శివపురాణమ్

రుద్రాగ్నిర్యత్పరం వీర్యన్తద్భస్మ పరికీర్తితమ్ తస్మాత్సర్వేషు కాలేషు వీర్యవాన్భస్మసంయుతః

రుద్రుని అగ్నికి ఉన్న పరమ శక్తి అదే బస్మం అని చెప్పబడింది. అందుకే ఎప్పుడూ బస్మంతో ఉండేవాడికి ఆ శక్తి కలుగుతుంది.

భస్మనిష్ఠస్య నశ్యన్తి దేషా భస్మాగ్నిసంగమాత్ భస్మస్నానవిశుద్ధాత్మా భస్మనిష్ఠ ఇతి స్మృతః

బస్మాన్ని ధరిస్తున్నవాడికి, బస్మం అగ్నితో కలిసినప్పుడు దోషాలు నశించిపోతాయి. బస్మస్నానంతో మనస్సు పవిత్రమవుతే, అతడిని బస్మనిష్ఠుడు అంటారు.

భస్మనా దిగ్ధసర్వాంగో భస్మదీప్తత్రిపుండ్రకః భస్మస్నాయీ చ పురుషో భస్మనిష్ఠ ఇతి స్మృతః

బస్మంతో శరీరం మొత్తం పూసుకుని, బస్మంతో తేజోవంతమైన మూడు గీతలు వేసుకుని, బస్మంలో స్నానం చేసే వాడిని బస్మనిష్ఠుడు అని గుర్తిస్తారు.

భూతప్రేతపిశాసాశ్చ రోగాశ్చాతీవ దుస్సహాః భస్మనిష్ఠస్య సాన్నిధ్యాద్విద్రవంతి న సంశయః

భూతాలు, ప్రేతాలు, పిశాచాలు, ఎంత భయంకరమైన వ్యాధులైనా, బస్మనిష్ఠుడి సమీపంలో ఉండలేవు — ఇందులో సందేహం లేదు.

భాసనాద్భాసితం ప్రోక్తం భస్మ కల్మషభక్షణాత్ భూతిభూతికరీ చైవ రక్షా రక్షాకరీ పరమ్

ప్రకాశింపచేస్తుందని దీనిని బస్మం అంటారు; పాపాలను హరించేదిగా కూడా దీనిని బస్మం అంటారు; ఇది భూతికి మూలం, భూతిని కలిగించేది, పరమ రక్ష, రక్షణను ప్రసాదించేది.

కిమన్యదిహ వక్తవ్యం భస్మమాహాత్మ్యకారణమ్ వ్రతీ చ భస్మనా స్నాతస్స్వయం దేవో మహేశ్వరః

బస్మానికి ఉన్న గొప్పతనాన్ని గురించి ఇంకేమీ చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. వ్రతానికి నిబద్ధుడైన పరమేశ్వరుడే స్వయంగా బస్మంలో స్నానం చేస్తాడు.

పరమాస్త్రం చ శైవానాం భస్మైతత్పారమేశ్వరమ్ ధౌమ్యాగ్రజస్య తపసి వ్యాపదో యన్నివారితాః

ఈ బస్మం పరమేశ్వరునికి చెందింది, ఇది శైవులకు అత్యుత్తమ ఆయుధం. ధౌమ్యుడి అన్నయ్య తపస్సులో వచ్చిన విఘ్నాలు దీని వల్ల తొలగిపోయాయి.

తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన కృత్వా పాశుపతవ్రతమ్ ధనవద్భస్మ సంగృహ్య భస్మస్నానరతో భవేత్

అందువల్ల, అన్ని శ్రమలతో పాశుపత వ్రతాన్ని ఆచరించి, ధనంలా బస్మాన్ని సేకరించి, బస్మస్నానంలో నిమగ్నుడై ఉండాలి.

ధౌమ్యాగ్రజేన శుశునా క్షీరార్థం హి తపః కృతమ్ తస్మాత్ క్షీరార్ణవో దత్తస్తస్మై దేవేన శూలినా

ధౌమ్యుడి అన్నయ్య శుశునుడు పాల కోసం తపస్సు చేశాడు. అందుకే త్రిశూలధారి దేవుడు అతనికి పాల సముద్రాన్ని ప్రసాదించాడు.

