శివపురాణమ్

మూర్తాత్మన్యేవమైశ్వర్యమీశ్వరస్యైవ నాత్మనామ్ న హి కాష్ఠం జ్వలత్యూర్ధ్వమగ్నిరేవ జ్వలత్యసౌ

దేహధారిణి ఆత్మలో పరిపాలన శివునికే చెందింది, ఇతరులకు కాదు. మంట పైకి ఎగసేది మంటే, కట్ట değil.

కాష్ఠస్యాంగారతా నాగ్నేరేవమత్రాపి యోజ్యతామ్ అత ఏవ జగత్యస్మిన్కాష్ఠపాషాణమృత్స్వపి

కట్ట బొగ్గు అవడం కట్టకే, మంటకాదు. ఇదే విధంగా, ఈ లోకంలో కట్ట, రాయి, మట్టి ఏదైనా అయినా—

శివావేశవశాదేవ శివత్వముపచర్యతే మైత్ర్యాదయో గుణా గౌణాస్తస్మాత్తే భిన్నవృత్తయః

శివుని ప్రభావంతోనే శివత్వం కలుగుతుంది. మైత్రి వంటి లక్షణాలు ద్వితీయమైనవే, అందుకే వాటి ప్రవర్తన వేర్వేరు.

తైర్గుణైరుపరక్తానాం దోషాయ చ గుణాయ చ యత్తు గౌణమగౌణం చ తత్సర్వమనుగృహ్ణతః న గుణాయ న దోషాయ శివస్య గుణవృత్తయః

ఆ లక్షణాలతో ఉన్నవారికి అవి మంచికైనా, చెడుకైనా కారణమవుతాయి. కానీ ఏది ప్రాధాన్యమైనదైనా, కాదు అయినా, శివుడు అన్నిటినీ అంగీకరిస్తాడు. ఆయన లక్షణాలు మంచికో, చెడుకో కారణం కావు.

న చానుగ్రహశబ్దార్థం గౌణమాహుర్విపశ్చితః సంసారమోచనం కిం తు శైవమాజ్ఞామయం హితమ్

‘కృప’ అనే పదాన్ని పండితులు ద్వితీయమైనదిగా చెప్పరు. సంసార విమోచనమే నిజమైన మేలు, అది శివుని ఆజ్ఞ, శుభమయమైనది.

హితం తదాజ్ఞాకరణం యద్ధితం తదనుగ్రహః సర్వం హితే నియుఞ్జావః సర్వానుగ్రహకారకః

శివుని ఆజ్ఞ ప్రకారం చేయబడినది మేలు. ఆ మేలు కృప. మనం అందరినీ మేలు చేసే పనిలో నిమగ్నం చేయాలి, ఎందుకంటే ఆయన సమస్త కృపకు మూలకారణం.

యస్తూపకారశబ్దార్థస్తమప్యాహురనుగ్రహమ్ తస్యాపి హితరూపత్వాచ్ఛివః సర్వోపకారకః

‘ఉపకారం’ అనే పదానికీ కృప అనే అర్థం ఉంది, ఎందుకంటే అది కూడా మేలు చేసే స్వభావమే. అందుకే శివుడు అందరికీ ఉపకారకుడు.

హితే సదా నియుక్తం తు సర్వం చిదచిదాత్మకమ్ స్వభావప్రతిబన్ధం తత్సమం న లభతే హితమ్

ప్రపంచంలోని జడ, చైతన్యమయమైన ప్రతిదీ ఎప్పుడూ మేలు చేయడంలో నిమగ్నమై ఉంటుంది. కాని వాటి స్వభావపు అడ్డంకుల వల్ల అందరికీ సమానంగా మేలు కలగదు.

యథా వికాసయత్యేవ రవిః పద్మాని భానుభిః సమం న వికసన్త్యేవ స్వస్వభావానురోధతః

సూర్యుడు తన కిరణాలతో తామర పువ్వులను వికసింపజేస్తాడు. అయినా, అవన్నీ సమానంగా వికసించవు, ప్రతి ఒక్కటి తన స్వభావాన్ని బట్టి వికసిస్తుంది.

స్వభావో ఽపి హి భావానాం భావినో ఽర్థస్య కారణమ్ న హి స్వభావో నశ్యన్తమర్థం కర్తృషు సాధయేత్

ప్రాణుల స్వభావమే ఫలితానికి కారణం. కానీ ఆ స్వభావం నశించిపోయే ఫలితాన్ని చేసే శక్తి కలిగిఉండదు.

