యోగయుక్త్యా తు తద్భస్మ ప్లావ్యమానం సమన్తతః శాక్తేనామృతవర్షేణ చాధికారాన్నివర్తయేత్
కానీ అదే బూడిదను యోగ విధానంతో, శక్తి యొక్క అమృత వర్షంతో అన్ని వైపులా స్నానం చేయిస్తే, అది ప్రకృతికి ఉన్న అధికారం తొలగిపోతుంది.
అతో మృత్యుంజయాయేత్థమమృతప్లావనం సదా శివశక్త్యమృతస్పర్శే లబ్ధం యేన కుతో మృతిః
కాబట్టి ఎప్పుడూ ఇలాంటి అమృత స్నానాన్ని చేస్తూ ఉంటే, మృత్యుపై విజయం సాధించవచ్చు. శివుడు, శక్తి యొక్క అమృతాన్ని తాకినవారికి మరణం ఎలా సంభవిస్తుంది?
యో వేద దహనం గుహ్యం ప్లావనం చ యథోదితమ్ అగ్నీషోమపదం హిత్వా న స భూయో ఽభిజాయతే
ఎవరు ఈ రహస్యమైన కాల్చడం, స్నానం చేయడం ఎలా చేయాలో తెలుసుకుంటారో, అగ్ని, సోమ స్థితిని వదిలిపెడతారో, వారు మళ్లీ జన్మించరు.
శివాగ్నినా తనుం దగ్ధ్వా శక్తిసౌమ్యా మృతేన యః ప్లావయేద్యోగమార్గేణ సో ఽమృతత్వాయ కల్పతే
ఎవరు శివాగ్ని ద్వారా శరీరాన్ని కాల్చి, యోగ మార్గంలో శక్తి యొక్క అమృతంతో స్నానం చేస్తారో, వారు అమరత్వానికి యోగ్యులు అవుతారు.
హృది కృత్వేమమర్థం వై దేవేన సముదాహృతమ్ అగ్నీషోమాత్మకం విశ్వం జగదిత్యనురూపతః
ఈ అర్థాన్ని, దేవుడు చెప్పినట్లుగా, హృదయంలో నిలిపితే, ఈ జగత్తు అంతా అగ్ని, సోమ స్వరూపంగా ఉందని తెలుసుకోవాలి.
నివేదయామి జగతో వాగర్థాత్మ్యం కృతం యథా షడధ్వవేదనం సమ్యక్ సమాసాన్న తు విస్తరాత్
ఈ లోకంలో వాక్కు, అర్థం కలిసిన స్వరూపం ఎలా ఏర్పడిందో, ఆరు మార్గాల జ్ఞానం ఎలా ఉందో, సంక్షిప్తంగా వివరించబోతున్నాను.
నాస్తి కశ్చిదశబ్దార్థో నాపి శబ్దో నిరర్థకః తతో హి సమయే శబ్దస్సర్వస్సర్వార్థబోధకః
శబ్దం లేని అర్థం లేదు, అర్థం లేని శబ్దం లేదు. అందుకే, సరైన సమయంలో ప్రతి శబ్దం అన్ని అర్థాలను తెలియజేస్తుంది.
ప్రకృతేః పరిణామో ఽయం ద్విధా శబ్దార్థభావనా తామాహుః ప్రాకృతీం మూర్తిం శివయోః పరమాత్మనోః
ప్రకృతిలో ఈ మార్పు రెండు విధాలుగా ఉంటుంది — శబ్దం, అర్థం రూపంలో. ఇది శివుడు, శక్తి అనే పరమాత్మల యొక్క మౌలిక స్వరూపం అని అంటారు.
శబ్దాత్మికా విభూతిర్యా సా త్రిధా కథ్యతే బుధైః స్థూలా సూక్ష్మా పరా చేతి స్థూలా యా శ్రుతిగోచరా
శబ్ద స్వరూపమైన ఆ మహాశక్తిని జ్ఞానులు మూడు విధాలుగా చెబుతారు — స్థూలం, సూక్ష్మం, పరా. వినిపించే శబ్దమే స్థూలం.
సూక్ష్మా చిన్తామయీ ప్రోక్తా చింతయా రహితా పరా యా శక్తిః సా పరా శక్తిశ్శివతత్త్వసమాశ్రయా
సూక్ష్మం అనేది ఆలోచన రూపంలో ఉంటుంది; ఆలోచన లేకుండా ఉన్నదే పరా శక్తి. ఆ పరా శక్తి, శివ తత్వంలో నిలిచి ఉంటుంది.
