శివపురాణమ్

అపశ్వాత్మాధికారత్వాద్యో ధరమః పరమో మతః సాధారణస్తతో ఽన్యస్తు సర్వేషామధికారతః

ఆత్మకు అర్హత ఉన్నందువల్ల ఏ ధర్మం పరమమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది. మిగతావి సాధారణమైనవి, అందరికీ అందుబాటులో ఉంటాయి.

స చాయం పరమో ధర్మః పరధర్మస్య సాధనమ్ ధర్మశాస్త్రాదిభిస్సమ్యక్ సాంగ ఏవోపబృంహితః

ఈ పరమ ధర్మమే మిగతా ధర్మానికి కూడా సాధనంగా ఉంటుంది. ఇది ధర్మశాస్త్రాలు మొదలైన వాటితో, అన్ని అవయవాలతో సహా, సరిగ్గా బలపడుతుంది.

శైవో యః పరమో ధర్మః శ్రేష్ఠానుష్ఠానశబ్దితః ఇతిహాసపురాణాభ్యాం కథంచిదుపబృంహితః

శైవ పరమ ధర్మం, ఉత్తమ ఆచరణగా పిలవబడేది, ఇతిహాసాలు, పురాణాల ద్వారా కొంత మేరకు బలపడుతుంది.

శైవాగమైస్తు సంపన్నః సహాంగోపాంవిస్తరః తత్సంస్కారాధికారైశ్చ సమ్యగేవోపబృంహితః

ఇది శైవాగమాలతో, వాటి విస్తృత ఉపాంగాలతో కూడి సంపూర్ణమవుతుంది. అవి చెప్పిన సంస్కారాలు, అర్హతల ద్వారా కూడా ఇది బలపడుతుంది.

శైవాగమో హి ద్వివిధః శ్రౌతో ఽశ్రౌతశ్చ సంస్కృతః శ్రుతిసారమయః శ్రౌతస్స్వతంత్ర ఇతరో మతః

శైవాగమం రెండు విధాలుగా ఉంటుంది: శ్రౌతం, అశ్రౌతం — రెండూ శుద్ధమైనవే. శ్రౌతం శాస్త్రసారం కలిగి ఉంటుంది, మరొకటి స్వతంత్రంగా పరిగణించబడుతుంది.

స్వతంత్రో దశధా పూర్వం తథాష్టాదశధా పునః కామికాదిసమాఖ్యాభిస్సిద్ధః సిద్ధాన్తసంజ్ఞితః

స్వతంత్రమైన ఆగమం మొదట పది భాగాలుగా, ఆపై పదెనిమిది భాగాలుగా విస్తరించి, కామికాది పేర్లతో స్థాపించబడి సిద్ధాంతంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

శ్రుతిసారమయో యస్తు శతకోటిప్రవిస్తరః పరం పాశుపతం యత్ర వ్రతం జ్ఞానం చ కథ్యతే

శాస్త్రసారం కలిగినది లక్ష కోట్లు విస్తరించి ఉంది. అందులో పరమ పాశుపత వ్రతం, జ్ఞానం బోధించబడతాయి.

యుగావర్తేషు శిష్యేత యోగాచార్యస్వరూపిణా తత్రతత్రావతీర్ణేన శివేనైవ ప్రవర్త్యతే

యుగాల మార్పుల్లో, యోగాచార్య స్వరూపాన్ని ధరించినవారు దీనిని శిష్యులకు బోధిస్తారు. శివుడు స్వయంగా వివిధ చోట్ల అవతరించి దీన్ని ప్రచారం చేస్తాడు.

సంక్షిప్యాస్య ప్రవక్తారశ్చత్వారః పరమర్షయ రురుర్దధీచో ఽగస్త్యశ్చ ఉపమన్యుర్మహాయశాః

సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే, దీని ప్రధాన ఉపదేశకులు నలుగురు మహర్షులు: రురు, దధీచి, అగస్త్యుడు, మహా కీర్తి కలిగిన ఉపమన్యు.

తే చ పాశుపతా జ్ఞేయాస్సంహితానాం ప్రవర్తకాః తత్సంతతీయా గురవః శతశో ఽథ సహస్రశః

వారు పాశుపతాచార్యులుగా, సంహితల ప్రచారకులుగా ప్రసిద్ధి. వారి గురుపరంపరలు వందల, వేల సంఖ్యలో ఉన్నాయి.

