శివపురాణమ్

దుఃఖే స్వభావసంసిద్ధే కథన్తత్కారణం శివః స్వాభావికో మలః పుంసాం స హి సంసారయత్యమూన్

బాధ స్వభావంగా కలిగి ఉండగా, దానికి శివుడు ఎలా కారణమవుతాడు? మానవులలో సహజంగా ఉన్న మలినతే వారిని సంసారంలో తిప్పుతుంది.

సంసారకారణం యత్తు మలం మాయాద్యచేతనమ్ తత్స్వయం న ప్రవర్తేత శివసాన్నిధ్యమన్తరా

సంసారానికి కారణమైన ఆ మలము, మాయ వంటిది, చైతన్యం లేనిది. అది శివుని సన్నిధి లేకుండా స్వయంగా పనిచేయదు.

యథా మణిరయస్కాంతస్సాన్నిధ్యాదుపకారకః అయసశ్చలతస్తద్వచ్ఛివో ఽప్యస్యేతి సూరయః

ఎలా అంటే, అయస్కాంతం దగ్గరగా ఉన్నప్పుడు ఇనుపం కదిలినట్లే, శివుని సన్నిధిలోనే ఆ మలము పనిచేస్తుందని జ్ఞానులు చెబుతారు.

న నివర్తయితుం శక్యం సాన్నిధ్యం సదకారణమ్ అధిష్ఠాతా తతో నిత్యమజ్ఞాతో జగతశ్శివః

ఈ సన్నిధి ఎప్పటికీ ఉండే కారణం, దాన్ని తొలగించలేము. అందువల్ల, శివుడు జగత్తుకు తెలియని పాలకుడిగా ఎప్పుడూ ఉంటాడు.

న శివేన వినా కించిత్ప్రవృత్తమిహ విద్యతే తత్ప్రేరితమిదం సర్వం తథాపి న స ముహ్యతి

ఇక్కడ శివుడు లేకుండా ఏదీ జరగదు. ఇది అంతా ఆయన ప్రేరణ వల్ల జరుగుతుంది. అయినా ఆయన ఎప్పుడూ మోహించడు.

శక్తిరాజ్ఞాత్మికా తస్య నియన్త్రీ విశ్వతోముఖీ తయా తతమిదం శశ్వత్తథాపి స న దుష్యతి

ఆయన శక్తి, ఆజ్ఞ రూపంగా, అన్నింటినీ నియంత్రిస్తూ, అన్ని వైపులా వ్యాపించి ఉంది. అయినా ఆయనకు ఎలాంటి మలినత రాదు.

అనిదం ప్రథమం సర్వమీశితవ్యం స ఈశ్వరః ఈశనాచ్చ తదీయాజ్ఞా తథాపి స న దుష్యతి

అన్నిటికీ అధిపతిగా ఉండే ఆయన, తన పరిపాలన వల్ల ఆజ్ఞను ప్రసరిస్తాడు. అయినా ఆయనకు ఎలాంటి మలినత ఉండదు.

యో ఽన్యథా మన్యతే మోహాత్స వినష్యతి దుర్మతిః తచ్ఛక్తివైభవాదేవ తథాపి స న దుష్యతి

ఎవరైనా మోహంతో వేరుగా భావిస్తే, వారు అవివేకులై నశిస్తారు. అయినా ఆయన శక్తి మహిమ వల్ల ఆయనకు మలినత రాదు.

ఏతస్మిన్నంతరే వ్యోమ్నః శ్రుతాః వాగరీరిణీ సత్యమోమమృతం సౌమ్యమిత్యావిరభవత్స్ఫుటమ్

ఆ సమయంలో ఆకాశంలో నుండి 'సత్యం', 'ఓం', 'అమృతం', 'శాంతం' అనే పదాలు స్పష్టంగా వినిపించాయి.

తతో హృష్టతరాః సర్వే వినష్టాశేషసంశయాః మునయో విస్మయావిష్టాః ప్రేణేముః పవనం ప్రభుమ్

అప్పుడా మునులు, ఎంతో ఆనందంతో, అన్ని సందేహాలు పోయి, ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయి, పవనుని ప్రభువుకు నమస్కరించారు.

