శివపురాణమ్

భగవఞ్ఛ్రోతుమిచ్ఛామో వ్రతం పాశుపతం పరమ్ బ్రహ్మాదయో ఽపి యత్కృత్వా సర్వే పాశుపతాః స్మృతాః

ప్రభూ! బ్రహ్మ మొదలైనవారు ఆచరించి పాశుపతులు అయ్యారు అనే ఆ పరమ పాశుపత వ్రతాన్ని మేము వినాలని కోరుతున్నాము.

రహస్యం వః ప్రవక్ష్యామి సర్వపాపనికృన్తనమ్ వ్రతం పాశుపతం శ్రౌతమథర్వశిరసి శ్రుతమ్

మీకు నేను ఒక రహస్యాన్ని చెప్పబోతున్నాను. అది అన్ని పాపాలను తొలగించే పాశుపత వ్రతం. ఇది అథర్వశిరస్సులో చెప్పబడింది.

కాలశ్చైత్రీ పౌర్ణమాసీ దేశః శివపరిగ్రహః క్షేత్రారామాద్యరణ్యం వా ప్రశస్తశ్శుభలక్షణః

కాలంగా చైత్రమాస పౌర్ణమి, స్థలంగా శివునికి అంకితమైన ప్రదేశం — అది క్షేత్రం, తోట లేదా అరణ్యం కావచ్చు — శుభ లక్షణాలు కలిగి ప్రశంసించబడినది కావాలి.

తత్ర పూర్వం త్రయోదశ్యాం సుస్నాతః సుకృతాహ్నికః అనుజ్ఞాప్య స్వమాచార్యం సంపూజ్య ప్రణిపత్య చ

అక్కడ ముందుగా త్రయోదశి రోజున స్నానం చేసి, నిత్యకర్మలు చేసి, తన గురువును అనుమతి అడిగి, పూజించి, నమస్కరించాలి.

పూజాం వైశేషికీం కృత్వా శుక్లాంబరధరః స్వయమ్ శుక్లయజ్ఞోపవీతీ చ శుక్లమాల్యానులేపనః

ప్రత్యేక పూజ చేసి, తెల్ల వస్త్రాలు ధరించి, తెల్ల యజ్ఞోపవీతం వేసుకుని, తెల్ల పూలమాలలు, లేపనాలు అలంకరించాలి.

దర్భాసనే సమాసీనో దర్భముష్టిం ప్రగృహ్య చ ప్రాణాయామత్రయం కృత్వా ప్రాఙ్ముఖో వాప్యుదఙ్ముఖః ధ్యాత్వా దేవం చ దేవీం చ తద్విజ్ఞాపనవర్త్మనా

దర్భ గడ్డి మీద కూర్చొని, దర్భ ముట్టు చేతిలో పట్టుకుని, తూర్పు లేదా ఉత్తర దిశగా చూస్తూ, మూడు విధాల ప్రాణాయామం చేసి, దేవుడిని, దేవిని ధ్యానం చేయాలి.

వ్రతమేతత్కరోమీతి భవేత్సంకల్ప్య దీక్షితః యావచ్ఛరీరపాతం వా ద్వాదశాబ్దమథాపి వా

'ఈ వ్రతాన్ని నేను ఆచరిస్తున్నాను' అని సంకల్పం చేసి, శరీరం ఉన్నంతకాలం లేదా పన్నెండు సంవత్సరాలు దీక్ష తీసుకోవాలి.

తదర్ధం వా తదర్ధం వా మాసద్వాదశకం తు వా తదర్ధం వా తదర్ధం వా మాసమేకమథాపి వా

లేదా దాని సగం, లేక మళ్లీ దాని సగం, లేదా పన్నెండు నెలలు, లేక దాని సగం, లేదా మళ్లీ దాని సగం, లేదా ఒక నెల కూడా ఉండవచ్చు.

దినద్వాదశకం వా ఽథ దినషట్కమథాపి వా తదర్ధం దినమేకం వా వ్రతసంకల్పనావధి

లేదా పన్నెండు రోజులు, లేదా ఆరు రోజులు, లేదా దాని సగం, లేదా ఒక రోజు కూడా ఈ వ్రతానికి నిర్ణీత కాలంగా ఉండవచ్చు.

