శివపురాణమ్

కథం చ లబ్ధవిజ్ఞానస్తపశ్చరణపర్వణి రుద్రాగ్నేర్యత్పరం వీర్యం లభే భస్మ స్వరక్షకమ్

తపస్సు చేస్తూ జ్ఞానం పొందిన తరువాత, రుద్రాగ్ని యొక్క పరమ శక్తిని — అంటే స్వయాన్ని రక్షించే బస్మాన్ని — అతడు ఎలా పొందాడు?

న హ్యేష శిశుకః కశ్చిత్ప్రాకృతః కృతవాంస్తపః మునివర్యస్య తనయో వ్యాఘ్రపాదస్య ధీమతః

ఈ బాలుడు సాధారణంగా తపస్సు చేసినవాడు కాదు; ఇతడు మహర్షుల్లో గొప్పవాడైన వ్యాఘ్రపాదుని కుమారుడు.

జన్మాన్తరేణ సంసిద్ధః కేనాపి ఖలు హేతునా స్వపదప్రచ్యుతో దిష్ట్యా ప్రాప్తో మునికుమారతామ్

మునుపటి జన్మలో ఏదో కారణంతో సిద్ధిని పొందినవాడు, తన స్థితిని కోల్పోయి, దైవకృపతో మునికుమారుడిగా జన్మించాడు.

మహాదేవప్రసాదస్య భాగ్యాపన్నస్య భావినః దుగ్ధాభిలాషప్రభవద్వారతామగమత్తపః

మహాదేవుని అనుగ్రహంతో, అదృష్టవంతుడైన వాడు పాల కోరికతో తపస్సు చేయడం ప్రారంభించాడు.

అతః సర్వగణేశత్వం కుమారత్వం చ శాశ్వతమ్ సహ దుగ్ధాబ్ధినా తస్మై ప్రదదౌ శంకరః స్వయమ్

అందువల్ల, పాల సముద్రంతో పాటు, శంకరుడు స్వయంగా అతనికి సమస్త గణాధిపత్యాన్ని, శాశ్వత బాల్యాన్ని ప్రసాదించాడు.

తస్య జ్ఞానాగమోప్యస్య ప్రసాదాదేవ శాంకరాత్ కౌమారం హి పరం సాక్షాజ్జ్ఞానం శక్తిమయం విదుః

ఆ జ్ఞాన సంప్రదాయాన్ని కూడా అతడు శంకరుని కృప వల్లే పొందాడు. ఎందుకంటే, కుమారుని దగ్గర ఉన్న పరమ జ్ఞానం ప్రత్యక్షంగా శక్తితో కూడినదిగా తెలుసుకున్నారు.

శివశాస్త్రప్రవక్తృత్వమపి తస్య హి తత్కృతమ్ కుమారో మునితో లబ్ధజ్ఞానాబ్ధిరివ నన్దనః

శివుని శాస్త్రాలను ప్రచారం చేసే బాధ్యత కూడా అతడికే అప్పగించబడింది. కుమారుడు, ముని నుండి అపారమైన జ్ఞానాన్ని పొంది, నందనుడిలా వెలిగాడు.

దృష్టం తు కారణం తస్య శివజ్ఞానసమన్వయే స్వమాతృవచనం సాక్షాచ్ఛోకజం క్షీరకారణాత్

అతడు శివజ్ఞానంలో లీనమవడానికి కారణం ఏమిటంటే, తన తల్లి దుఃఖంతో చెప్పిన మాటలు, పాలు ఎలా వస్తాయో అలా, అతడికి ప్రేరణగా మారాయి.

కదాచిత్క్షీరమత్యల్పం పీతవాన్మాతులాశ్రమే ఈర్షయయా మాతులసుతం సంతృప్తక్షీరముత్తమమ్

ఒకసారి మామగారి ఆశ్రమంలో ఉన్నప్పుడు, మామగారి కొడుకు మంచి పాలను తృప్తిగా తాగుతుండగా, ఉపమన్యుడు అసూయతో కొద్దిపాటి పాలు మాత్రమే తాగాడు.