జ్ఞానశక్తిసమాయోగాదిచ్ఛోపోద్బలికా తథా సర్వశక్తిసమష్ట్యాత్మా శక్తితత్త్వసమాఖ్యయా
జ్ఞానశక్తితో కలిసినప్పుడు, అది సంకల్పంతో బలపడుతుంది. అన్ని శక్తుల సమాహారంగా, దాన్ని శక్తి తత్వం అంటారు.
సమస్తకార్యజాతస్య మూలప్రకృతితాం గతా సైవ కుణ్డలినీ మాయా శుద్ధాధ్వపరమా సతీ
అన్ని సృష్టి మూలంగా నిలిచిన ఆ శక్తినే కుండలినీ, మాయ, శుద్ధ మార్గమని పిలుస్తారు.
సా విభాగస్వరూపైవ షడధ్వాత్మా విజృంభతే తత్ర శబ్దాస్త్రయో ఽధ్వానస్త్రయశ్చార్థాః సమీరితాః
ఆమె విభాగ స్వరూపంగా, ఆరు మార్గాలుగా విస్తరిస్తుంది. అందులో మూడు శబ్దానికి, మూడు అర్థానికి సంబంధించినవిగా చెప్పబడ్డాయి.
సర్వేషామపి వై పుంసాం నైజశుద్ధ్యనురూపతః లయభోగాధికారాస్స్యుస్సర్వతత్త్వవిభాగతః
ప్రతి మనిషికి తన స్వచ్ఛతను బట్టి, అన్ని తత్త్వాల విభాగం ద్వారా లయం లేదా అనుభవానికి అధికారం లభిస్తుంది.
కలాభిస్తాని తత్త్వాని వ్యాప్తాన్యేవ యథాతథమ్ పరస్యాః ప్రకృతేరాదౌ పఞ్చధా పరిణామతః
కళల ద్వారా ఆ తత్త్వాలు, పరమ ప్రకృతిలో ఆది సమయంలో, ఐదు విధాలుగా మారి, యథాతథంగా వ్యాపించాయి.
కలాశ్చ తా నివృత్త్యాద్యాః పర్యాప్తా ఇతి నిశ్చయః మంత్రాధ్వా చ పదాధ్వా చ వర్ణాధ్వా చేతి శబ్దతః
ఆ కళలు నివృత్తి మొదలైనవి సరిపోతాయని నిర్ణయించబడింది; మంత్ర మార్గం, పద మార్గం, వర్ణ మార్గం అనే పేర్లు వాటి పేర్ల ప్రకారం పిలవబడతాయి.
భువనాధ్వా చ తత్త్వాధ్వా కలాధ్వా చార్థతః క్రమాత్ అత్రాన్యోన్యం చ సర్వేషాం వ్యాప్యవ్యాపకతోచ్యతే
భువన మార్గం, తత్త్వ మార్గం, కళ మార్గం అనే మార్గాలు వరుసగా వాటి అర్థాల ప్రకారం స్థాపించబడ్డాయి; ఇక్కడ వీటన్నింటిలో పరస్పర వ్యాప్తి, వ్యాపించనివి వివరించబడుతున్నాయి.
మంత్రాః సర్వైః పదైర్వ్యాప్తా వాక్యభావాత్పదాని చ వర్ణైర్వర్ణసమూహం హి పదమాహుర్విపశ్చితః
మంత్రాలు అన్ని పదాలతో వ్యాపించబడినవి, ఎందుకంటే వాక్యాలు పదాల ద్వారానే ఏర్పడతాయి; పదాలు వర్ణాలతో వ్యాపించబడినవి, ఎందుకంటే జ్ఞానులు వర్ణ సమూహాన్ని పదం అంటారు.
వర్ణాస్తు భువనైర్వ్యాప్తాస్తేషాం తేషూపలంభనాత్ భువనాన్యపి తత్త్వౌఘైరుత్పత్త్యాంతర్బహిష్క్రమాత్
వర్ణాలు భువనాలతో వ్యాపించబడ్డాయి, ఎందుకంటే అవి వాటిలో కనిపిస్తాయి; భువనాలు కూడా తత్త్వ సమూహాల ద్వారా, అవి ఉద్భవించి బయటకు వ్యాపించడంవల్ల, వ్యాపించబడ్డాయి.
వ్యాప్తాని కారణైస్తత్త్వైరారబ్ధత్వాదనేకశః అంతరాదుత్థితానీహ భువనాని తు కానిచిత్
వాటిని అనేక రకాలుగా కారణ తత్త్వాలు వ్యాపించాయి, ఎందుకంటే అవి వాటి నుండి ఏర్పడినవి; ఇక్కడ కొన్ని భువనాలు లోపల నుండి ఉద్భవించాయి.