అగ్నిమాధాయ విధివద్విరజాహోమకారణాత్ హుత్వాజ్యేన సమిద్భిశ్చ చరుణా చ యథాక్రమమ్

అగ్నిని నియమానుసారం ప్రతిష్ఠించి, పవిత్ర హోమం కోసం, నెయ్యి, సమిధలు, చరువు వంటివాటితో క్రమంగా హోమాలు చేయాలి.

పూర్ణామాపూర్య తాం భూయస్తత్త్వానాం శుద్ధిముద్దిశన్ జుహుయాన్మూలమన్త్రేణ తైరేవ సమిదాదిభిః

పాత్రను మళ్లీ నింపి, తత్త్వాల పవిత్రత కోసం, అదే సమిధలు మొదలైన వాటితో మూలమంత్రంతో హోమం చేయాలి.

పఞ్చభూతాని తన్మాత్రాః పఞ్చకర్మేన్ద్రియాణి చ

ఐదు భూతాలు, వాటి సూక్ష్మ రూపాలు, ఐదు కర్మేంద్రియాలు.

జ్ఞానకర్మవిభేదేన పఞ్చకర్మవిభాగశః త్వగాదిధాతవస్సప్త పఞ్చ ప్రాణాదివాయవః

జ్ఞానం, కర్మ వేరు చేసి, ఐదు కర్మ విభాగాలు, చర్మం మొదలైన ఏడు ధాతువులు, ఐదు ప్రాణవాయువులు.

మనోబుద్ధిరహం ఖ్యాతిర్గుణాః ప్రకృతిపూరుషౌ రాగో విద్యాకలే చైవ నియతిః కాల ఏవ చ

మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారం, వివేకం, గుణాలు, ప్రకృతి, పురుషుడు, రాగం, విద్య, కళలు, నియతి, కాలం.

మాయా చ శుద్ధివిద్యా చ మహేశ్వరసదాశివౌ శక్తిశ్చ శివతత్త్వం చ తత్త్వాని క్రమశో విదుః

మాయ, శుద్ధ విద్య, మహేశ్వరుడు, సదాశివుడు, శక్తి, శివ తత్త్వం — ఇవన్నీ క్రమంగా తెలుసుకోవాలి.

మన్త్రైస్తు విరజైర్హుత్వా హోతాసౌ విరజా భవేత్ శివానుగ్రహమాసాద్య జ్ఞానవాన్స హి జాయతే

పవిత్రమైన మంత్రాలతో హోమం చేసి, యజ్ఞం చేసే వాడు శుద్ధుడవుతాడు. శివుని కృపను పొందినవాడు నిజంగా జ్ఞానవంతుడవుతాడు.

అథ గోమయమాదాయ పిణ్డీకృత్యాభిమంత్ర్య చ విన్యస్యాగ్నౌ చ సమ్ప్రోక్ష్య దినే తస్మిన్హవిష్యభుక్

తర్వాత, ఆవుపేడ తీసుకుని, బొండగా చేసి, మంత్రాలతో అభిమంత్రణ చేసి, అగ్నిలో పెట్టి, నీళ్లు చల్లి, ఆ రోజున యజ్ఞాన్నివేదన భోజనం చేయాలి.

ప్రభాతే తు చతుర్దశ్యాం కృత్వా సర్వం పురోదితమ్ దినే తస్మిన్నిరాహారః కాలం శేషం సమాపయేత్

చతుర్దశి ఉదయాన్నే, ముందుగా చెప్పిన కర్మలు అన్నీ చేసి, ఆ రోజంతా మిగిలిన సమయం ఉపవాసంగా ఉండాలి.

ప్రాతః పర్వణి చాప్యేవం కృత్వా హోమా వసానతః ఉపసంహృత్య రుద్రాగ్నిం గృహ్ణీయాద్భస్మ యత్నతః

పర్వకాలపు ఉదయాన, ఇదే విధంగా హోమం చేసి, రుద్రాగ్నిలో ఏర్పడిన బస్మాన్ని జాగ్రత్తగా సేకరించాలి.