పీత్వా స్థితం యథాకామం దృష్ట్వా వై మాతులాత్మజమ్ ఉపమన్యుర్వ్యాఘ్రపాదిః ప్రీత్యా ప్రోవాచ మాతరమ్

తన ఇష్టానుసారం పాలు తాగి, మామగారి కొడుకు సంతోషంగా ఉన్నాడని చూసి, వ్యాఘ్రపాదుని కుమారుడు ఉపమన్యుడు ఆనందంగా తన తల్లితో మాట్లాడాడు.

మాతర్మాతర్మహాభాగే మమ దేహి తపస్విని గవ్యం క్షీరమతిస్వాదు నాల్పముష్ణం పిబామ్యహమ్

తల్లి! మహాభాగ్యవంతురాలా, తపస్సు చేసే అమ్మా, నాకు ఆవుపాలు ఇవ్వు. నేను తక్కువగా, వెచ్చని పాలను తాగను. నాకు చాలా తియ్యగా ఉండే పాలు కావాలి.

తచ్ఛ్రుత్వా పుత్రవచనం తన్మాతా చ తపస్వినీ వ్యాఘ్రపాదస్య మహిషీ దుఃఖమాపత్తదా చ సా

తన కుమారుని మాటలు విని, తపస్సు చేసే వ్యాఘ్రపాదుని భార్య అయిన ఆ తల్లి, తీవ్ర దుఃఖంలో మునిగిపోయింది.

ఉపలాల్యాథ సుప్రీత్యా పుత్రమాలింగ్య సాదరమ్ దుఃఖితా విలలాపాథ స్మృత్వా నైర్ధన్యమాత్మనః

తన కుమారుని ప్రేమతో ఆలింగనం చేసి, బాధతో తల్లి తన దారిద్య్రాన్ని గుర్తు చేసుకుని కన్నీరు పెట్టుకుంది.

స్మృత్వాస్మృత్వా పునః క్షీరముపమన్యుస్స బాలకః దేహి దేహీతి తామాహ రుద్రన్భూయో మహాద్యుతిః

పాలు గుర్తు చేసుకుంటూ, మరచిపోతూ, మళ్లీ మళ్లీ ఉపమన్యుడు తన తల్లిని 'ఇవ్వు, ఇవ్వు' అని అడిగాడు. అతడు రుద్రునిలా మహా తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ నిలిచాడు.

తద్ధఠం సా పరిజ్ఞాయ ద్విజపత్నీ తపస్వినీ శాన్తయే తద్ధఠస్యాథ శుభోపాయమరీరచత్

అతని పట్టుదలను గుర్తించిన ఆ మునిపత్ని, తన కుమారుని కోరికను శాంతిపర్చేందుకు మంచి మార్గాన్ని ఆలోచించింది.

ఉఞ్ఛవృత్త్యార్జితాన్బీజాన్స్వయం దృష్ట్వా చ సా తదా బీజపిష్టమథాలోడ్య తోయేన కలభాషిణీ

ఆమె అప్పటికి ఉంచవృత్తితో తెచ్చిన కొన్ని గింజలను చూసి, వాటిని నూరి, నీటిలో కలిపి, మృదువుగా మాటలాడింది.

ఏహ్యేహి మమ పుత్రేతి సామపూర్వం తతస్సుతమ్ ఆలింగ్యాదాయ దుఃఖార్తా ప్రదదౌ కృత్రిమం పయః

'రా రా నా బిడ్డా' అని మృదువుగా పిలిచి, కుమారుని ఆలింగనం చేసి, బాధతో ఆ తల్లి కల్పిత పాలను ఇచ్చింది.

పీత్వా చ కృత్రిమం క్షీరం మాత్రాం దత్తం స బాలకః నైతత్క్షీరమితి ప్రాహ మాతరం చాతివిహ్వలః

తల్లి ఇచ్చిన కల్పిత పాలను తాగిన ఆ చిన్నవాడు, చాలా బాధతో, 'ఇది పాలు కావు' అని తల్లిని అడిగాడు.

దుఃఖితా సా తదా ప్రాహ సంప్రేక్ష్యాఘ్రాయ మూర్ధని సమార్జ్య నేత్ర పుత్రస్య కరాభ్యాం కమలాయతే

ఆమె బాధతో కుమారుని తలని వాసి, తన చేతులతో అతని కమలమయమైన కళ్లను తుడిచి, మాట్లాడింది.

