శివపురాణమ్

తథా విగతసన్దేహాన్కృత్వాపి పవనో మునీన్ నైతే ప్రతిష్ఠితజ్ఞానా ఇతి మత్వైవమబ్రవీత్

మునుల సందేహాలను తొలగించిన తరువాత కూడా, పవనుడు వీరికి స్థిరమైన జ్ఞానం రాలేదని భావించి ఇలా అన్నాడు.

పరోక్షమపరోక్షం చ ద్వివిధం జ్ఞానమిష్యతే పరోక్షమస్థిరం ప్రాహురపరోక్షం తు సుస్థిరమ్

జ్ఞానం రెండు విధాలుగా ఉంటుంది: పరోక్షం, అపరోక్షం. పరోక్ష జ్ఞానం స్థిరంగా ఉండదు, అపరోక్ష జ్ఞానం మాత్రం నిజంగా స్థిరంగా ఉంటుంది.

హేతూపదేశగమ్యం యత్తత్పరోక్షం ప్రచక్షతే అపరోక్షం పునః శ్రేష్ఠాదనుష్ఠానాద్భవిష్యతి

కారణాలు, ఉపదేశం ద్వారా వచ్చే జ్ఞానాన్ని పరోక్షం అంటారు. కానీ ఉత్తమమైన ఆచరణ ద్వారా అపరోక్ష జ్ఞానం కలుగుతుంది.

నాపరోక్షాదృతే మోక్ష ఇతి కృత్వా వినిశ్చయమ్ శ్రేష్ఠానుష్ఠానసిద్ధ్యర్థం ప్రయతధ్వమతన్ద్రితాః

ప్రత్యక్ష అనుభవం లేకుండా ముక్తి సాధ్యం కాదని నిశ్చయంగా తెలుసుకొని, మీరు ఉత్తమమైన ఆచరణను సంపూర్ణంగా సాధించేందుకు అలసట లేకుండా శ్రమించండి.

కిం తచ్ఛ్రేష్టమనుష్ఠానం మోక్షో యేనపరోక్షితః తత్తస్య సాధనం చాద్య వక్తుమర్హసి మారుత

ఆ ఉత్తమమైన ఆచరణ ఏమిటి? దాని ద్వారా ముక్తి ప్రత్యక్షంగా లభిస్తుంది. దానికి మార్గాన్ని నేడు మీరు వివరించాలి, ఓ మారుతా.

శైవో హి పరమో ధర్మః శ్రేష్ఠానుష్ఠానశబ్దితః యత్రాపరోక్షో లక్ష్యేత సాక్షాన్మోక్షప్రదః శివః

శైవ ధర్మమే పరమమైనది, అది ఉత్తమ ఆచరణగా పిలవబడుతుంది. అందులో ప్రత్యక్ష అనుభవం లభిస్తుంది, శివుడు స్వయంగా ముక్తిని ప్రసాదిస్తాడు.

స తు పఞ్చవిధో జ్ఞేయః పఞ్చభిః పర్వభిః క్రమాత్ క్రియాతపోజపధ్యానజ్ఞానాత్మభిరనుత్తరైః

అది ఐదు విధాలుగా తెలుసుకోవాలి. అవి వరుసగా: క్రియ, తపస్సు, జపం, ధ్యానం, జ్ఞానం — ఇవన్నీ ఒక్కొక్కటి అత్యుత్తమమైనవే.

తైరేవ సోత్తరైస్సిద్ధో ధర్మస్తు పరమో మతః పరోక్షమపరోక్షం చ జ్ఞానం యత్ర చ మోక్షదమ్

ఈ ఐదు విధాలూ వాటి ఉన్నత రూపాలతో కలిపి పరమ ధర్మాన్ని సంపూర్ణంగా స్థాపిస్తాయి. అక్కడ ప్రత్యక్ష, అప్రముఖమైన జ్ఞానం రెండూ ఉంటాయి; అవే ముక్తిని ప్రసాదిస్తాయి.

పరమో ఽపరమశ్చోభౌ ధర్మౌ హి శ్రుతిచోదితౌ ధర్మశబ్దాభిధేయేర్థే ప్రమాణం శ్రుతిరేవ నః

పరమమైనదీ, అపరమైనదీ రెండు ధర్మాలు శాస్త్రాల ద్వారా చెప్పబడ్డాయి. 'ధర్మం' అనే పదానికి అర్థం చెప్పడంలో మనకు ఆధారం శాస్త్రమే.

