శివపురాణమ్

అనుగ్రాహ్యనపేక్షో ఽస్తి న హి కశ్చిదనుగ్రహః అతః స్వాతన్త్ర్యశబ్దార్థాననపేక్షత్వలక్షణః

అనుగ్రహించదగినవారిపై ఆధారపడే అనుగ్రహం లేదు. అందువల్ల స్వాతంత్ర్యం అంటే ఆధారపడకపోవడమే.

ఏతత్పునరనుగ్రాహ్యం పరతంత్రం తదిష్యతే అనుగ్రహాదృతే తస్య భుక్తిముక్త్యోరనన్వయాత్

అనుగ్రహించదగినది మరొకరిపై ఆధారపడితే, అది అంగీకరించబడుతుంది. అనుగ్రహం లేకపోతే దానికి భోగముక్తులు లేవు.

మూర్తాత్మనో ఽప్యనుగ్రాహ్యా శివాజ్ఞాననివర్తనాత్ అజ్ఞానాధిష్ఠితం శమ్భోర్న కించిదిహ విద్యతే

రూపమున్నవారికైనా శివుని ఆజ్ఞతో అనుగ్రహం పోవచ్చు. ఈ లోకంలో శంభువు జ్ఞానంతో స్థాపించనిది ఏదీ లేదు.

యేనోపలభ్యతే ఽస్మాభిస్సకలేనాపి నిష్కలః స మూర్త్యాత్మా శివః శైవమూర్తిరిత్యుపచర్యతే

ఏ రూపం ద్వారా మనం నిరాకారమైన పరమేశ్వరుడిని తెలుసుకుంటామో, ఆ శివుడు స్వరూపంగా ఉండి, ఆ రూపమే 'శైవమూర్తి' అని పిలవబడుతుంది.

న హ్యసౌ నిష్కలః సాక్షాచ్ఛివః పరమకారణమ్ సాకారేణానుభావేన కేనాప్యనుపలక్షితః

నిరాకారమైన ఆ శివుడు, పరమకారణమైనవాడు, ఏ రూపంలోనైనా ఎవరికీ ప్రత్యక్షంగా కనిపించడు.

ప్రమాణగమ్యతామాత్రం తత్స్వభావోపపాదకమ్ న తావతాత్రోపేక్షాధీరుపలక్షణమంతరా

మనకు గ్రహించదగినదిగా, ఆయన స్వభావాన్ని వివరించడానికే ఇలా చెప్పబడింది; ఇందులో మరేదైనా నిర్లక్ష్యం లేదా మద్యస్థ సూచన లేదు.

ఆత్మోపమోల్వణం సాక్షాన్మూర్తిరేవ హి కాచన శివస్య మూర్తిర్మూర్త్యాత్మా పరస్తస్యోపలక్షణమ్

మనలాగే ప్రత్యక్షంగా అనుభూతి చెందదగినదే నిజంగా రూపం. శివుని రూపం, ఆయన స్వరూపాన్ని సూచించే గుర్తు.

యథా కాష్ఠేష్వనారూఢో న వహ్నిరుపలభ్యతే ఏవం శివో ఽపి మూర్త్యాత్మన్యనారూఢ ఇతి స్థితిః

మరుగు లోపల ఉన్న అగ్ని, దహించకముందు కట్టెలో కనిపించదు. అలాగే, శివుడు కూడా రూపంలో ప్రత్యక్షంగా వెలిసే వరకు కనిపించడు — ఇదే స్థితి.

యథాగ్నిమానయేత్యుక్తే జ్వలత్కాష్ఠాదృతే స్వయమ్ నాగ్నిరానీయతే తద్వత్పూజ్యో మూర్త్యాత్మనా శివః

'అగ్ని తీసుకురా' అని చెప్పినప్పుడు, మంటపట్టిన కట్టె తప్ప అగ్ని తేవడం సాధ్యం కాదు. అలాగే, శివుని కూడా రూపంలోనే పూజించాలి.

అత ఏవ హి పూజాదౌ మూర్త్యాత్మపరికల్పనమ్ మూర్త్యాత్మని కృతం సాక్షాచ్ఛివ ఏవ కృతం యతః

అందుకే పూజ మొదట్లో రూపాన్ని ఊహించుకుంటారు; ఆ రూపానికి చేసినది నేరుగా శివునికే చేసినట్టే.