తటినీ రత్నపూర్ణాస్తాస్స్వర్గపాతాలగోచరాః భాగ్యహీనా న పశ్యన్తి భక్తిహీనాశ్చ యే శివే

స్వర్గంలోను, పాతాళంలోను రత్నాలతో నిండిన నదులు ఉన్నాయి. కానీ, అదృష్టం లేనివారు, శివునికి భక్తి లేనివారు వాటిని చూడలేరు.

రాజ్యం స్వర్గం చ మోక్షం చ భోజనం క్షీరసంభవమ్ న లభన్తే ప్రియాణ్యేషాం న తుష్యతి యదా శివః

రాజ్యం, స్వర్గం, మోక్షం, పాలతో తయారైన భోజనం — ఇవన్నీ శివుడు సంతుష్టి చెందని వారికి లభించవు.

భవప్రసాదజం సర్వం నాన్యద్దేవప్రసాదజమ్ అన్యదేవేషు నిరతా దుఃఖార్తా విభ్రమన్తి చ

భవుని కృప వల్లే అన్నీ లభిస్తాయి; ఇతర దేవతల కృపతో ఏదీ రాదు. ఇతర దేవతలకు ఆసక్తి చూపే వారు దుఃఖంతో మాయలో తిరుగుతారు.

క్షీరం తత్ర కుతో ఽస్మాకం వనే నివసతాం సదా క్వ దుగ్ధసాధనం వత్స క్వ వయం వనవాసినః

మనమంతా ఎప్పుడూ అడవిలోనే ఉంటాం కదా, ఇక్కడ పాలు ఎలా దొరుకుతాయి? పాలు దొరికే మార్గం ఎక్కడ ఉంది బిడ్డా? మనం అడవిలో నివసించే వాళ్లం కదా!

కృత్స్నాభావేన దారిద్ర్యాన్మయా తే భాగ్యహీనయా మిథ్యాదుగ్ధమిదం దత్తమ్పిష్టమాలోడ్య వారిణా

పూర్తిగా దారిద్ర్యంతో, అదృష్టం లేకుండా ఉన్నందువల్ల, నీకు నేను ఈ పాలను నీటితో కలిపి, తప్పుడు విధంగా కలిపి ఇచ్చాను.

త్వం మాతులగృహే స్వల్పం పీత్వా స్వాదు పయః శృతమ్ జ్ఞాత్వా స్వాదు త్వయా పీతం తజ్జాతీయమనుస్మరన్

నీ మామగారి ఇంట్లో, నువ్వు కొంత స్వచ్ఛమైన, మధురమైన, వేడి పాలను తాగినావు. ఆ రుచిని గుర్తు పెట్టుకుని, ఇప్పుడు అదే రకం పాలను కోరుకుంటున్నావు.

దత్తం న పయ ఇత్యుక్త్వా రుదన్ దుఃఖీకరోషి మామ్ ప్రసాదేన వినా శంభో పయస్తవ న విద్యతే

‘ఇది నాకు ఇచ్చిన పాలు కావు’ అని చెప్పి, ఏడుస్తూ నన్ను బాధ పెడుతున్నావు. శంభువు అనుగ్రహం లేకుండా నీకు పాలు లేవు.

పాదపంకజయోస్తస్య సామ్బస్య సగణస్య చ భక్త్యా సమర్పితం యత్తత్కారణం సర్వసమ్పదామ్

సాంబుడు మరియు ఆయన సేవకుల పదపద్మాలకు భక్తితో సమర్పించిన దానిదే అన్ని సంపదలకు కారణం.

అధునా వసుదోస్మాభిర్మహాదేవో న పూజితః సకామానాం యథాకామం యథోక్తఫలదాయకః

ఇప్పుడు మనం ధనంతో మహాదేవుని పూజించలేదు. కోరికలతో పూజించినవారికి ఆయన వారి కోరికల ప్రకారం ఫలితాన్ని ఇస్తాడు.

ధనాన్యుద్దిశ్య నాస్మాభిరితః ప్రాగర్చితః శివః అతో దరిద్రాస్సంజాతా వయం తస్మాన్న తే పయః

మనమిక్కడ ధనాన్ని ఆశించి శివుని పూర్వంలో పూజించలేదు. అందువల్ల మనం దారిద్ర్యానికి లోనయ్యాము, అందుకే నీకు పాలు లేవు.