స కథం శిశుకో లేభే శివశాస్త్రప్రవక్తృతామ్ కథం వా శివసద్భావం జ్ఞాత్వా తపసి నిష్ఠితః

ఆ బాలుడు ఎలా శివశాస్త్ర బోధకుడిగా అయ్యాడు? లేక శివుని తత్వాన్ని తెలుసుకుని తపస్సులో స్థిరుడయ్యాడా?

కథం చ లబ్ధవిజ్ఞానస్తపశ్చరణపర్వణి రుద్రాగ్నేర్యత్పరం వీర్యం లభే భస్మ స్వరక్షకమ్

తపస్సు చేస్తూ జ్ఞానం పొందిన తరువాత, రుద్రాగ్ని యొక్క పరమ శక్తిని — అంటే స్వయాన్ని రక్షించే బస్మాన్ని — అతడు ఎలా పొందాడు?

న హ్యేష శిశుకః కశ్చిత్ప్రాకృతః కృతవాంస్తపః మునివర్యస్య తనయో వ్యాఘ్రపాదస్య ధీమతః

ఈ బాలుడు సాధారణంగా తపస్సు చేసినవాడు కాదు; ఇతడు మహర్షుల్లో గొప్పవాడైన వ్యాఘ్రపాదుని కుమారుడు.

జన్మాన్తరేణ సంసిద్ధః కేనాపి ఖలు హేతునా స్వపదప్రచ్యుతో దిష్ట్యా ప్రాప్తో మునికుమారతామ్

మునుపటి జన్మలో ఏదో కారణంతో సిద్ధిని పొందినవాడు, తన స్థితిని కోల్పోయి, దైవకృపతో మునికుమారుడిగా జన్మించాడు.

మహాదేవప్రసాదస్య భాగ్యాపన్నస్య భావినః దుగ్ధాభిలాషప్రభవద్వారతామగమత్తపః

మహాదేవుని అనుగ్రహంతో, అదృష్టవంతుడైన వాడు పాల కోరికతో తపస్సు చేయడం ప్రారంభించాడు.

అతః సర్వగణేశత్వం కుమారత్వం చ శాశ్వతమ్ సహ దుగ్ధాబ్ధినా తస్మై ప్రదదౌ శంకరః స్వయమ్

అందువల్ల, పాల సముద్రంతో పాటు, శంకరుడు స్వయంగా అతనికి సమస్త గణాధిపత్యాన్ని, శాశ్వత బాల్యాన్ని ప్రసాదించాడు.

తస్య జ్ఞానాగమోప్యస్య ప్రసాదాదేవ శాంకరాత్ కౌమారం హి పరం సాక్షాజ్జ్ఞానం శక్తిమయం విదుః

ఆ జ్ఞాన సంప్రదాయాన్ని కూడా అతడు శంకరుని కృప వల్లే పొందాడు. ఎందుకంటే, కుమారుని దగ్గర ఉన్న పరమ జ్ఞానం ప్రత్యక్షంగా శక్తితో కూడినదిగా తెలుసుకున్నారు.

శివశాస్త్రప్రవక్తృత్వమపి తస్య హి తత్కృతమ్ కుమారో మునితో లబ్ధజ్ఞానాబ్ధిరివ నన్దనః

శివుని శాస్త్రాలను ప్రచారం చేసే బాధ్యత కూడా అతడికే అప్పగించబడింది. కుమారుడు, ముని నుండి అపారమైన జ్ఞానాన్ని పొంది, నందనుడిలా వెలిగాడు.

దృష్టం తు కారణం తస్య శివజ్ఞానసమన్వయే స్వమాతృవచనం సాక్షాచ్ఛోకజం క్షీరకారణాత్

అతడు శివజ్ఞానంలో లీనమవడానికి కారణం ఏమిటంటే, తన తల్లి దుఃఖంతో చెప్పిన మాటలు, పాలు ఎలా వస్తాయో అలా, అతడికి ప్రేరణగా మారాయి.

కదాచిత్క్షీరమత్యల్పం పీతవాన్మాతులాశ్రమే ఈర్షయయా మాతులసుతం సంతృప్తక్షీరముత్తమమ్

ఒకసారి మామగారి ఆశ్రమంలో ఉన్నప్పుడు, మామగారి కొడుకు మంచి పాలను తృప్తిగా తాగుతుండగా, ఉపమన్యుడు అసూయతో కొద్దిపాటి పాలు మాత్రమే తాగాడు.