లింగాదావపి తత్కృత్యమర్చాయాం చ విశేషతః తత్తన్మూర్త్యాత్మభావేన శివో ఽస్మాభిరుపాస్యతే

లింగాది రూపాల్లోనూ, ముఖ్యంగా పూజలోనూ, ఆ రూప స్వరూపంగా శివుని మనం ఆరాధించాలి.

యథానుగృహ్యతే సో ఽపి మూర్త్యాత్మా పారమేష్ఠినా తథా మూర్త్యాత్మనిష్ఠేన శివేన పశవో వయమ్

పరమేశ్వరుడు ఆ రూపాన్ని అనుగ్రహించినట్లే, ఆ రూపంలో స్థిరమైన శివుడు మన ప్రాణులను కూడా అనుగ్రహిస్తాడు.

లోకానుగ్రహణాయైవ శివేన పరమేష్ఠినా సదాశివాదయస్సర్వే మూర్త్యాత్మనో ఽప్యధిష్ఠితాః

లోకానికి మేలు కోసమే, సదాశివుడు మొదలుకొని అందరూ, పరమేశ్వరుడైన శివునిచేత రూపంలోనూ స్థాపించబడ్డారు.

ఆత్మనామేవ భోగాయ మోక్షాయ చ విశేషతః తత్త్వాతత్త్వస్వరూపేషు మూర్త్యాత్మసు శివాన్వయః

ప్రాణుల అనుభవం, ముఖ్యంగా మోక్షం కోసం, తత్వమైనా తత్వేతరమైనా, ఆ రూపాల్లో శివుని అనుసంధానం ఉంటుంది.

భోగః కర్మవిపాకాత్మా సుఖదుఃఖాత్మకో మతః న చ కర్మ శివో ఽస్తీతి తస్య భోగః కిమాత్మకః

అనుభవం అనేది కర్మ ఫలితంగా, సుఖదుఃఖాలతో కూడి ఉంటుంది. కానీ శివునికి కర్మలేదుకాబట్టి, ఆయనకు ఎలాంటి అనుభవమూ ఉండదు.

సర్వం శివో ఽనుగృహ్ణాతి న నిగృహ్ణాతి కించన నిగృహ్ణతాం తు యే దోషాశ్శివే తేషామసంభవాత్

శివుడు అందరికీ అనుగ్రహిస్తాడు, ఏదీ నిరాకరించడు. నిరాకరించే వారిలో తప్పులు ఉంటాయి, అలాంటి లోపాలు శివునిలో ఉండవు.

యే పునర్నిగ్రహాః కేచిద్బ్రహ్మాదిషు నిదర్శితాః తే ఽపి లోకహితాయైవ కృతాః శ్రీకణ్ఠమూర్తినా

బ్రహ్మ మొదలైనవారిలో కనిపించే నియమాలు కూడా, శ్రీకంఠ రూపంలో శివుడు లోకహితార్థంగా చేస్తాడు.

బ్రహ్మాణ్డస్యాధిపత్యం హి శ్రీకణ్ఠస్య న సంశయః శ్రీకణ్ఠాఖ్యాం శివో మూర్తిం క్రీడతీమధితిష్ఠతి

ఈ బ్రహ్మాండానికి అధిపత్యం శ్రీకంఠునికే — ఇందులో సందేహం లేదు. శ్రీకంఠ అనే ఆడుకునే రూపాన్ని శివుడు అధిష్టించుతాడు.

సదోషా ఏవ దేవాద్యా నిగృహీతా యథోదితమ్ తతస్తేపి విపాప్మానః ప్రజాశ్చాపి గతజ్వరాః

నియమించబడిన దేవతలు మొదలైనవారు తప్పులున్నవారే. అందువల్ల వారు పాపరహితులవుతారు, ప్రజలూ బాధల నుంచి విముక్తులవుతారు.