సువర్ణమేవ నాంగారం ద్రావయత్యగ్నిసంగమః ఏవం పక్వమలానేవ మోచయేన్న శివపరాన్

అగ్నితో కలిసినప్పుడు బంగారం మాత్రమే కరుగుతుంది, బొగ్గు కాదు. అలాగే, పాకిన మలాలు ఉన్నవారే విముక్తి పొందుతారు, శివభక్తులు కాదు.

యద్యథా భవితుం యోగ్యం తత్తథా న భవేత్స్వయమ్ వినా భావనయా కర్తా స్వతన్త్రస్సన్తతో భవేత్

ఏది ఎలా మారడానికి యోగ్యమో, అది తానుగా మారదు. ఎప్పుడూ స్వతంత్రంగా ఉండే కర్త ద్వారా మాత్రమే మారుతుంది.

స్వభావవిమలో యద్వత్సర్వానుగ్రాహకశ్శివః స్వభావమలినాస్తద్వదాత్మనో జీవసంజ్ఞితాః

శివుడు స్వభావంలో నిర్మలుడు, అందరికీ కృపను ప్రసాదిస్తాడు. అలాగే, స్వభావంలో మలినమైనవారిని జీవులు అంటారు.

అన్యథా సంసరన్త్యేతే నియమాన్న శివః కథమ్ కర్మమాయానుబన్ధోస్య సంసారః కథ్యతే బుధైః

లేకపోతే, ఈ ప్రాణులు నియమానుసారం సంచరిస్తూ ఉంటాయి. కానీ శివుడు కర్మ, మాయలకు బంధించబడి సంసారంలో తిరుగుతాడని పండితులు ఎలా చెబుతారు?

అనుబన్ధో ఽయమస్యైవ న శివస్యేతి హేతుమాన్ స హేతురాత్మనామేవ నిజో నాగన్తుకో మలః

ఈ బంధనం ఆత్మకే చెందింది, శివునికి కాదు. ఎందుకంటే మలం ఆత్మకు సహజమైనది, బయట నుంచి వచ్చినది కాదు.

ఆగన్తుకత్వే కస్యాపి భావ్యం కేనాపి హేతునా యో ఽయం హేతురసావేకస్త్వవిచిత్రస్వభావతః

బయట నుంచి వచ్చినదైతే, అది ఏదో ఒక కారణం వల్ల కలుగుతుంది. కానీ ఈ కారణం తన ప్రత్యేక స్వభావం వల్లే వేరుగా ఉంటుంది.

ఆత్మతాయాః సమత్వే ఽపి బద్ధా ముక్తాః పరే యతః బద్ధేష్వేవ పునః కేచిల్లయభోగాధికారతః

ఆత్మతత్వం సమానమైనా, కొందరు బద్ధులు, మరికొందరు ముక్తులు. బద్ధుల్లో కూడా, కొందరికి లయం, అనుభవానికి అధికారం ఉంటుంది.

జ్ఞానైశ్వర్యాదివైషమ్యం భజన్తే సోత్తరాధరాః కేచిన్మూర్త్యాత్మతాం యాన్తి కేచిదాసన్నగోచరాః

కొంతమందికి జ్ఞానం, ఐశ్వర్యం లాంటి విషయాల్లో తేడాలు ఉంటాయి — ఎవరు పై స్థాయిలో ఉంటారు, ఎవరు క్రింది స్థాయిలో ఉంటారు. మరికొందరు శరీరధారణ స్థితికి చేరుకుంటారు. ఇంకొందరు దగ్గరగా ఉండే పరిధిలోనే ఉంటారు.

మూర్త్యాత్మసు శివాః కేచిదధ్వనాం మూర్ధసు స్థితాః మధ్యే మహేశ్వరా రుద్రాస్త్వర్వాచీనపదే స్థితాః

శరీరధారులలో కొందరు శివులు మార్గాల శిఖరాలలో స్థిరంగా ఉంటారు. మధ్యలో మహేశ్వరులు, రుద్రులు ఉంటారు. క్రింది స్థాయిలో ఉన్నవారు దిగువన ఉంటారు.

ఆసన్నే ఽపి చ మాయాయాః పరస్మాత్కారణాత్త్రయమ్ తత్రాప్యాత్మా స్థితో ఽధస్తాదన్తరాత్మా చ మధ్యతః

మాయకి దగ్గరగా ఉన్నా కూడా, ఒక మూడు కారణాల వల్ల, అక్కడ కూడా ఆత్మ దిగువన ఉంటుంది; అంతరాత్మ మధ్యలో ఉంటుంది.

