శివపురాణమ్

యత్సిద్ధిరీశ్వరత్వేన కార్యవర్గస్య కృత్స్నశః న స చేదీశతాం కుర్యాజ్జగతః కథమీశ్వరః

ప్రపంచంలో అన్ని కార్యాలను పూర్తిగా నిర్వహించడమే ఈశ్వరుని మహిమ. ఆయన లోకాన్ని పాలించకపోతే, ఆయన ఎలా లోకాధిపతి అవుతాడు?

ఈశేచ్ఛా చ విధాతృత్వం విధేరాజ్ఞాపనం పరమ్ ఆజ్ఞావశ్యమిదం కుర్యాన్న కుర్యాదితి శాసనమ్

ప్రభువు చేసే సంకల్పమే సృష్టికి మూలం. సృష్టికర్త ఆజ్ఞే అత్యున్నతమైనది. ఆయన చెప్పేది — 'ఇది చేయాలి, ఇది చేయకూడదు' — ఇదే ధర్మనియమం.

తచ్ఛాసనానువర్తిత్వం సాధుభావస్య లక్షణమ్ విపరీతసమాధోః స్యాన్న సర్వం తత్తు దృశ్యతే

ఆ ఆజ్ఞను అనుసరించడమే మంచితనానికి లక్షణం. దానికి విరుద్ధంగా నడుచుకుంటే అది మంచితనం కాదు. అయినా, ప్రతీ ఒక్కరి ప్రవర్తన అలా ఉండటం కనిపించదు.

సాధు సంరక్షణీయం చేద్వినివర్త్యమసాధు యత్ నివర్తతే చ సామాదేరంతే దణ్డో హి సాధనమ్

మంచిదైతే దాన్ని కాపాడాలి; చెడ్డదైతే దాన్ని దూరం చేయాలి. మాటలు వినిపించకపోతే, శిక్షే చివరి మార్గం.

హితార్థలక్షణం చేదం దణ్డాన్తమనుశాసనమ్ అతో యద్విపరీతం తదహితం సంప్రచక్షతే

శిక్షతో ముగిసే ఈ నియమం, మేలుకోసమే ఏర్పడింది. అందుకే, దీనికి విరుద్ధంగా ఉండేది హానికరం అని అంటారు.

హితే సదా నిషణ్ణానామీశ్వరస్య నిదర్శనమ్ స కథం దుష్యతే సద్భిరసతామేవ నిగ్రహాత్

ఎప్పుడూ మేలులో స్థిరంగా ఉండేవారు, భగవంతుని ఉదాహరణలవంటి వారు. వారు చెడ్డవారిని నియంత్రించినప్పుడు, మంచివారిని నిందించటం ఎలా న్యాయమవుతుంది?

అయుక్తకారిణో లోకే గర్హణీయావివేకితా యదుద్వేజయతే లోకన్తదయుక్తం ప్రచక్షతే

ఈ లోకంలో వివేకం లేకుండా తప్పుగా ప్రవర్తించేవారు తప్పుబడతారు. ప్రజలను కలవరపెట్టేది తప్పు పని అని అంటారు.

సర్వో ఽపి నిగ్రహో లోకే న చ విద్వేషపూర్వకః న హి ద్వేష్టి పితా పుత్రం యో నిగృహ్యాతి శిక్షయేత్

ఈ లోకంలో నియంత్రణ అన్నది ద్వేషంతో చేయబడదు. తండ్రి తన కుమారుడిని నియంత్రించి బోధించేటప్పుడు ద్వేషించడు కదా!

మాధ్యస్థేనాపి నిగ్రాహ్యాన్యో నిగృహ్ణాతి మార్గతః తస్యాప్యవశ్యం యత్కించిన్నైర్ఘృణ్యమనువర్తతే

మధ్యస్థుడైనా అవసరమైతే ఇతరులను నియంత్రించాలి. అలా చేస్తే కొంత కఠినత మాత్రం తప్పదు.

అన్యథా న హినస్త్యేవ సదోషానప్యసౌ పరాన్ హినస్తి చాయమప్యజ్ఞాన్పరం మాధ్యస్థ్యమాచరన్

ఇలా కాకపోతే, తప్పు చేసినవారిని కూడా అతను హానిచేయడు. కానీ, తెలియక మధ్యస్థంగా ఉండిపోతే, అది హానికరమే అవుతుంది.

