ఉచితాం నిష్కృతిం కుర్యాత్పూజాహోమజపాదిభిః ఆసమాప్తేర్వ్రతస్యైవమాచరేన్న ప్రమాదతః
ఈ వ్రతాన్ని పూర్తిచేసే వరకు, పూజ, హోమం, జపం వంటి పనులతో తగిన పరిహారాన్ని చేయాలి. ఎలాంటి అలసత్వం లేకుండా, నిష్ఠతో ఈ నియమాన్ని పాటించాలి.
గోదానం చ వృషోత్సర్గం కుర్యాత్పూజాం చ సంపదా భక్తశ్చ శివప్రీత్యర్థం సర్వకామవివర్జితః
గోవులను దానం చేయాలి, వృషభాన్ని విడిచిపెట్టాలి, తన శక్తికి తగ్గట్టు పూజ చేయాలి. భక్తితో శివుడిని సంతుష్టిపర్చాలని, అన్ని కోరికలను విడిచిపెట్టాలి.
సామాన్యమేతత్కథితం వ్రతస్యాస్య సమాసతః ప్రతిమాసం విశేషం చ ప్రవదామి యథాశ్రుతమ్
ఈ వ్రతానికి సంబంధించిన సాధారణ విధానాన్ని సంక్షిప్తంగా చెప్పాను. ఇప్పుడు ప్రతి నెలకు సంబంధించిన ప్రత్యేక వివరాలను నేను విన్నట్లు చెప్పుతున్నాను.
వైశాఖే వజ్రలింగం తు జ్యేష్ఠే మారకతం శుభమ్ ఆషాఢే మౌక్తికం విద్యాచ్ఛ్రావణే నీలనిర్మితమ్
వైశాఖంలో వజ్రముతో చేసిన లింగాన్ని, జ్యేష్ఠంలో పచ్చతో చేసిన పవిత్రమైన లింగాన్ని, ఆషాఢంలో ముత్యంతో చేసినదాన్ని, శ్రావణంలో నీలంతో చేసినదాన్ని ప్రతిష్ఠించాలి.
మాసే భాద్రపదే చైవ పద్మరాగమయం పరమ్ ఆశ్వినే మాసి విద్యాద్వై లింగం గోమేదకం వరమ్
భాద్రపదంలో ఉత్తమమైన పద్మరాగంతో చేసిన లింగాన్ని, ఆశ్వయుజంలో గొమెదకంతో చేసిన మంచి లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాలి.
కార్తిక్యాం వైద్రుమం లింగం వైదూర్యం మార్గశీర్షకే పుష్పరాగమయం పౌషే మాఘే ద్యుమణిజన్తథా
కార్తీకంలో పద్మరాగంతో చేసిన లింగాన్ని, మార్గశిరంలో వైడూర్యంతో, పౌష్యంలో పుష్పరాగంతో, మాఘంలో మణితో చేసిన లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాలి.
ఫాల్గుణే చన్ద్రకాన్తోత్థం చైత్రే తద్వ్యత్యయో ఽథవా సర్వమాసేషు రత్నానామలాభే హైమమేవ వా
ఫాల్గుణంలో చంద్రకాంతితో చేసిన లింగాన్ని, చైత్రమాసంలో మార్పిడి చేయవచ్చు. ఏ నెలలోనైనా రత్నాలు దొరకకపోతే బంగారంతో చేసినదాన్ని ప్రతిష్ఠించాలి.
హైమాభావే రాజతం వా తామ్రజం శైలజన్తథా మృన్మయం వా యథాలాభం జాతుషం చాన్యదేవ వా
బంగారం దొరకకపోతే వెండి, రాగి, రాయి, మట్టి, లక్క, లేదా ఇతర పదార్థాలతో చేసిన లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించవచ్చు.
సర్వగంధమయం వాథ లింగం కుర్యాద్యథారుచి వ్రతావసానసమయే సమాచరితనిత్యకః
లేదా, ఎవరి ఇష్టానుసారం, అన్ని పరిమళద్రవ్యాలతో చేసిన లింగాన్ని వ్రతాంతంలో, నిత్యకర్మలు పూర్తిచేసిన తర్వాత ప్రతిష్ఠించవచ్చు.
కృత్వా వైశేషికీం పూజాం హుత్వా చైవ యథా పురా సంపూజ్య చ తథాచార్యం వ్రతినశ్చ విశేషతః
ప్రత్యేక పూజను చేసి, ముందు చేసినట్లు హోమం చేసి, గురువును, ముఖ్యంగా వ్రతధారిని గౌరవించాలి.