పరస్తాత్పరమాత్మేతి బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరాః వర్తన్తే వసవః కేచిత్పరమాత్మపదాశ్రయాః

అందరి కంటే పైగా పరమాత్మ స్థితి ఉంటుంది. అక్కడ బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు ఉంటారు. కొంతమంది వసవులు కూడా పరమాత్మ స్థితిలో స్థిరంగా ఉంటారు.

అన్తరాత్మపదే కేచిత్కేచిదాత్మపదే తథా శాన్త్యతీతపదే శైవాః శాన్తే మాహేశ్వరే తతః

కొంతమంది అంతరాత్మ స్థితిలో ఉంటారు, మరికొందరు ఆత్మ స్థితిలో ఉంటారు. శైవులు శాంతికి మించి ఉన్న స్థితిలో ఉంటారు, ఆ తర్వాత మహేశ్వరులు శాంతి స్థితిలో ఉంటారు.

విద్యాయాన్తు యథా రౌద్రాః ప్రతిష్ఠాయాం తు వైష్ణవాః నివృత్తౌ చ తథాత్మానో బ్రహ్మా బ్రహ్మాంగయోనయః

విద్యా పరిధిలో రౌద్రులు ఉంటారు. స్థిరత స్థాయిలో వైష్ణవులు ఉంటారు. నివృత్తి స్థితిలో ఆత్మలు, బ్రహ్మ, బ్రహ్మ సంతానులు ఉంటారు.

దేవయోన్యష్టకం ముఖ్యం మానుష్యమథ మధ్యమమ్ పక్ష్యాదయో ఽధమాః పఞ్చయోనయస్తాశ్చతుర్దశ

ఎనిమిది ప్రధాన దేవత జన్మలు ఉత్తమమైనవి. మానవ జన్మ మధ్యస్థం. పక్షులు మొదలైనవి అధమమైనవి. ఈ ఐదు జన్మలు కలిపి పద్నాలుగు అవుతాయి.

ఉత్తరాధరభావో ఽపి జ్ఞేయస్సంసారిణో మలః యథామభావో ముక్తస్య పూర్వం పశ్చాత్తు పక్వతా

ఎవరికి పై స్థాయి, ఎవరికీ క్రింది స్థాయి అనే భావం సంసారి యొక్క మలమయం. ముక్తుడికి మలము లేకపోవడం. మొదట మలము పక్వం కాకపోవడం, తర్వాత పక్వం అవడం జరుగుతుంది.

మలో ఽప్యామశ్చ పక్వశ్చ భవేత్సంసారకారణమ్ ఆమే త్వధరతా పుంసాం పక్వే తూత్తరతా క్రమాత్

మలము కూడా పక్వం కానిది, పక్వమైనది రెండుగా ఉంటుంది. ఇది సంసారానికి కారణం. పక్వం కాని మలంతో ఉన్నవారికి క్రింది స్థితి, పక్వమైన మలంతో ఉన్నవారికి క్రమంగా పై స్థాయి లభిస్తుంది.

పశ్వాత్మానస్త్రిధాభిన్నా ఏకద్విత్రిమలాః క్రమాత్ అత్రోత్తరా ఏకమలా ద్విమలా మధ్యమా మతాః త్రిమలాస్త్వధమా జ్ఞేయా యథోత్తరమధిష్ఠితాః

పశువుల వంటి ఆత్మలు మూడు విధాలుగా ఉంటాయి — ఒక మలంతో ఉన్నవారు, రెండు మలాలతో ఉన్నవారు, మూడు మలాలతో ఉన్నవారు. వీరిలో ఒక మలంతో ఉన్నవారు ఉత్తములు, రెండు మలాలతో ఉన్నవారు మధ్యస్థులు, మూడు మలాలతో ఉన్నవారు అధములు. వీరు తగిన స్థాయిలో స్థిరంగా ఉంటారు.

త్రిమలానధితిష్ఠంతి ద్విమలైకమలాః క్రమాత్ ఇత్థమౌపాధికో భేదో విశ్వస్య పరికల్పితః

మూడు మలాలతో ఉన్నవారిని, రెండు మలాలు ఉన్నవారు, ఒక మలంతో ఉన్నవారు క్రమంగా పాలిస్తారు. ఇలా ఉపాధుల ఆధారంగా ప్రపంచంలో ఈ తేడా ఏర్పడింది.

ఏకద్విత్రిమలాన్సర్వాఞ్ఛివ ఏకో ఽధితిష్ఠతి అశివాత్మకమప్యేతచ్ఛివేనాధిష్ఠితం యథా

ఒకటి, రెండు, మూడు మలాలతో ఉన్న వారందరినీ శివుడు ఒక్కడే పాలిస్తాడు. శివ స్వరూపం కానిదీ శివుని ఆధీనంలోనే ఉంటుంది.