నిగ్రహో ఽపి స్వరూపేణ విదుషాం న జుగుప్సితః అత ఏవ హి దణ్డ్యేషు దణ్డో రాజ్ఞాం ప్రశస్యతే

నియమం స్వభావంగా జ్ఞానులకు తక్కువగా కనిపించదు. అందుకే రాజులు శిక్షించదగినవారికి శిక్షను ప్రశంసిస్తారు.

యత్సిద్ధిరీశ్వరత్వేన కార్యవర్గస్య కృత్స్నశః న స చేదీశతాం కుర్యాజ్జగతః కథమీశ్వరః

ప్రపంచంలో అన్ని కార్యాలను పూర్తిగా నిర్వహించడమే ఈశ్వరుని మహిమ. ఆయన లోకాన్ని పాలించకపోతే, ఆయన ఎలా లోకాధిపతి అవుతాడు?

ఈశేచ్ఛా చ విధాతృత్వం విధేరాజ్ఞాపనం పరమ్ ఆజ్ఞావశ్యమిదం కుర్యాన్న కుర్యాదితి శాసనమ్

ప్రభువు చేసే సంకల్పమే సృష్టికి మూలం. సృష్టికర్త ఆజ్ఞే అత్యున్నతమైనది. ఆయన చెప్పేది — 'ఇది చేయాలి, ఇది చేయకూడదు' — ఇదే ధర్మనియమం.

తచ్ఛాసనానువర్తిత్వం సాధుభావస్య లక్షణమ్ విపరీతసమాధోః స్యాన్న సర్వం తత్తు దృశ్యతే

ఆ ఆజ్ఞను అనుసరించడమే మంచితనానికి లక్షణం. దానికి విరుద్ధంగా నడుచుకుంటే అది మంచితనం కాదు. అయినా, ప్రతీ ఒక్కరి ప్రవర్తన అలా ఉండటం కనిపించదు.

సాధు సంరక్షణీయం చేద్వినివర్త్యమసాధు యత్ నివర్తతే చ సామాదేరంతే దణ్డో హి సాధనమ్

మంచిదైతే దాన్ని కాపాడాలి; చెడ్డదైతే దాన్ని దూరం చేయాలి. మాటలు వినిపించకపోతే, శిక్షే చివరి మార్గం.

హితార్థలక్షణం చేదం దణ్డాన్తమనుశాసనమ్ అతో యద్విపరీతం తదహితం సంప్రచక్షతే

శిక్షతో ముగిసే ఈ నియమం, మేలుకోసమే ఏర్పడింది. అందుకే, దీనికి విరుద్ధంగా ఉండేది హానికరం అని అంటారు.

హితే సదా నిషణ్ణానామీశ్వరస్య నిదర్శనమ్ స కథం దుష్యతే సద్భిరసతామేవ నిగ్రహాత్

ఎప్పుడూ మేలులో స్థిరంగా ఉండేవారు, భగవంతుని ఉదాహరణలవంటి వారు. వారు చెడ్డవారిని నియంత్రించినప్పుడు, మంచివారిని నిందించటం ఎలా న్యాయమవుతుంది?

అయుక్తకారిణో లోకే గర్హణీయావివేకితా యదుద్వేజయతే లోకన్తదయుక్తం ప్రచక్షతే

ఈ లోకంలో వివేకం లేకుండా తప్పుగా ప్రవర్తించేవారు తప్పుబడతారు. ప్రజలను కలవరపెట్టేది తప్పు పని అని అంటారు.

సర్వో ఽపి నిగ్రహో లోకే న చ విద్వేషపూర్వకః న హి ద్వేష్టి పితా పుత్రం యో నిగృహ్యాతి శిక్షయేత్

ఈ లోకంలో నియంత్రణ అన్నది ద్వేషంతో చేయబడదు. తండ్రి తన కుమారుడిని నియంత్రించి బోధించేటప్పుడు ద్వేషించడు కదా!

మాధ్యస్థేనాపి నిగ్రాహ్యాన్యో నిగృహ్ణాతి మార్గతః తస్యాప్యవశ్యం యత్కించిన్నైర్ఘృణ్యమనువర్తతే

మధ్యస్థుడైనా అవసరమైతే ఇతరులను నియంత్రించాలి. అలా చేస్తే కొంత కఠినత మాత్రం తప్పదు.