వయం ప్రభోః తం వినాన్యం న జానీమశ్శంకరం లోకశంకరమ్
ప్రభువు అనుగ్రహంతో సంపదలు లభించిన మేము ఆయన సేవకులం. ఆయనను తప్ప మరొకరిని మేము ఎరుగము. శంకరుడు లోకానికి మంగళకరుడు.
అన్యాన్దేవాన్పరిత్యజ్య కర్మణా మనసా గిరా తమేవ సాంబం సగణం భజ భావపురస్సరమ్
ఇతర దేవతలను విడిచిపెట్టి, కార్యంతో, మనసుతో, మాటతో, సాంబుడిని మరియు ఆయన సేవకులను హృదయపూర్వకంగా భజించు.
తస్య దేవాధిదేవస్య శివస్య వరదాయినః సాక్షాన్నమశ్శివాయేతి మంత్రో ఽయం వాచకః స్మృతః
దేవతలకు దేవుడైన శివుడు వరాలిచ్చేవాడు. ఆయనకు ‘నమః శివాయ’ అనే మంత్రమే నేరుగా ఆయనను సూచిస్తుంది.
సప్తకోటిమహామంత్రాః సర్వే సప్రణవాః పరే తస్మిన్నేవ విలీయంతే పునస్తస్మాద్వినిర్గతాః
ఏడు కోట్ల మహామంత్రాలు, ప్రణవంతో కూడి, అన్నీ చివరికి ఆయనలోనే లీనమై, మళ్లీ ఆయన నుంచే ఉద్భవిస్తాయి.
సప్రసాదాశ్చ తే మంత్రాః స్వాధికారాద్యపేక్షయా సర్వాధికారస్త్వేకో ఽయం మంత్ర ఏవేశ్వరాజ్ఞయా
ఆ మంత్రాలు అనుగ్రహంతోనో లేకపోతేనా, తమ తమ అధికారాన్ని బట్టి పనిచేస్తాయి. కానీ ఈ ఒక్క మంత్రమే ప్రభువు ఆజ్ఞతో అన్ని అధికారాలను కలిగి ఉంది.
యథా నికృష్టానుత్కృష్టాన్సర్వానప్యాత్మనః శివః క్షమతే రక్షితుం తద్వన్మంత్రో ఽయమపి సర్వదా
యథా శివుడు తాను తక్కువవారినీ, గొప్పవారినీ అందరినీ రక్షించగలడో, అలాగే ఈ మంత్రం కూడా ఎప్పుడూ అందరిని రక్షించగలదు.
ప్రబలశ్చ తథా హ్యేష మంత్రో మన్త్రాన్తరాదపి సర్వరక్షాక్షమో ఽప్యేష నాపరః కశ్చిదిష్యతే
ఇతర మంత్రాలన్నింటికంటే ఈ మంత్రం శక్తివంతమైనది; సంపూర్ణ రక్షణను ఇచ్చే విషయంలో దీనికి సమానమైనది మరొకటి లేదు.
తస్మాన్మన్త్రాన్తరాంస్త్యక్త్వా పఞ్చాక్షరపరో భవ తస్మిఞ్జిహ్వాంతరగతే న కించిదిహ దుర్లభమ్
కాబట్టి ఇతర మంత్రాలను వదిలిపెట్టి, నీవు పంచాక్షరి మంత్రానికే నిబద్ధుడవై ఉండు. అది నీవు నాలుకపై ఉంచినపుడు, ఈ లోకంలో ఏదీ అసాధ్యం కాదు.
అధోరాస్త్రం చ శైవానాం రక్షాహేతురనుత్తమమ్ తచ్చ తత్ప్రభవం మత్వా తత్పరో భవ నాన్యథా
శైవులకు రక్షణకు అత్యుత్తమమైనది ఆ ధోరాస్త్రం. అది దేనివల్ల కలుగుతుందో తెలుసుకుని, దానికే నీవు నిబద్ధుడవై ఉండాలి, మరే దానికీ కాదు.
భస్మేదన్తు మయా లబ్ధం పితురేవ తవోత్తమమ్ విరజానలసంసిద్ధం మహావ్యాపన్నివారణమ్
నీ తండ్రి ద్వారా నాకు లభించిన ఉత్తమమైన భస్మం పవిత్రమైనది, అగ్నిలో సిద్ధమై, గొప్ప అపాయాలను దూరం చేస్తుంది.
మంత్రం చ తే మయా దత్తం గృహాణ మదనుజ్ఞయా అనేనైవాశు జప్తేన రక్షా తవ భవిష్యతి
నేను నీకు మంత్రాన్ని కూడా ఇచ్చాను. నా అనుమతితో దాన్ని స్వీకరించు. ఈ మంత్రాన్ని జపిస్తే నీవు రక్షణ పొందుతావు.
ఏవం మాత్రా సమాదిశ్య శివమస్త్విత్యుదీర్య చ విసృష్టస్తద్వచో మూర్ధ్ని కుర్వన్నేవ తదా మునిః
ఈ విధంగా ఆ తల్లి ఉపదేశం చేసి, 'శివుడు నీవు ఉండుగాక' అని పలికి, తన మాటలను అతని తలపై ఉంచి అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయింది.
తాం ప్రణమ్యైవముక్త్వా చ తపః కర్తుం ప్రచక్రమే తమాహ చ తదా మాతా శుభం కుర్వంతు తే సురాః
ఆమెకు నమస్కరించి, ఆమె మాటలు విని, అతను తపస్సు చేయడం ప్రారంభించాడు. అప్పుడు అతని తల్లి, 'దేవతలు నీకు శుభం కలిగించుగాక' అని చెప్పింది.