దేశికేనాప్యనుజ్ఞాతః ప్రాఙ్ముఖో వాప్యుదఙ్ముఖః దర్భాసనో దర్భపాణిః ప్రాణాపానౌ నియమ్య చ
గురువు అనుమతి తీసుకుని, తూర్పు లేదా ఉత్తర దిశగా ముఖం పెట్టి, దర్భపై కూర్చుని, దర్భ చేతిలో పట్టుకుని, శ్వాసను నియంత్రించాలి.
జపిత్వా శక్తితో మూలం ధ్యాత్వా సామ్బం త్రియమ్బకమ్ అనుజ్ఞాప్య యథాపూర్వం నమస్కృత్య కృతాఞ్జలిః
తన శక్తికి తగినంత మూలమంత్రాన్ని జపించి, అంబతో కూడిన త్రయంబకుడిని ధ్యానించి, మునుపటిలాగే అనుమతి తీసుకుని, చేతులు జోడించి నమస్కరించాలి.
సముత్సృజామి భగవన్వ్రతమేతత్త్వదాజ్ఞయా ఇత్యుక్త్వా లింగమూలస్థాన్దర్భానుత్తరతస్త్యజేత్
"ప్రభూ! మీ ఆజ్ఞతో ఈ వ్రతాన్ని విడిచిపెడుతున్నాను" అని చెప్పి, లింగం వద్ద ఉంచిన దర్భను ఉత్తర దిశలో పెట్టాలి.
తతో దణ్డజటాచీరమేఖలా అపి చోత్సృజేత్ పునరాచమ్య విధివత్పఞ్చాక్షరముదీరయేత్
తర్వాత దండాన్ని, జటను, మెఖలాను విడిచిపెట్టి, మళ్లీ శుద్ధి చేసి, నియమానుసారం పంచాక్షరీ మంత్రాన్ని జపించాలి.
యః కృత్వాత్యంతికీం దీక్షామాదేహాన్తమనాకులః వ్రతమేతత్ప్రకుర్వీత స తు వై నైష్ఠికః స్మృతః
దీక్షను పూర్తిగా స్వీకరించి, శరీరాంతం వరకు అశాంతి లేకుండా ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించినవాడు నైష్ఠికుడిగా పరిగణించబడతాడు.
సో ఽత్యాశ్రమీ చ విజ్ఞేయో మహాపాశుపతస్తథా స ఏవ తపతాం శ్రేష్ఠ స ఏవ చ మహావ్రతీ
అతడు ఆశ్రమాలకు అతీతుడు, మహాపాశుపతుడు, తపస్సులో శ్రేష్ఠుడు, మహావ్రతధారి అని గుర్తించాలి.
న తేన సదృశః కశ్చిత్కృతకృత్యో ముముక్షుషు యో యతిర్నైష్ఠికో జాతస్తమాహుర్నైష్ఠికోత్తమమ్
ముక్తిని కోరువారిలో, నైష్ఠికుడిగా మారిన యతికి సమానంగా కార్యసిద్ధి పొందినవాడు మరొకరు లేరు. అతడిని ఉత్తమ నైష్ఠికుడు అంటారు.
యో ఽన్వహం ద్వాదశాహం వా వ్రతమేతత్సమాచరేత్ సో ఽపి నైష్ఠికతుల్యః స్యాత్తీవ్రవ్రతసమన్వయాత్
ఎవడు ఈ వ్రతాన్ని ప్రతి రోజు లేదా పన్నెండు రోజులు ఆచరిస్తాడో, అతడూ గాఢవ్రతంతో నైష్ఠికుడితో సమానుడిగా పరిగణించబడతాడు.
ఘృతాక్తో యశ్చరేదేతద్వ్రతం వ్రతపరాయణః ద్విత్రైకదివసం వాపి స చ కశ్చన నైష్ఠికః
వ్రతాలకు నిబద్ధుడై, నెయ్యి పట్టించి ఈ వ్రతాన్ని ఒక్క రోజు, లేక రెండు మూడు రోజులు అయినా ఆచరిస్తే, అతడు నిజమైన నియమశీలి అని చెప్పవచ్చు.
కృత్యమిత్యేవ నిష్కామో యశ్చరేద్వ్రతముత్తమమ్ శివార్పితాత్మా సతతం న తేన సదృశః క్వచిత్
ఎవరైనా కోరిక లేకుండా, కేవలం కర్తవ్యం అనిపించి, తన మనసును శివునికి అర్పించి ఎప్పుడూ ఈ ఉత్తమ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తే, అతనికి సమానుడు ఎవరూ ఉండరు.