తత్రోక్తః పరమో ధర్మశ్చర్యాద్యాత్మా చతుర్విధః తేషు పాశుపతో యోగః శివం ప్రత్యక్షయేద్దృఢమ్

అక్కడ పరమ ధర్మం, నడవడి మొదలైన నాలుగు రూపాలలో వివరించబడింది. వాటిలో పాశుపత యోగం శివుని ప్రత్యక్షంగా, దృఢంగా అనుభవిస్తుంది.

తస్మాచ్ఛ్రేష్ఠమనుష్ఠానం యోగః పాశుపతో మతః తత్రాప్యుపాయకో యుక్తో బ్రహ్మణా స తు కథ్యతే

అందుచేత, అత్యుత్తమమైన ఆచరణగా పాశుపతయోగాన్ని భావిస్తారు. అందులోను, బ్రహ్మతో కలిసిన మార్గాన్ని ఇప్పుడు వివరించబడుతుంది.

నామాష్టకమయో యోగశ్శివేన పరికల్పితః తేన యోగేన సహసా శైవీ ప్రజ్ఞా ప్రజాయతే

ఎనిమిది పేర్లతో కూడిన యోగాన్ని పరమేశ్వరుడు స్థాపించాడు. ఆ యోగం ద్వారా శైవ జ్ఞానం త్వరగా కలుగుతుంది.

ప్రజ్ఞయా పరమం జ్ఞానమచిరాల్లభతే స్థిరమ్ ప్రసీదతి శివస్తస్య యస్య జ్ఞానం ప్రతిష్ఠితమ్

జ్ఞానంతో, పరమమైన స్థిరమైన జ్ఞానాన్ని త్వరగా పొందుతాడు. ఎవరి జ్ఞానం స్థిరంగా ఉంటే, శివుడు వారికి ప్రసన్నుడవుతాడు.

ప్రసాదాత్పరమో యోగో యః శివం చాపరోక్షయేత్ శివాపరోక్షాత్సంసారకారణేన వియుజ్యతే

శివుని కృపవల్ల, అతడిని ప్రత్యక్షంగా అనుభవించేది పరమయోగం. శివుని ప్రత్యక్షానుభవంతో, సంసారానికి కారణమైన బంధం విడిపోతుంది.

తతః స్యాన్ముక్తసంసారో ముక్తః శివసమో భవేత్ బ్రహ్మప్రోక్త ఇత్యుపాయః స ఏవ పృథగుచ్యతే

అప్పుడతడు సంసారబంధనాల నుంచి విముక్తుడవుతాడు; విముక్తుడై, శివునితో సమానుడవుతాడు. ఈ మార్గాన్ని బ్రహ్మ చెప్పినదిగా ప్రత్యేకంగా వివరించారు.

శివో మహేశ్వరశ్చైవ రుద్రో విష్ణుః పితామహః సంసారవైద్యః సర్వజ్ఞః పరమాత్మేతి ముఖ్యతః

శివుడు, మహేశ్వరుడు, రుద్రుడు, విష్ణువు, పితామహుడు — వీరే సంసారానికి వైద్యుడు, సర్వజ్ఞుడు, పరమాత్మ అని ముఖ్యమైన పేర్లు.

నామాష్టకమిదం ముఖ్యం శివస్య ప్రతిపాదకమ్ ఆద్యన్తు పఞ్చకం జ్ఞేయం శాన్త్యతీతాద్యనుక్రమాత్

ఈ ఎనిమిది పేర్లు శివుని ప్రధాన లక్షణాలను తెలియజేస్తాయి. మొదటి అయిదు పేర్లు శాంత్యతీత మొదలైనవిగా వరుసగా తెలుసుకోవాలి.

సంజ్ఞా సదాశివాదీనాం పఞ్చోపాధిపరిగ్రహాత్ ఉపాధివినివృత్తౌ తు యథాస్వం వినివర్తతే

సదాశివుడు మొదలైన వారి పేర్లు అయిదు ఉపాధులతో కలిసినప్పుడు కలుగుతాయి. ఆ ఉపాధులు తొలిగితే, ఆ పేర్లూ తగినట్లు తొలగిపోతాయి.

