శివపురాణమ్

తత్రోక్తః పరమో ధర్మశ్చర్యాద్యాత్మా చతుర్విధః తేషు పాశుపతో యోగః శివం ప్రత్యక్షయేద్దృఢమ్

అక్కడ పరమ ధర్మం, నడవడి మొదలైన నాలుగు రూపాలలో వివరించబడింది. వాటిలో పాశుపత యోగం శివుని ప్రత్యక్షంగా, దృఢంగా అనుభవిస్తుంది.

తస్మాచ్ఛ్రేష్ఠమనుష్ఠానం యోగః పాశుపతో మతః తత్రాప్యుపాయకో యుక్తో బ్రహ్మణా స తు కథ్యతే

అందుచేత, అత్యుత్తమమైన ఆచరణగా పాశుపతయోగాన్ని భావిస్తారు. అందులోను, బ్రహ్మతో కలిసిన మార్గాన్ని ఇప్పుడు వివరించబడుతుంది.

నామాష్టకమయో యోగశ్శివేన పరికల్పితః తేన యోగేన సహసా శైవీ ప్రజ్ఞా ప్రజాయతే

ఎనిమిది పేర్లతో కూడిన యోగాన్ని పరమేశ్వరుడు స్థాపించాడు. ఆ యోగం ద్వారా శైవ జ్ఞానం త్వరగా కలుగుతుంది.

ప్రజ్ఞయా పరమం జ్ఞానమచిరాల్లభతే స్థిరమ్ ప్రసీదతి శివస్తస్య యస్య జ్ఞానం ప్రతిష్ఠితమ్

జ్ఞానంతో, పరమమైన స్థిరమైన జ్ఞానాన్ని త్వరగా పొందుతాడు. ఎవరి జ్ఞానం స్థిరంగా ఉంటే, శివుడు వారికి ప్రసన్నుడవుతాడు.

ప్రసాదాత్పరమో యోగో యః శివం చాపరోక్షయేత్ శివాపరోక్షాత్సంసారకారణేన వియుజ్యతే

శివుని కృపవల్ల, అతడిని ప్రత్యక్షంగా అనుభవించేది పరమయోగం. శివుని ప్రత్యక్షానుభవంతో, సంసారానికి కారణమైన బంధం విడిపోతుంది.

తతః స్యాన్ముక్తసంసారో ముక్తః శివసమో భవేత్ బ్రహ్మప్రోక్త ఇత్యుపాయః స ఏవ పృథగుచ్యతే

అప్పుడతడు సంసారబంధనాల నుంచి విముక్తుడవుతాడు; విముక్తుడై, శివునితో సమానుడవుతాడు. ఈ మార్గాన్ని బ్రహ్మ చెప్పినదిగా ప్రత్యేకంగా వివరించారు.

శివో మహేశ్వరశ్చైవ రుద్రో విష్ణుః పితామహః సంసారవైద్యః సర్వజ్ఞః పరమాత్మేతి ముఖ్యతః

శివుడు, మహేశ్వరుడు, రుద్రుడు, విష్ణువు, పితామహుడు — వీరే సంసారానికి వైద్యుడు, సర్వజ్ఞుడు, పరమాత్మ అని ముఖ్యమైన పేర్లు.

నామాష్టకమిదం ముఖ్యం శివస్య ప్రతిపాదకమ్ ఆద్యన్తు పఞ్చకం జ్ఞేయం శాన్త్యతీతాద్యనుక్రమాత్

ఈ ఎనిమిది పేర్లు శివుని ప్రధాన లక్షణాలను తెలియజేస్తాయి. మొదటి అయిదు పేర్లు శాంత్యతీత మొదలైనవిగా వరుసగా తెలుసుకోవాలి.

సంజ్ఞా సదాశివాదీనాం పఞ్చోపాధిపరిగ్రహాత్ ఉపాధివినివృత్తౌ తు యథాస్వం వినివర్తతే

సదాశివుడు మొదలైన వారి పేర్లు అయిదు ఉపాధులతో కలిసినప్పుడు కలుగుతాయి. ఆ ఉపాధులు తొలిగితే, ఆ పేర్లూ తగినట్లు తొలగిపోతాయి.