పీత్వా స్థితం యథాకామం దృష్ట్వా వై మాతులాత్మజమ్ ఉపమన్యుర్వ్యాఘ్రపాదిః ప్రీత్యా ప్రోవాచ మాతరమ్

తన ఇష్టానుసారం పాలు తాగి, మామగారి కొడుకు సంతోషంగా ఉన్నాడని చూసి, వ్యాఘ్రపాదుని కుమారుడు ఉపమన్యుడు ఆనందంగా తన తల్లితో మాట్లాడాడు.

మాతర్మాతర్మహాభాగే మమ దేహి తపస్విని గవ్యం క్షీరమతిస్వాదు నాల్పముష్ణం పిబామ్యహమ్

తల్లి! మహాభాగ్యవంతురాలా, తపస్సు చేసే అమ్మా, నాకు ఆవుపాలు ఇవ్వు. నేను తక్కువగా, వెచ్చని పాలను తాగను. నాకు చాలా తియ్యగా ఉండే పాలు కావాలి.

తచ్ఛ్రుత్వా పుత్రవచనం తన్మాతా చ తపస్వినీ వ్యాఘ్రపాదస్య మహిషీ దుఃఖమాపత్తదా చ సా

తన కుమారుని మాటలు విని, తపస్సు చేసే వ్యాఘ్రపాదుని భార్య అయిన ఆ తల్లి, తీవ్ర దుఃఖంలో మునిగిపోయింది.

ఉపలాల్యాథ సుప్రీత్యా పుత్రమాలింగ్య సాదరమ్ దుఃఖితా విలలాపాథ స్మృత్వా నైర్ధన్యమాత్మనః

తన కుమారుని ప్రేమతో ఆలింగనం చేసి, బాధతో తల్లి తన దారిద్య్రాన్ని గుర్తు చేసుకుని కన్నీరు పెట్టుకుంది.

స్మృత్వాస్మృత్వా పునః క్షీరముపమన్యుస్స బాలకః దేహి దేహీతి తామాహ రుద్రన్భూయో మహాద్యుతిః

పాలు గుర్తు చేసుకుంటూ, మరచిపోతూ, మళ్లీ మళ్లీ ఉపమన్యుడు తన తల్లిని 'ఇవ్వు, ఇవ్వు' అని అడిగాడు. అతడు రుద్రునిలా మహా తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ నిలిచాడు.

తద్ధఠం సా పరిజ్ఞాయ ద్విజపత్నీ తపస్వినీ శాన్తయే తద్ధఠస్యాథ శుభోపాయమరీరచత్

అతని పట్టుదలను గుర్తించిన ఆ మునిపత్ని, తన కుమారుని కోరికను శాంతిపర్చేందుకు మంచి మార్గాన్ని ఆలోచించింది.

ఉఞ్ఛవృత్త్యార్జితాన్బీజాన్స్వయం దృష్ట్వా చ సా తదా బీజపిష్టమథాలోడ్య తోయేన కలభాషిణీ

ఆమె అప్పటికి ఉంచవృత్తితో తెచ్చిన కొన్ని గింజలను చూసి, వాటిని నూరి, నీటిలో కలిపి, మృదువుగా మాటలాడింది.

ఏహ్యేహి మమ పుత్రేతి సామపూర్వం తతస్సుతమ్ ఆలింగ్యాదాయ దుఃఖార్తా ప్రదదౌ కృత్రిమం పయః

'రా రా నా బిడ్డా' అని మృదువుగా పిలిచి, కుమారుని ఆలింగనం చేసి, బాధతో ఆ తల్లి కల్పిత పాలను ఇచ్చింది.

పీత్వా చ కృత్రిమం క్షీరం మాత్రాం దత్తం స బాలకః నైతత్క్షీరమితి ప్రాహ మాతరం చాతివిహ్వలః

తల్లి ఇచ్చిన కల్పిత పాలను తాగిన ఆ చిన్నవాడు, చాలా బాధతో, 'ఇది పాలు కావు' అని తల్లిని అడిగాడు.

దుఃఖితా సా తదా ప్రాహ సంప్రేక్ష్యాఘ్రాయ మూర్ధని సమార్జ్య నేత్ర పుత్రస్య కరాభ్యాం కమలాయతే

ఆమె బాధతో కుమారుని తలని వాసి, తన చేతులతో అతని కమలమయమైన కళ్లను తుడిచి, మాట్లాడింది.