తథా విగతసన్దేహాన్కృత్వాపి పవనో మునీన్ నైతే ప్రతిష్ఠితజ్ఞానా ఇతి మత్వైవమబ్రవీత్

మునుల సందేహాలను తొలగించిన తరువాత కూడా, పవనుడు వీరికి స్థిరమైన జ్ఞానం రాలేదని భావించి ఇలా అన్నాడు.

పరోక్షమపరోక్షం చ ద్వివిధం జ్ఞానమిష్యతే పరోక్షమస్థిరం ప్రాహురపరోక్షం తు సుస్థిరమ్

జ్ఞానం రెండు విధాలుగా ఉంటుంది: పరోక్షం, అపరోక్షం. పరోక్ష జ్ఞానం స్థిరంగా ఉండదు, అపరోక్ష జ్ఞానం మాత్రం నిజంగా స్థిరంగా ఉంటుంది.

హేతూపదేశగమ్యం యత్తత్పరోక్షం ప్రచక్షతే అపరోక్షం పునః శ్రేష్ఠాదనుష్ఠానాద్భవిష్యతి

కారణాలు, ఉపదేశం ద్వారా వచ్చే జ్ఞానాన్ని పరోక్షం అంటారు. కానీ ఉత్తమమైన ఆచరణ ద్వారా అపరోక్ష జ్ఞానం కలుగుతుంది.

నాపరోక్షాదృతే మోక్ష ఇతి కృత్వా వినిశ్చయమ్ శ్రేష్ఠానుష్ఠానసిద్ధ్యర్థం ప్రయతధ్వమతన్ద్రితాః

ప్రత్యక్ష అనుభవం లేకుండా ముక్తి సాధ్యం కాదని నిశ్చయంగా తెలుసుకొని, మీరు ఉత్తమమైన ఆచరణను సంపూర్ణంగా సాధించేందుకు అలసట లేకుండా శ్రమించండి.

కిం తచ్ఛ్రేష్టమనుష్ఠానం మోక్షో యేనపరోక్షితః తత్తస్య సాధనం చాద్య వక్తుమర్హసి మారుత

ఆ ఉత్తమమైన ఆచరణ ఏమిటి? దాని ద్వారా ముక్తి ప్రత్యక్షంగా లభిస్తుంది. దానికి మార్గాన్ని నేడు మీరు వివరించాలి, ఓ మారుతా.

శైవో హి పరమో ధర్మః శ్రేష్ఠానుష్ఠానశబ్దితః యత్రాపరోక్షో లక్ష్యేత సాక్షాన్మోక్షప్రదః శివః

శైవ ధర్మమే పరమమైనది, అది ఉత్తమ ఆచరణగా పిలవబడుతుంది. అందులో ప్రత్యక్ష అనుభవం లభిస్తుంది, శివుడు స్వయంగా ముక్తిని ప్రసాదిస్తాడు.

స తు పఞ్చవిధో జ్ఞేయః పఞ్చభిః పర్వభిః క్రమాత్ క్రియాతపోజపధ్యానజ్ఞానాత్మభిరనుత్తరైః

అది ఐదు విధాలుగా తెలుసుకోవాలి. అవి వరుసగా: క్రియ, తపస్సు, జపం, ధ్యానం, జ్ఞానం — ఇవన్నీ ఒక్కొక్కటి అత్యుత్తమమైనవే.

తైరేవ సోత్తరైస్సిద్ధో ధర్మస్తు పరమో మతః పరోక్షమపరోక్షం చ జ్ఞానం యత్ర చ మోక్షదమ్

ఈ ఐదు విధాలూ వాటి ఉన్నత రూపాలతో కలిపి పరమ ధర్మాన్ని సంపూర్ణంగా స్థాపిస్తాయి. అక్కడ ప్రత్యక్ష, అప్రముఖమైన జ్ఞానం రెండూ ఉంటాయి; అవే ముక్తిని ప్రసాదిస్తాయి.

పరమో ఽపరమశ్చోభౌ ధర్మౌ హి శ్రుతిచోదితౌ ధర్మశబ్దాభిధేయేర్థే ప్రమాణం శ్రుతిరేవ నః

పరమమైనదీ, అపరమైనదీ రెండు ధర్మాలు శాస్త్రాల ద్వారా చెప్పబడ్డాయి. 'ధర్మం' అనే పదానికి అర్థం చెప్పడంలో మనకు ఆధారం శాస్త్రమే.