పదమేవ హి తన్నిత్యమనిత్యాః పదినః స్మృతాః పదానాం ప్రతికృత్తౌ తు ముచ్యన్తే పదినో యతః

ఆ స్థితి మాత్రమే శాశ్వతమైనది; స్థితులు కలవారు శాశ్వతులు కారు. ఆ స్థితులు పోయినప్పుడు, వాటిని కలిగినవారు విముక్తులవుతారు.

పరివృత్త్యన్తరే భూయస్తత్పదప్రాప్తిరుచ్యతే ఆత్మాన్తరాభిధానం స్యాద్యదాద్యం నామ పఞ్చకమ్

ఇంకొక మార్పు కలిగినప్పుడు, ఆ స్థితిని పొందడమే అంటారు. మొదటి అయిదు పేర్లు ఆత్మకు మరొక పేర్లుగా చెప్పబడతాయి.

అన్యత్తు త్రితయం నామ్నాముపాదానాదియోగతః త్రివిధోపాధివచనాచ్ఛివ ఏవానువర్తతే

ఇతర మూడు పేర్లు, కారణభూతమైనవి మరియు మూడు విధాల ఉపాధులతో కలిసినవిగా, శివునికే వర్తిస్తాయి.

అనాదిమలసంశ్లేషః ప్రాగభావాత్స్వభావతః అత్యంతం పరిశుద్ధాత్మేత్యతో ఽయం శివ ఉచ్యతే

మునుపటి మలినత లేకుండా, స్వభావత: శాశ్వతంగా పవిత్రుడై ఉన్నవాడు కనుక, ఆయనను శివుడు అంటారు.

అథవాశేషకల్యాణగుణైకధన ఈశ్వరః శివ ఇత్యుచ్యతే సద్భిశ్శివతత్త్వార్థవాదిభిః

లేదా, అన్నిరకాల మంగళగుణాలన్నింటినీ కలిగి ఉన్నవాడిగా, భక్తులు శివుని శివుడు అని, శివతత్త్వాన్ని వివరించే వారు అంటారు.

త్రయోవింశతితత్త్వేభ్యః ప్రకృతిర్హి పరా మతా ప్రకృతేస్తు పరం ప్రాహుః పురుషం పఞ్చవింశకమ్

ఇరవైమూడు తత్త్వాలలో, ప్రకృతిని అత్యుత్తమమని భావిస్తారు. ప్రకృతికి మించి, ఇరవైయైదవదైన పురుషుడే పరముడని చెబుతారు.

యం వేదాదౌ స్వరం ప్రాహుర్వాచ్యవాచకభావతః వేదైకవేద్యయాథాత్మ్యాద్వేదాన్తే చ ప్రతిష్ఠితః

వేదప్రారంభంలో, పదార్థ సంబంధంగా స్వరమని చెప్పబడింది. వేదాంతంలో, వేదానికి తెలిసిన ఏకైక సత్యంగా స్థాపించబడింది.

తస్య ప్రకృతిలీనస్య యః పరస్స మహేశ్వరః తదధీనప్రవృత్తిత్వాత్ప్రకృతేః పురుషస్య చ

ప్రకృతిలో లీనమైన దానికంటే మించినవాడు పరమేశ్వరుడు. ఎందుకంటే ప్రకృతి, పురుషుల చర్యలు ఆయన ఆధీనంగా ఉంటాయి.

అథవా త్రిగుణం తత్త్వముపేయమిదమవ్యయమ్ మాయాన్తు ప్రకృతిం విద్యాన్మాయినం తు మహేశ్వరమ్

లేదా, మూడు గుణాలతో కూడిన ఈ అవినాశి తత్త్వాన్ని గ్రహించాలి. ప్రకృతిని మాయగా, మాయను నడిపేవాడిని మహేశ్వరుడిగా తెలుసుకో.

మాయావిక్షోభకో ఽనంతో మహేశ్వరసమన్వయాత్ కాలాత్మా పరమాత్మాదిః స్థూలః సూక్ష్మః ప్రకీర్తితః

మాయను కదిలించేవాడు, పరమేశ్వరునితో ఏకమై, కాలాత్మ, పరమాత్మ మొదలైనవాడు, స్థూలమైనవాడిగా, సూక్ష్మమైనవాడిగా పిలవబడతాడు.

రుద్దుఃఖం దుఃఖహేతుర్వా తద్రావయతి నః ప్రభుః రుద్ర ఇత్యుచ్యతే సద్భిః శివః పరమకారణమ్

మన బాధలను తొలగించేవాడు లేదా వాటికి కారణమయ్యేవాడు, మనకు వాటిని కలిగించేవాడు, ఆ మహాశక్తిని జ్ఞానులు రుద్రుడు అని పిలుస్తారు. శివుడు సర్వకారణ స్వరూపుడు.

