శివపురాణమ్

తస్మాద్దుఃఖాత్మికాం హింసాం కుర్వాణో యః సనిర్ఘృణః ఇతి నిర్బంధయంత్యేకే నియమో నేతి చాపరే

కరుణ లేకుండా బాధ కలిగించేవాడు తప్పక తప్పు చేస్తాడని కొందరు అంటారు; మరికొందరు అది తప్పు కాదని అంటారు.

నిదానజ్ఞస్య భిషజో రుగ్ణో హింసాం ప్రయుంజతః న కించిదపి నైర్ఘృణ్యం ఘృణైవాత్ర ప్రయోజికా

రోగానికి కారణం తెలిసిన వైద్యుడు చికిత్సలో బాధ కలిగించినా, అది క్రూరత కాదు; అక్కడ అతడిని కదల్చేది కరుణే.

ఘృణాపి న గుణాయైవ హింస్రేషు ప్రతియోగిషు తాదృశేషు ఘృణీ భ్రాన్త్యా ఘృణాన్తరితనిర్ఘృణః

హానికరులపట్ల కరుణ చూపడం ఎప్పుడూ మంచితనం కాదు. అలాంటి సందర్భాల్లో, తెలియక కరుణ చూపేవాడు కూడా అసలు కరుణ లేనివాడే అవుతాడు.

ఉపేక్షాపీహ దోషాహ రక్ష్యేషు ప్రతియోగిషు శక్తౌ సత్యాముపేక్షాతో రక్ష్యస్సద్యో విపద్యతే

రక్షించగల శక్తి ఉన్నప్పుడు నిర్లక్ష్యం చేయడం కూడా తప్పే. అలా నిర్లక్ష్యం చేస్తే, రక్షించాల్సినవాడు వెంటనే ప్రమాదంలో పడతాడు.

సర్పస్యా ఽ ఽస్యగతమ్పశ్యన్యస్తు రక్ష్యముపేక్షతే దోషాభాసాన్సముత్ప్రేక్ష్య ఫలతః సో ఽపి నిర్ఘృణః

పాము వస్తున్నదని చూసి, రక్షించాల్సినవాడిని నిర్లక్ష్యం చేస్తే, కేవలం తప్పుల్ని ఊహించుకుంటూ ఉండిపోతే, ఫలితంగా అతడూ కరుణ లేనివాడే అవుతాడు.

తస్మాద్ ఘృణా గుణాయైవ సర్వథేతి న సంమతమ్ సంమతం ప్రాప్తకామిత్వం సర్వం త్వన్యదసమ్మతమ్

కాబట్టి, ఎప్పుడూ కరుణే మంచితనం అని చెప్పడం సరైంది కాదు. ఫలితాన్ని సాధించేది మాత్రమే సమ్మతం; మిగతావన్నీ అంగీకరించబడవు.

మూర్త్యాత్మస్వపి రాగాద్యా దోషాః సన్త్యేవ వస్తుతః తథాపి తేషామేవైతే న శివస్య తు సర్వథా అగ్నావపి సమావిష్టం తామ్రం ఖలు సకాలికమ్

దేహధారులలో రాగాది దోషాలు నిజంగా ఉంటాయి. కానీ అవి వారికే చెందుతాయి, శివునికి ఎప్పుడూ కావు. అగ్నిలో వేసిన తామ్రం కొంతకాలం వేరుగా ఉండటంలా ఇది.

ఇతి నాగ్నిరసౌ దుష్యేత్తామ్రసంసర్గకారణాత్ నాగ్నేరశుచిసంసర్గాదశుచిత్వమపేక్షతే

అందువల్ల, తామ్రాన్ని తాకినందుకే అగ్ని మలినమవదు. మలినమైనదాన్ని తాకినప్పుడు మలినత తామ్రానికే వస్తుంది, అగ్నికి కాదు.

అశుచేస్త్వగ్నిసంయోగాచ్ఛుచిత్వమపి జాయతే ఏవం శోధ్యాత్మసంసర్గాన్న హ్యశుద్ధః శివో భవేత్

కానీ, అగ్నితో కలిసినప్పుడు మలినమైనదీ పవిత్రమవుతుంది. అలాగే, పవిత్రాత్మను తాకినా శివుడు ఎప్పుడూ మలినుడవడు.