పరమో యోగపర్యన్తో ధర్మః శ్రుతిశిరోగతః ధర్మస్త్వపరమస్తద్వదధః శ్రుతిముఖోత్థితః

పరమ ధర్మం యోగంతో ముగుస్తుంది, అది శాస్త్రాల శిరస్సులో ఉంది. అపర ధర్మం కూడా అలాగే, శాస్త్రాల నోటిలోని క్రింద భాగంలో ఉద్భవిస్తుంది.

అపశ్వాత్మాధికారత్వాద్యో ధరమః పరమో మతః సాధారణస్తతో ఽన్యస్తు సర్వేషామధికారతః

ఆత్మకు అర్హత ఉన్నందువల్ల ఏ ధర్మం పరమమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది. మిగతావి సాధారణమైనవి, అందరికీ అందుబాటులో ఉంటాయి.

స చాయం పరమో ధర్మః పరధర్మస్య సాధనమ్ ధర్మశాస్త్రాదిభిస్సమ్యక్ సాంగ ఏవోపబృంహితః

ఈ పరమ ధర్మమే మిగతా ధర్మానికి కూడా సాధనంగా ఉంటుంది. ఇది ధర్మశాస్త్రాలు మొదలైన వాటితో, అన్ని అవయవాలతో సహా, సరిగ్గా బలపడుతుంది.

శైవో యః పరమో ధర్మః శ్రేష్ఠానుష్ఠానశబ్దితః ఇతిహాసపురాణాభ్యాం కథంచిదుపబృంహితః

శైవ పరమ ధర్మం, ఉత్తమ ఆచరణగా పిలవబడేది, ఇతిహాసాలు, పురాణాల ద్వారా కొంత మేరకు బలపడుతుంది.

శైవాగమైస్తు సంపన్నః సహాంగోపాంవిస్తరః తత్సంస్కారాధికారైశ్చ సమ్యగేవోపబృంహితః

ఇది శైవాగమాలతో, వాటి విస్తృత ఉపాంగాలతో కూడి సంపూర్ణమవుతుంది. అవి చెప్పిన సంస్కారాలు, అర్హతల ద్వారా కూడా ఇది బలపడుతుంది.

శైవాగమో హి ద్వివిధః శ్రౌతో ఽశ్రౌతశ్చ సంస్కృతః శ్రుతిసారమయః శ్రౌతస్స్వతంత్ర ఇతరో మతః

శైవాగమం రెండు విధాలుగా ఉంటుంది: శ్రౌతం, అశ్రౌతం — రెండూ శుద్ధమైనవే. శ్రౌతం శాస్త్రసారం కలిగి ఉంటుంది, మరొకటి స్వతంత్రంగా పరిగణించబడుతుంది.

స్వతంత్రో దశధా పూర్వం తథాష్టాదశధా పునః కామికాదిసమాఖ్యాభిస్సిద్ధః సిద్ధాన్తసంజ్ఞితః

స్వతంత్రమైన ఆగమం మొదట పది భాగాలుగా, ఆపై పదెనిమిది భాగాలుగా విస్తరించి, కామికాది పేర్లతో స్థాపించబడి సిద్ధాంతంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

శ్రుతిసారమయో యస్తు శతకోటిప్రవిస్తరః పరం పాశుపతం యత్ర వ్రతం జ్ఞానం చ కథ్యతే

శాస్త్రసారం కలిగినది లక్ష కోట్లు విస్తరించి ఉంది. అందులో పరమ పాశుపత వ్రతం, జ్ఞానం బోధించబడతాయి.

యుగావర్తేషు శిష్యేత యోగాచార్యస్వరూపిణా తత్రతత్రావతీర్ణేన శివేనైవ ప్రవర్త్యతే

యుగాల మార్పుల్లో, యోగాచార్య స్వరూపాన్ని ధరించినవారు దీనిని శిష్యులకు బోధిస్తారు. శివుడు స్వయంగా వివిధ చోట్ల అవతరించి దీన్ని ప్రచారం చేస్తాడు.

సంక్షిప్యాస్య ప్రవక్తారశ్చత్వారః పరమర్షయ రురుర్దధీచో ఽగస్త్యశ్చ ఉపమన్యుర్మహాయశాః

సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే, దీని ప్రధాన ఉపదేశకులు నలుగురు మహర్షులు: రురు, దధీచి, అగస్త్యుడు, మహా కీర్తి కలిగిన ఉపమన్యు.