భస్మచ్ఛన్నో ద్విజో విద్వాన్మహాపాతకసంభవైః పాపైస్సుదారుణైస్సద్యో ముచ్యతే నాత్ర సంశయః
బస్మంతో కప్పబడిన విద్యావంతుడైన ద్విజుడు, ఎంతటి ఘోరమైన పాపాలు చేసినా, వెంటనే వాటి నుండి విముక్తి పొందుతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
రుద్రాగ్నిర్యత్పరం వీర్యన్తద్భస్మ పరికీర్తితమ్ తస్మాత్సర్వేషు కాలేషు వీర్యవాన్భస్మసంయుతః
రుద్రుని అగ్నికి ఉన్న పరమ శక్తి అదే బస్మం అని చెప్పబడింది. అందుకే ఎప్పుడూ బస్మంతో ఉండేవాడికి ఆ శక్తి కలుగుతుంది.
భస్మనిష్ఠస్య నశ్యన్తి దేషా భస్మాగ్నిసంగమాత్ భస్మస్నానవిశుద్ధాత్మా భస్మనిష్ఠ ఇతి స్మృతః
బస్మాన్ని ధరిస్తున్నవాడికి, బస్మం అగ్నితో కలిసినప్పుడు దోషాలు నశించిపోతాయి. బస్మస్నానంతో మనస్సు పవిత్రమవుతే, అతడిని బస్మనిష్ఠుడు అంటారు.
భస్మనా దిగ్ధసర్వాంగో భస్మదీప్తత్రిపుండ్రకః భస్మస్నాయీ చ పురుషో భస్మనిష్ఠ ఇతి స్మృతః
బస్మంతో శరీరం మొత్తం పూసుకుని, బస్మంతో తేజోవంతమైన మూడు గీతలు వేసుకుని, బస్మంలో స్నానం చేసే వాడిని బస్మనిష్ఠుడు అని గుర్తిస్తారు.
భూతప్రేతపిశాసాశ్చ రోగాశ్చాతీవ దుస్సహాః భస్మనిష్ఠస్య సాన్నిధ్యాద్విద్రవంతి న సంశయః
భూతాలు, ప్రేతాలు, పిశాచాలు, ఎంత భయంకరమైన వ్యాధులైనా, బస్మనిష్ఠుడి సమీపంలో ఉండలేవు — ఇందులో సందేహం లేదు.
భాసనాద్భాసితం ప్రోక్తం భస్మ కల్మషభక్షణాత్ భూతిభూతికరీ చైవ రక్షా రక్షాకరీ పరమ్
ప్రకాశింపచేస్తుందని దీనిని బస్మం అంటారు; పాపాలను హరించేదిగా కూడా దీనిని బస్మం అంటారు; ఇది భూతికి మూలం, భూతిని కలిగించేది, పరమ రక్ష, రక్షణను ప్రసాదించేది.
కిమన్యదిహ వక్తవ్యం భస్మమాహాత్మ్యకారణమ్ వ్రతీ చ భస్మనా స్నాతస్స్వయం దేవో మహేశ్వరః
బస్మానికి ఉన్న గొప్పతనాన్ని గురించి ఇంకేమీ చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. వ్రతానికి నిబద్ధుడైన పరమేశ్వరుడే స్వయంగా బస్మంలో స్నానం చేస్తాడు.
పరమాస్త్రం చ శైవానాం భస్మైతత్పారమేశ్వరమ్ ధౌమ్యాగ్రజస్య తపసి వ్యాపదో యన్నివారితాః
ఈ బస్మం పరమేశ్వరునికి చెందింది, ఇది శైవులకు అత్యుత్తమ ఆయుధం. ధౌమ్యుడి అన్నయ్య తపస్సులో వచ్చిన విఘ్నాలు దీని వల్ల తొలగిపోయాయి.
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన కృత్వా పాశుపతవ్రతమ్ ధనవద్భస్మ సంగృహ్య భస్మస్నానరతో భవేత్
అందువల్ల, అన్ని శ్రమలతో పాశుపత వ్రతాన్ని ఆచరించి, ధనంలా బస్మాన్ని సేకరించి, బస్మస్నానంలో నిమగ్నుడై ఉండాలి.
ధౌమ్యాగ్రజేన శుశునా క్షీరార్థం హి తపః కృతమ్ తస్మాత్ క్షీరార్ణవో దత్తస్తస్మై దేవేన శూలినా
ధౌమ్యుడి అన్నయ్య శుశునుడు పాల కోసం తపస్సు చేశాడు. అందుకే త్రిశూలధారి దేవుడు అతనికి పాల సముద్రాన్ని ప్రసాదించాడు.