తస్మాద్దుఃఖాత్మికాం హింసాం కుర్వాణో యః సనిర్ఘృణః ఇతి నిర్బంధయంత్యేకే నియమో నేతి చాపరే

కరుణ లేకుండా బాధ కలిగించేవాడు తప్పక తప్పు చేస్తాడని కొందరు అంటారు; మరికొందరు అది తప్పు కాదని అంటారు.

నిదానజ్ఞస్య భిషజో రుగ్ణో హింసాం ప్రయుంజతః న కించిదపి నైర్ఘృణ్యం ఘృణైవాత్ర ప్రయోజికా

రోగానికి కారణం తెలిసిన వైద్యుడు చికిత్సలో బాధ కలిగించినా, అది క్రూరత కాదు; అక్కడ అతడిని కదల్చేది కరుణే.

ఘృణాపి న గుణాయైవ హింస్రేషు ప్రతియోగిషు తాదృశేషు ఘృణీ భ్రాన్త్యా ఘృణాన్తరితనిర్ఘృణః

హానికరులపట్ల కరుణ చూపడం ఎప్పుడూ మంచితనం కాదు. అలాంటి సందర్భాల్లో, తెలియక కరుణ చూపేవాడు కూడా అసలు కరుణ లేనివాడే అవుతాడు.

ఉపేక్షాపీహ దోషాహ రక్ష్యేషు ప్రతియోగిషు శక్తౌ సత్యాముపేక్షాతో రక్ష్యస్సద్యో విపద్యతే

రక్షించగల శక్తి ఉన్నప్పుడు నిర్లక్ష్యం చేయడం కూడా తప్పే. అలా నిర్లక్ష్యం చేస్తే, రక్షించాల్సినవాడు వెంటనే ప్రమాదంలో పడతాడు.

సర్పస్యా ఽ ఽస్యగతమ్పశ్యన్యస్తు రక్ష్యముపేక్షతే దోషాభాసాన్సముత్ప్రేక్ష్య ఫలతః సో ఽపి నిర్ఘృణః

పాము వస్తున్నదని చూసి, రక్షించాల్సినవాడిని నిర్లక్ష్యం చేస్తే, కేవలం తప్పుల్ని ఊహించుకుంటూ ఉండిపోతే, ఫలితంగా అతడూ కరుణ లేనివాడే అవుతాడు.

తస్మాద్ ఘృణా గుణాయైవ సర్వథేతి న సంమతమ్ సంమతం ప్రాప్తకామిత్వం సర్వం త్వన్యదసమ్మతమ్

కాబట్టి, ఎప్పుడూ కరుణే మంచితనం అని చెప్పడం సరైంది కాదు. ఫలితాన్ని సాధించేది మాత్రమే సమ్మతం; మిగతావన్నీ అంగీకరించబడవు.

మూర్త్యాత్మస్వపి రాగాద్యా దోషాః సన్త్యేవ వస్తుతః తథాపి తేషామేవైతే న శివస్య తు సర్వథా అగ్నావపి సమావిష్టం తామ్రం ఖలు సకాలికమ్

దేహధారులలో రాగాది దోషాలు నిజంగా ఉంటాయి. కానీ అవి వారికే చెందుతాయి, శివునికి ఎప్పుడూ కావు. అగ్నిలో వేసిన తామ్రం కొంతకాలం వేరుగా ఉండటంలా ఇది.

ఇతి నాగ్నిరసౌ దుష్యేత్తామ్రసంసర్గకారణాత్ నాగ్నేరశుచిసంసర్గాదశుచిత్వమపేక్షతే

అందువల్ల, తామ్రాన్ని తాకినందుకే అగ్ని మలినమవదు. మలినమైనదాన్ని తాకినప్పుడు మలినత తామ్రానికే వస్తుంది, అగ్నికి కాదు.

అశుచేస్త్వగ్నిసంయోగాచ్ఛుచిత్వమపి జాయతే ఏవం శోధ్యాత్మసంసర్గాన్న హ్యశుద్ధః శివో భవేత్

కానీ, అగ్నితో కలిసినప్పుడు మలినమైనదీ పవిత్రమవుతుంది. అలాగే, పవిత్రాత్మను తాకినా శివుడు ఎప్పుడూ మలినుడవడు.