పరమో యోగపర్యన్తో ధర్మః శ్రుతిశిరోగతః ధర్మస్త్వపరమస్తద్వదధః శ్రుతిముఖోత్థితః

పరమ ధర్మం యోగంతో ముగుస్తుంది, అది శాస్త్రాల శిరస్సులో ఉంది. అపర ధర్మం కూడా అలాగే, శాస్త్రాల నోటిలోని క్రింద భాగంలో ఉద్భవిస్తుంది.

అపశ్వాత్మాధికారత్వాద్యో ధరమః పరమో మతః సాధారణస్తతో ఽన్యస్తు సర్వేషామధికారతః

ఆత్మకు అర్హత ఉన్నందువల్ల ఏ ధర్మం పరమమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది. మిగతావి సాధారణమైనవి, అందరికీ అందుబాటులో ఉంటాయి.

స చాయం పరమో ధర్మః పరధర్మస్య సాధనమ్ ధర్మశాస్త్రాదిభిస్సమ్యక్ సాంగ ఏవోపబృంహితః

ఈ పరమ ధర్మమే మిగతా ధర్మానికి కూడా సాధనంగా ఉంటుంది. ఇది ధర్మశాస్త్రాలు మొదలైన వాటితో, అన్ని అవయవాలతో సహా, సరిగ్గా బలపడుతుంది.

శైవో యః పరమో ధర్మః శ్రేష్ఠానుష్ఠానశబ్దితః ఇతిహాసపురాణాభ్యాం కథంచిదుపబృంహితః

శైవ పరమ ధర్మం, ఉత్తమ ఆచరణగా పిలవబడేది, ఇతిహాసాలు, పురాణాల ద్వారా కొంత మేరకు బలపడుతుంది.

శైవాగమైస్తు సంపన్నః సహాంగోపాంవిస్తరః తత్సంస్కారాధికారైశ్చ సమ్యగేవోపబృంహితః

ఇది శైవాగమాలతో, వాటి విస్తృత ఉపాంగాలతో కూడి సంపూర్ణమవుతుంది. అవి చెప్పిన సంస్కారాలు, అర్హతల ద్వారా కూడా ఇది బలపడుతుంది.

శైవాగమో హి ద్వివిధః శ్రౌతో ఽశ్రౌతశ్చ సంస్కృతః శ్రుతిసారమయః శ్రౌతస్స్వతంత్ర ఇతరో మతః

శైవాగమం రెండు విధాలుగా ఉంటుంది: శ్రౌతం, అశ్రౌతం — రెండూ శుద్ధమైనవే. శ్రౌతం శాస్త్రసారం కలిగి ఉంటుంది, మరొకటి స్వతంత్రంగా పరిగణించబడుతుంది.

స్వతంత్రో దశధా పూర్వం తథాష్టాదశధా పునః కామికాదిసమాఖ్యాభిస్సిద్ధః సిద్ధాన్తసంజ్ఞితః

స్వతంత్రమైన ఆగమం మొదట పది భాగాలుగా, ఆపై పదెనిమిది భాగాలుగా విస్తరించి, కామికాది పేర్లతో స్థాపించబడి సిద్ధాంతంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

శ్రుతిసారమయో యస్తు శతకోటిప్రవిస్తరః పరం పాశుపతం యత్ర వ్రతం జ్ఞానం చ కథ్యతే

శాస్త్రసారం కలిగినది లక్ష కోట్లు విస్తరించి ఉంది. అందులో పరమ పాశుపత వ్రతం, జ్ఞానం బోధించబడతాయి.

యుగావర్తేషు శిష్యేత యోగాచార్యస్వరూపిణా తత్రతత్రావతీర్ణేన శివేనైవ ప్రవర్త్యతే

యుగాల మార్పుల్లో, యోగాచార్య స్వరూపాన్ని ధరించినవారు దీనిని శిష్యులకు బోధిస్తారు. శివుడు స్వయంగా వివిధ చోట్ల అవతరించి దీన్ని ప్రచారం చేస్తాడు.

సంక్షిప్యాస్య ప్రవక్తారశ్చత్వారః పరమర్షయ రురుర్దధీచో ఽగస్త్యశ్చ ఉపమన్యుర్మహాయశాః

సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే, దీని ప్రధాన ఉపదేశకులు నలుగురు మహర్షులు: రురు, దధీచి, అగస్త్యుడు, మహా కీర్తి కలిగిన ఉపమన్యు.