తతశ్చ జటిలో ముణ్డీ శిఖైకజట ఏవ వా భూత్వా స్నాత్వా తతో వీతలజ్జశ్చేత్స్యాద్దిగమ్బరః

తర్వాత, జటలు వేసుకున్నవాడైనా, ముండనైనవాడైనా, ఒక్క జటతో ఉన్నవాడైనా, స్నానం చేసి, సిగ్గు లేకుండా దిక్కులే వస్త్రమై నిలబడాలి.

అపి కాషాయవసనశ్చర్మచీరామ్బరో ఽథ వా ఏకామ్బరో వల్కలీ వా భవేద్దణ్డీ చ మేఖలీ

లేకపోతే, కాషాయ వస్త్రం ధరించవచ్చు, లేక మృగచర్మం, ఒక్క వస్త్రం, లేక వృక్షచర్మం ధరించవచ్చు. చేతిలో దండం, నడుము చుట్టూ మెఖల కూడా వేసుకోవచ్చు.

ప్రక్షాల్య చరణౌ పశ్చాద్ద్విరాచమ్యాత్మనస్తనుమ్ సంకులీకృత్య తద్భస్మ విరజానలసంభవమ్

తర్వాత, కాళ్లు కడిగి, మళ్లీ కూర్చొని, తన శరీరాన్ని సర్దుకుని, పవిత్రమైన అగ్నిలో ఏర్పడిన బస్మాన్ని శ్రద్ధగా దాల్చాలి.

అగ్నిరిత్యాదిభిర్మంత్రైః షడ్భిరాథర్వణైః క్రమాత్ విభృజ్యాంగాని మూర్ధాదిచరణాంతాని తైస్స్పృశేత్

'అగ్ని' మొదలైన ఆరు అథర్వణ మంత్రాలతో, తల నుండి పాదాల వరకు శరీర భాగాలను క్రమంగా తాకుతూ బస్మాన్ని దాల్చాలి.

తతస్తేన క్రమేణైవ సముద్ధృత్య చ భస్మనా సర్వాంగోద్ధూలనం కుర్యాత్ప్రణవేన శివేన వా

తర్వాత, అదే క్రమంలో బస్మాన్ని తీసుకుని, 'ఓం' లేదా 'శివ' నామంతో, మొత్తం శరీరానికి చల్లాలి.

తతస్త్రిపుణ్డ్రం రచయేత్త్రియాయుషసమాహ్వయమ్ శివభావం సమాగమ్య శివయోగమథాచరేత్

తర్వాత, 'త్రియాయుష' అనే మూడు రేఖలు వేశాక, శివభావాన్ని పొందుతూ, శివయోగాన్ని ఆచరించాలి.

కుర్యాత్స్త్రిసన్ధ్యమప్యేవమేతత్పాశుపతం వ్రతమ్ భుక్తిముక్తిప్రదం చైతత్పశుత్వం వినివర్తయేత్

ఇలా చేసి, మూడు సంధ్యాకాలాల్లో కూడా పూజలు చేయాలి. ఇదే పాశుపత వ్రతం. ఇది భోగమూ, మోక్షమూ ఇస్తుంది; బంధనాన్ని తొలగిస్తుంది.

తత్పశుత్వం పరిత్యజ్య కృత్వా పాశుపతం వ్రతమ్ పూజనీయో మహాదేవో లింగమూర్తిస్సనాతనః

ఆ బంధనాన్ని వదిలిపెట్టి, పాశుపత వ్రతాన్ని ఆచరించినవాడు, శాశ్వతమైన మహాదేవుడిని లింగరూపంలో పూజించాలి.

పద్మమష్టదలం హైమం నవరత్నైరలంకృతమ్ కర్ణికాకేశరోపేతమాసనం పరికల్పయేత్

ఎనిమిది దళాలున్న బంగారు పద్మాన్ని, తొమ్మిది రత్నాలతో అలంకరించి, మధ్యలో కర్నికా, కేశరాలతో కూడిన ఆసనాన్ని సిద్ధం చేయాలి.

విభవే తదభావే తు రక్తం సితమథాపి వా పద్మం తస్యాప్యభావే తు కేవలం భావనామయమ్

సాధ్యమైతే అలా చేయాలి; లేకపోతే ఎర్ర లేదా తెలుపు పద్మాన్ని ఉపయోగించాలి. అవి లభించకపోతే, మనస్సులోనే ఆసనం ఊహించాలి.