తత్త్వాదిభూతపర్యన్తం శరీరాదిష్వతన్ద్రితః వ్యాప్యాధితిష్ఠతి శివస్తతో రుద్ర ఇతస్తతః

తత్త్వం మొదలుకొని భూతాలు, శరీరాలు మొదలైన వాటిలో శివుడు అలసట లేకుండా అన్నింటినీ వ్యాపించి నిలిచివుంటాడు. అందుకే ఆయన్ని ఇక్కడ అక్కడ రుద్రుడు అని అంటారు.

జగతః పితృభూతానాం శివో మూర్త్యాత్మనామపి పితృభావేన సర్వేషాం పితామహ ఉదీరితః

శివుడు జగత్తుకు తండ్రి, రూపం ధరించిన వారికి కూడా తండ్రి. అందుకే ఆయన్ని అందరికీ తాత అని కూడా పిలుస్తారు.

నిదానజ్ఞో యథా వైద్యో రోగస్య వినివర్తకః ఉపాయైర్భేషజైస్తద్వల్లయభోగాధికారతః

వైద్యుడు వ్యాధికి కారణాన్ని తెలుసుకుని మందులతో దాన్ని పోగొట్టినట్లే, శివుడు అనుభవాలపై అధికారం కలిగి ఉండి వాటిని తొలగిస్తాడు.

సంసారస్యేశ్వరో నిత్యం సమూలస్య నివర్తకః సంసారవైద్య ఇత్యుక్తః సర్వతత్త్వార్థవేదిభిః

శివుడు సృష్టిలో ఎప్పుడూ ప్రభువు, మూలంతో సహా సంసారాన్ని తొలగించేవాడు. అన్ని తత్త్వాలను తెలిసినవారు ఆయన్ని సంసార వైద్యుడు అని పిలుస్తారు.

దశార్థజ్ఞానసిద్ధ్యర్థమిన్ద్రియేష్వేషు సత్స్వపి త్రికాలభావినో భావాన్స్థూలాన్సూక్ష్మానశేషతః

పది అర్థాల జ్ఞానం కోసం, ఇంద్రియాలు ఉన్నప్పటికీ, గత, వర్తమాన, భవిష్యత్తు కాలాల్లోని స్థూల, సూక్ష్మమైన అన్ని స్థితులను శివుడు పూర్తిగా తెలుసు.

అణవో నైవ జానన్తి మాయయైవ మలావృతాః అసత్స్వపి చ సర్వేషు సర్వార్థజ్ఞానహేతుషు

చిన్న చిన్న జీవులు మాయ వల్ల మలినతతో కప్పబడి ఉండి ఏమీ తెలియవు. అవాస్తవమైన వాటిలోనూ, అన్నింటి జ్ఞానానికి కారణమైన వాటిలోనూ అవి అజ్ఞానంగా ఉంటాయి.

యద్యథావస్థితం వస్తు తత్తథైవ సదాశివః అయత్నేనైవ జానాతి తస్మాత్సర్వజ్ఞ ఉచ్యతే

ఏది ఎలా ఉందో, అదేవిధంగా సదాశివుడు సులభంగా తెలుసు. అందుకే ఆయన్ని సర్వజ్ఞుడు అని అంటారు.

సర్వాత్మా పరమైరేభిర్గుణైర్నిత్యసమన్వయాత్ స్వస్మాత్పరాత్మవిరహాత్పరమాత్మా శివః స్వయమ్

శివుడు అన్ని ప్రాణులకు ఆత్మ, ఎప్పుడూ పరమ గుణాలతో కలిసివుంటాడు. తనకంటే పైగా మరెవరూ లేరు కాబట్టి ఆయనే పరమాత్మ.

నామాష్టకమిదం చైవ లబ్ధ్వాచార్యప్రసాదతః నివృత్త్యాదికలాగ్రన్థిం శివాద్యైః పఞ్చనామభిః

ఈ అష్టనామాన్ని గురు అనుగ్రహంతో పొందినవాడు, శివుడు మొదలైన ఐదు నామాలతో నివృత్తి మొదలైన శక్తిగ్రంధిని తెంపాలి.