శివసంసర్గతస్త్వేష శోధ్యాత్మైవ హి శుధ్యతి అయస్యగ్నౌ సమావిష్టే దాహో ఽగ్నేరేవ నాయసః

శివుని సాన్నిధ్యంతోనే అపవిత్రమైన ఆత్మ పవిత్రమవుతుంది. ఇనుపాన్ని అగ్నిలో ఉంచితే, కాలిపోవడం అగ్నికి చెందింది, ఇనుపానికి కాదు.

మూర్తాత్మన్యేవమైశ్వర్యమీశ్వరస్యైవ నాత్మనామ్ న హి కాష్ఠం జ్వలత్యూర్ధ్వమగ్నిరేవ జ్వలత్యసౌ

దేహధారిణి ఆత్మలో పరిపాలన శివునికే చెందింది, ఇతరులకు కాదు. మంట పైకి ఎగసేది మంటే, కట్ట değil.

కాష్ఠస్యాంగారతా నాగ్నేరేవమత్రాపి యోజ్యతామ్ అత ఏవ జగత్యస్మిన్కాష్ఠపాషాణమృత్స్వపి

కట్ట బొగ్గు అవడం కట్టకే, మంటకాదు. ఇదే విధంగా, ఈ లోకంలో కట్ట, రాయి, మట్టి ఏదైనా అయినా—

శివావేశవశాదేవ శివత్వముపచర్యతే మైత్ర్యాదయో గుణా గౌణాస్తస్మాత్తే భిన్నవృత్తయః

శివుని ప్రభావంతోనే శివత్వం కలుగుతుంది. మైత్రి వంటి లక్షణాలు ద్వితీయమైనవే, అందుకే వాటి ప్రవర్తన వేర్వేరు.

తైర్గుణైరుపరక్తానాం దోషాయ చ గుణాయ చ యత్తు గౌణమగౌణం చ తత్సర్వమనుగృహ్ణతః న గుణాయ న దోషాయ శివస్య గుణవృత్తయః

ఆ లక్షణాలతో ఉన్నవారికి అవి మంచికైనా, చెడుకైనా కారణమవుతాయి. కానీ ఏది ప్రాధాన్యమైనదైనా, కాదు అయినా, శివుడు అన్నిటినీ అంగీకరిస్తాడు. ఆయన లక్షణాలు మంచికో, చెడుకో కారణం కావు.

న చానుగ్రహశబ్దార్థం గౌణమాహుర్విపశ్చితః సంసారమోచనం కిం తు శైవమాజ్ఞామయం హితమ్

‘కృప’ అనే పదాన్ని పండితులు ద్వితీయమైనదిగా చెప్పరు. సంసార విమోచనమే నిజమైన మేలు, అది శివుని ఆజ్ఞ, శుభమయమైనది.

హితం తదాజ్ఞాకరణం యద్ధితం తదనుగ్రహః సర్వం హితే నియుఞ్జావః సర్వానుగ్రహకారకః

శివుని ఆజ్ఞ ప్రకారం చేయబడినది మేలు. ఆ మేలు కృప. మనం అందరినీ మేలు చేసే పనిలో నిమగ్నం చేయాలి, ఎందుకంటే ఆయన సమస్త కృపకు మూలకారణం.

యస్తూపకారశబ్దార్థస్తమప్యాహురనుగ్రహమ్ తస్యాపి హితరూపత్వాచ్ఛివః సర్వోపకారకః

‘ఉపకారం’ అనే పదానికీ కృప అనే అర్థం ఉంది, ఎందుకంటే అది కూడా మేలు చేసే స్వభావమే. అందుకే శివుడు అందరికీ ఉపకారకుడు.

హితే సదా నియుక్తం తు సర్వం చిదచిదాత్మకమ్ స్వభావప్రతిబన్ధం తత్సమం న లభతే హితమ్

ప్రపంచంలోని జడ, చైతన్యమయమైన ప్రతిదీ ఎప్పుడూ మేలు చేయడంలో నిమగ్నమై ఉంటుంది. కాని వాటి స్వభావపు అడ్డంకుల వల్ల అందరికీ సమానంగా మేలు కలగదు.

యథా వికాసయత్యేవ రవిః పద్మాని భానుభిః సమం న వికసన్త్యేవ స్వస్వభావానురోధతః

సూర్యుడు తన కిరణాలతో తామర పువ్వులను వికసింపజేస్తాడు. అయినా, అవన్నీ సమానంగా వికసించవు, ప్రతి ఒక్కటి తన స్వభావాన్ని బట్టి వికసిస్తుంది.