శివసంసర్గతస్త్వేష శోధ్యాత్మైవ హి శుధ్యతి అయస్యగ్నౌ సమావిష్టే దాహో ఽగ్నేరేవ నాయసః

శివుని సాన్నిధ్యంతోనే అపవిత్రమైన ఆత్మ పవిత్రమవుతుంది. ఇనుపాన్ని అగ్నిలో ఉంచితే, కాలిపోవడం అగ్నికి చెందింది, ఇనుపానికి కాదు.

మూర్తాత్మన్యేవమైశ్వర్యమీశ్వరస్యైవ నాత్మనామ్ న హి కాష్ఠం జ్వలత్యూర్ధ్వమగ్నిరేవ జ్వలత్యసౌ

దేహధారిణి ఆత్మలో పరిపాలన శివునికే చెందింది, ఇతరులకు కాదు. మంట పైకి ఎగసేది మంటే, కట్ట değil.

కాష్ఠస్యాంగారతా నాగ్నేరేవమత్రాపి యోజ్యతామ్ అత ఏవ జగత్యస్మిన్కాష్ఠపాషాణమృత్స్వపి

కట్ట బొగ్గు అవడం కట్టకే, మంటకాదు. ఇదే విధంగా, ఈ లోకంలో కట్ట, రాయి, మట్టి ఏదైనా అయినా—

శివావేశవశాదేవ శివత్వముపచర్యతే మైత్ర్యాదయో గుణా గౌణాస్తస్మాత్తే భిన్నవృత్తయః

శివుని ప్రభావంతోనే శివత్వం కలుగుతుంది. మైత్రి వంటి లక్షణాలు ద్వితీయమైనవే, అందుకే వాటి ప్రవర్తన వేర్వేరు.

తైర్గుణైరుపరక్తానాం దోషాయ చ గుణాయ చ యత్తు గౌణమగౌణం చ తత్సర్వమనుగృహ్ణతః న గుణాయ న దోషాయ శివస్య గుణవృత్తయః

ఆ లక్షణాలతో ఉన్నవారికి అవి మంచికైనా, చెడుకైనా కారణమవుతాయి. కానీ ఏది ప్రాధాన్యమైనదైనా, కాదు అయినా, శివుడు అన్నిటినీ అంగీకరిస్తాడు. ఆయన లక్షణాలు మంచికో, చెడుకో కారణం కావు.

న చానుగ్రహశబ్దార్థం గౌణమాహుర్విపశ్చితః సంసారమోచనం కిం తు శైవమాజ్ఞామయం హితమ్

‘కృప’ అనే పదాన్ని పండితులు ద్వితీయమైనదిగా చెప్పరు. సంసార విమోచనమే నిజమైన మేలు, అది శివుని ఆజ్ఞ, శుభమయమైనది.

హితం తదాజ్ఞాకరణం యద్ధితం తదనుగ్రహః సర్వం హితే నియుఞ్జావః సర్వానుగ్రహకారకః

శివుని ఆజ్ఞ ప్రకారం చేయబడినది మేలు. ఆ మేలు కృప. మనం అందరినీ మేలు చేసే పనిలో నిమగ్నం చేయాలి, ఎందుకంటే ఆయన సమస్త కృపకు మూలకారణం.

యస్తూపకారశబ్దార్థస్తమప్యాహురనుగ్రహమ్ తస్యాపి హితరూపత్వాచ్ఛివః సర్వోపకారకః

‘ఉపకారం’ అనే పదానికీ కృప అనే అర్థం ఉంది, ఎందుకంటే అది కూడా మేలు చేసే స్వభావమే. అందుకే శివుడు అందరికీ ఉపకారకుడు.

హితే సదా నియుక్తం తు సర్వం చిదచిదాత్మకమ్ స్వభావప్రతిబన్ధం తత్సమం న లభతే హితమ్

ప్రపంచంలోని జడ, చైతన్యమయమైన ప్రతిదీ ఎప్పుడూ మేలు చేయడంలో నిమగ్నమై ఉంటుంది. కాని వాటి స్వభావపు అడ్డంకుల వల్ల అందరికీ సమానంగా మేలు కలగదు.

యథా వికాసయత్యేవ రవిః పద్మాని భానుభిః సమం న వికసన్త్యేవ స్వస్వభావానురోధతః

సూర్యుడు తన కిరణాలతో తామర పువ్వులను వికసింపజేస్తాడు. అయినా, అవన్నీ సమానంగా వికసించవు, ప్రతి ఒక్కటి తన స్వభావాన్ని బట్టి వికసిస్తుంది.