పౌరాణికాని చాన్యాని విజ్ఞేయాని శివాగమే సాంఖ్యయోగప్రసిద్ధాని తత్త్వాన్యపి చ కానిచిత్
పురాణాలలో చెప్పిన ఇతర భువనాలు శివాగమంలో కూడా తెలుసుకోవాలి; అలాగే కొన్ని తత్త్వాలు సాంఖ్య, యోగాలలో స్థాపించబడ్డాయి.
శివశాస్త్రప్రసిద్ధాని తతోన్యాన్యపి కృత్స్నశః కలాభిస్తాని తత్త్వాని వ్యాప్తాన్యేవ యథాతథమ్
శివశాస్త్రాలలో ప్రసిద్ధమైన ఇతర తత్త్వాలు కూడా పూర్తిగా పరిగణించాలి; కళల ద్వారా ఆ తత్త్వాలు యథాతథంగా వ్యాపించబడ్డాయి.
పరస్యాః ప్రకృతేరాదౌ పఞ్చధా పరిణామతః కలాశ్చ తా నివృత్త్యాద్యా వ్యాప్తాః పఞ్చ యథోత్తరమ్
పరమ ప్రకృతిలో ఆది సమయంలో ఐదు విధాలుగా మారి, నివృత్తి మొదలైన కళలు ఐదింటిని వరుసగా వ్యాపించాయి.
వ్యాపికాతః పరా శక్తిరవిభక్తా షడధ్వనామ్ పరప్రకృతిభావస్య తత్సత్త్వాచ్ఛివతత్త్వతః
వ్యాప్తి దృష్టికోణంలో, పరాశక్తి ఆరు మార్గాలలో విడిపోకుండా ఉంటుంది; ఎందుకంటే పరమ ప్రకృతి శివ తత్త్వం నుండి ఉనికిలోకి వచ్చింది.
శక్త్యాది చ పృథివ్యన్తం శివతత్త్వసముద్భవమ్ వ్యాప్తమేకేన తేనైవ మృదా కుంభాదికం యథా
శక్తి మొదలుకొని భూమి వరకు, అన్నీ శివ తత్త్వం నుండి ఉద్భవించినవి, అవన్నీ ఒక్కదాని ద్వారానే వ్యాపించబడ్డాయి, మట్టి కుండ మొదలైనవి మట్టిలో కలిసినట్లే.
శైవం తత్పరమం ధామ యత్ప్రాప్యం షడ్భిరధ్వభిః వ్యాపికా ఽవ్యాపికా శక్తిః పఞ్చతత్త్వవిశోధనాత్
ఆ శైవ పరమ ధామాన్ని ఆరు మార్గాల ద్వారా పొందవచ్చు; అది వ్యాపించే శక్తి, వ్యాపించని శక్తి ద్వారా, ఐదు తత్త్వాల శుద్ధి వల్ల వ్యాపించబడింది.
నివృత్త్యా రుద్రపర్యన్తం స్థితిరణ్డస్య శోధ్యతే ప్రతిష్ఠయా తదూర్ధ్వం తు యావదవ్యక్తగోచరమ్
నివృత్తి నుండి రుద్ర వరకు, అండ శుద్ధి స్థితి ద్వారా జరుగుతుంది; దాని పైగా, అవ్యక్త ప్రాంతం వరకు ప్రతిష్ఠ ద్వారా జరుగుతుంది.
తదూర్ధ్వం విద్యయా మధ్యే యావద్విశ్వేశ్వరావధి శాన్త్యా తదూర్ధ్వం మధ్వాన్తే విశుద్ధిః శాన్త్యతీతయా
దాని పైగా, మధ్యలో విద్య ద్వారా, విశ్వేశ్వర వరకు శాంతి ద్వారా; దాని పైగా, మధ్యాంతంలో శుద్ధి, శాంత్యతీత ద్వారా జరుగుతుంది.
యామాహుః పరమం వ్యోమ పరప్రకృతియోగతః ఏతాని పఞ్చతత్త్వాని యైర్వ్యాప్తమఖిలం జగత్
పరమ ప్రకృతితో ఐక్యమై ఉన్నదాన్ని పరమ వ్యోమం అంటారు; ఈ ఐదు తత్త్వాల ద్వారా మొత్తం జగత్తు వ్యాపించబడింది.
తత్రైవ సర్వమేవేదం ద్రష్టవ్యం ఖలు సాధకైః అధ్వవ్యాప్తిమవిజ్ఞాయ శుద్ధిం యః కర్తుమిచ్ఛతి
ఇక్కడ, ఈ సమస్తాన్ని సాధకులు చూడాలి; మార్గాల వ్యాప్తిని తెలియకుండానే శుద్ధి చేయదలచినవాడు,