పదమేవ హి తన్నిత్యమనిత్యాః పదినః స్మృతాః పదానాం ప్రతికృత్తౌ తు ముచ్యన్తే పదినో యతః

ఆ స్థితి మాత్రమే శాశ్వతమైనది; స్థితులు కలవారు శాశ్వతులు కారు. ఆ స్థితులు పోయినప్పుడు, వాటిని కలిగినవారు విముక్తులవుతారు.

పరివృత్త్యన్తరే భూయస్తత్పదప్రాప్తిరుచ్యతే ఆత్మాన్తరాభిధానం స్యాద్యదాద్యం నామ పఞ్చకమ్

ఇంకొక మార్పు కలిగినప్పుడు, ఆ స్థితిని పొందడమే అంటారు. మొదటి అయిదు పేర్లు ఆత్మకు మరొక పేర్లుగా చెప్పబడతాయి.

అన్యత్తు త్రితయం నామ్నాముపాదానాదియోగతః త్రివిధోపాధివచనాచ్ఛివ ఏవానువర్తతే

ఇతర మూడు పేర్లు, కారణభూతమైనవి మరియు మూడు విధాల ఉపాధులతో కలిసినవిగా, శివునికే వర్తిస్తాయి.

అనాదిమలసంశ్లేషః ప్రాగభావాత్స్వభావతః అత్యంతం పరిశుద్ధాత్మేత్యతో ఽయం శివ ఉచ్యతే

మునుపటి మలినత లేకుండా, స్వభావత: శాశ్వతంగా పవిత్రుడై ఉన్నవాడు కనుక, ఆయనను శివుడు అంటారు.

అథవాశేషకల్యాణగుణైకధన ఈశ్వరః శివ ఇత్యుచ్యతే సద్భిశ్శివతత్త్వార్థవాదిభిః

లేదా, అన్నిరకాల మంగళగుణాలన్నింటినీ కలిగి ఉన్నవాడిగా, భక్తులు శివుని శివుడు అని, శివతత్త్వాన్ని వివరించే వారు అంటారు.

త్రయోవింశతితత్త్వేభ్యః ప్రకృతిర్హి పరా మతా ప్రకృతేస్తు పరం ప్రాహుః పురుషం పఞ్చవింశకమ్

ఇరవైమూడు తత్త్వాలలో, ప్రకృతిని అత్యుత్తమమని భావిస్తారు. ప్రకృతికి మించి, ఇరవైయైదవదైన పురుషుడే పరముడని చెబుతారు.

యం వేదాదౌ స్వరం ప్రాహుర్వాచ్యవాచకభావతః వేదైకవేద్యయాథాత్మ్యాద్వేదాన్తే చ ప్రతిష్ఠితః

వేదప్రారంభంలో, పదార్థ సంబంధంగా స్వరమని చెప్పబడింది. వేదాంతంలో, వేదానికి తెలిసిన ఏకైక సత్యంగా స్థాపించబడింది.

తస్య ప్రకృతిలీనస్య యః పరస్స మహేశ్వరః తదధీనప్రవృత్తిత్వాత్ప్రకృతేః పురుషస్య చ

ప్రకృతిలో లీనమైన దానికంటే మించినవాడు పరమేశ్వరుడు. ఎందుకంటే ప్రకృతి, పురుషుల చర్యలు ఆయన ఆధీనంగా ఉంటాయి.

అథవా త్రిగుణం తత్త్వముపేయమిదమవ్యయమ్ మాయాన్తు ప్రకృతిం విద్యాన్మాయినం తు మహేశ్వరమ్

లేదా, మూడు గుణాలతో కూడిన ఈ అవినాశి తత్త్వాన్ని గ్రహించాలి. ప్రకృతిని మాయగా, మాయను నడిపేవాడిని మహేశ్వరుడిగా తెలుసుకో.

మాయావిక్షోభకో ఽనంతో మహేశ్వరసమన్వయాత్ కాలాత్మా పరమాత్మాదిః స్థూలః సూక్ష్మః ప్రకీర్తితః

మాయను కదిలించేవాడు, పరమేశ్వరునితో ఏకమై, కాలాత్మ, పరమాత్మ మొదలైనవాడు, స్థూలమైనవాడిగా, సూక్ష్మమైనవాడిగా పిలవబడతాడు.