స్వభావో ఽపి హి భావానాం భావినో ఽర్థస్య కారణమ్ న హి స్వభావో నశ్యన్తమర్థం కర్తృషు సాధయేత్

ప్రాణుల స్వభావమే ఫలితానికి కారణం. కానీ ఆ స్వభావం నశించిపోయే ఫలితాన్ని చేసే శక్తి కలిగిఉండదు.

సువర్ణమేవ నాంగారం ద్రావయత్యగ్నిసంగమః ఏవం పక్వమలానేవ మోచయేన్న శివపరాన్

అగ్నితో కలిసినప్పుడు బంగారం మాత్రమే కరుగుతుంది, బొగ్గు కాదు. అలాగే, పాకిన మలాలు ఉన్నవారే విముక్తి పొందుతారు, శివభక్తులు కాదు.

యద్యథా భవితుం యోగ్యం తత్తథా న భవేత్స్వయమ్ వినా భావనయా కర్తా స్వతన్త్రస్సన్తతో భవేత్

ఏది ఎలా మారడానికి యోగ్యమో, అది తానుగా మారదు. ఎప్పుడూ స్వతంత్రంగా ఉండే కర్త ద్వారా మాత్రమే మారుతుంది.

స్వభావవిమలో యద్వత్సర్వానుగ్రాహకశ్శివః స్వభావమలినాస్తద్వదాత్మనో జీవసంజ్ఞితాః

శివుడు స్వభావంలో నిర్మలుడు, అందరికీ కృపను ప్రసాదిస్తాడు. అలాగే, స్వభావంలో మలినమైనవారిని జీవులు అంటారు.

అన్యథా సంసరన్త్యేతే నియమాన్న శివః కథమ్ కర్మమాయానుబన్ధోస్య సంసారః కథ్యతే బుధైః

లేకపోతే, ఈ ప్రాణులు నియమానుసారం సంచరిస్తూ ఉంటాయి. కానీ శివుడు కర్మ, మాయలకు బంధించబడి సంసారంలో తిరుగుతాడని పండితులు ఎలా చెబుతారు?

అనుబన్ధో ఽయమస్యైవ న శివస్యేతి హేతుమాన్ స హేతురాత్మనామేవ నిజో నాగన్తుకో మలః

ఈ బంధనం ఆత్మకే చెందింది, శివునికి కాదు. ఎందుకంటే మలం ఆత్మకు సహజమైనది, బయట నుంచి వచ్చినది కాదు.

ఆగన్తుకత్వే కస్యాపి భావ్యం కేనాపి హేతునా యో ఽయం హేతురసావేకస్త్వవిచిత్రస్వభావతః

బయట నుంచి వచ్చినదైతే, అది ఏదో ఒక కారణం వల్ల కలుగుతుంది. కానీ ఈ కారణం తన ప్రత్యేక స్వభావం వల్లే వేరుగా ఉంటుంది.

ఆత్మతాయాః సమత్వే ఽపి బద్ధా ముక్తాః పరే యతః బద్ధేష్వేవ పునః కేచిల్లయభోగాధికారతః

ఆత్మతత్వం సమానమైనా, కొందరు బద్ధులు, మరికొందరు ముక్తులు. బద్ధుల్లో కూడా, కొందరికి లయం, అనుభవానికి అధికారం ఉంటుంది.

జ్ఞానైశ్వర్యాదివైషమ్యం భజన్తే సోత్తరాధరాః కేచిన్మూర్త్యాత్మతాం యాన్తి కేచిదాసన్నగోచరాః

కొంతమందికి జ్ఞానం, ఐశ్వర్యం లాంటి విషయాల్లో తేడాలు ఉంటాయి — ఎవరు పై స్థాయిలో ఉంటారు, ఎవరు క్రింది స్థాయిలో ఉంటారు. మరికొందరు శరీరధారణ స్థితికి చేరుకుంటారు. ఇంకొందరు దగ్గరగా ఉండే పరిధిలోనే ఉంటారు.

మూర్త్యాత్మసు శివాః కేచిదధ్వనాం మూర్ధసు స్థితాః మధ్యే మహేశ్వరా రుద్రాస్త్వర్వాచీనపదే స్థితాః

శరీరధారులలో కొందరు శివులు మార్గాల శిఖరాలలో స్థిరంగా ఉంటారు. మధ్యలో మహేశ్వరులు, రుద్రులు ఉంటారు. క్రింది స్థాయిలో ఉన్నవారు దిగువన ఉంటారు.