తే చ పాశుపతా జ్ఞేయాస్సంహితానాం ప్రవర్తకాః తత్సంతతీయా గురవః శతశో ఽథ సహస్రశః

వారు పాశుపతాచార్యులుగా, సంహితల ప్రచారకులుగా ప్రసిద్ధి. వారి గురుపరంపరలు వందల, వేల సంఖ్యలో ఉన్నాయి.

తత్రోక్తః పరమో ధర్మశ్చర్యాద్యాత్మా చతుర్విధః తేషు పాశుపతో యోగః శివం ప్రత్యక్షయేద్దృఢమ్

అక్కడ పరమ ధర్మం, నడవడి మొదలైన నాలుగు రూపాలలో వివరించబడింది. వాటిలో పాశుపత యోగం శివుని ప్రత్యక్షంగా, దృఢంగా అనుభవిస్తుంది.

తస్మాచ్ఛ్రేష్ఠమనుష్ఠానం యోగః పాశుపతో మతః తత్రాప్యుపాయకో యుక్తో బ్రహ్మణా స తు కథ్యతే

అందుచేత, అత్యుత్తమమైన ఆచరణగా పాశుపతయోగాన్ని భావిస్తారు. అందులోను, బ్రహ్మతో కలిసిన మార్గాన్ని ఇప్పుడు వివరించబడుతుంది.

నామాష్టకమయో యోగశ్శివేన పరికల్పితః తేన యోగేన సహసా శైవీ ప్రజ్ఞా ప్రజాయతే

ఎనిమిది పేర్లతో కూడిన యోగాన్ని పరమేశ్వరుడు స్థాపించాడు. ఆ యోగం ద్వారా శైవ జ్ఞానం త్వరగా కలుగుతుంది.

ప్రజ్ఞయా పరమం జ్ఞానమచిరాల్లభతే స్థిరమ్ ప్రసీదతి శివస్తస్య యస్య జ్ఞానం ప్రతిష్ఠితమ్

జ్ఞానంతో, పరమమైన స్థిరమైన జ్ఞానాన్ని త్వరగా పొందుతాడు. ఎవరి జ్ఞానం స్థిరంగా ఉంటే, శివుడు వారికి ప్రసన్నుడవుతాడు.

ప్రసాదాత్పరమో యోగో యః శివం చాపరోక్షయేత్ శివాపరోక్షాత్సంసారకారణేన వియుజ్యతే

శివుని కృపవల్ల, అతడిని ప్రత్యక్షంగా అనుభవించేది పరమయోగం. శివుని ప్రత్యక్షానుభవంతో, సంసారానికి కారణమైన బంధం విడిపోతుంది.

తతః స్యాన్ముక్తసంసారో ముక్తః శివసమో భవేత్ బ్రహ్మప్రోక్త ఇత్యుపాయః స ఏవ పృథగుచ్యతే

అప్పుడతడు సంసారబంధనాల నుంచి విముక్తుడవుతాడు; విముక్తుడై, శివునితో సమానుడవుతాడు. ఈ మార్గాన్ని బ్రహ్మ చెప్పినదిగా ప్రత్యేకంగా వివరించారు.

శివో మహేశ్వరశ్చైవ రుద్రో విష్ణుః పితామహః సంసారవైద్యః సర్వజ్ఞః పరమాత్మేతి ముఖ్యతః

శివుడు, మహేశ్వరుడు, రుద్రుడు, విష్ణువు, పితామహుడు — వీరే సంసారానికి వైద్యుడు, సర్వజ్ఞుడు, పరమాత్మ అని ముఖ్యమైన పేర్లు.

నామాష్టకమిదం ముఖ్యం శివస్య ప్రతిపాదకమ్ ఆద్యన్తు పఞ్చకం జ్ఞేయం శాన్త్యతీతాద్యనుక్రమాత్

ఈ ఎనిమిది పేర్లు శివుని ప్రధాన లక్షణాలను తెలియజేస్తాయి. మొదటి అయిదు పేర్లు శాంత్యతీత మొదలైనవిగా వరుసగా తెలుసుకోవాలి.

సంజ్ఞా సదాశివాదీనాం పఞ్చోపాధిపరిగ్రహాత్ ఉపాధివినివృత్తౌ తు యథాస్వం వినివర్తతే

సదాశివుడు మొదలైన వారి పేర్లు అయిదు ఉపాధులతో కలిసినప్పుడు కలుగుతాయి. ఆ ఉపాధులు తొలిగితే, ఆ పేర్లూ తగినట్లు తొలగిపోతాయి.