శివపురాణమ్

అగ్నేరమృతనిష్పత్తిరమృతేనాగ్నిరేధతే అత ఏవ హి విక్రాన్తమగ్నీషోమం జగద్ధితమ్

అగ్నిలో నుండి అమృతం ఉత్పన్నమవుతుంది; ఆ అమృతంతో అగ్ని బలపడుతుంది. అందుకే అగ్ని-సోమ తత్వం శక్తివంతంగా జగత్తుకు మేలు చేస్తుంది.

హవిషే సస్యసమ్పత్తిర్వృష్టిః సస్యాభివృద్ధయే వృష్టేరేవ హవిస్తస్మాదగ్నీషోమధృతం జగత్

హవిస్సు వల్ల పంటలకు సంపద వస్తుంది; వర్షం పంటలు పెరగడానికి అవసరం. వర్షం కోసం హవిస్సు, అగ్ని-సోమ ద్వారానే జగత్తు నిలబడింది.

అగ్నిరూర్ధ్వం జ్వలత్యేష యావత్సౌమ్యం పరామృతమ్ యావదగ్న్యాస్పదం సౌమ్యమమృతం చ స్రవత్యధః

అగ్ని పైకి మండుతూ చంద్రస్వరూప అమృతం ఉన్నంతవరకు వ్యాపిస్తుంది; అగ్ని స్థానం వరకు చంద్ర అమృతం క్రిందికి ప్రవహిస్తుంది.

అత ఏవ హి కాలాగ్నిరధస్తాచ్ఛక్తిరూర్ధ్వతః యావదాదహనం చోర్ధ్వమధశ్చాప్లావనం భవేత్

కాబట్టి కాలాగ్ని క్రింద ఉంటుంది, శక్తి పైకి ఉంటుంది; పైకి దహనం, క్రిందికి ఆప్లవనం ఉన్నంతవరకు ఇలా జరుగుతుంది.

ఆధారశక్త్యైవ ధృతః కాలాగ్నిరయమూర్ధ్వగః తథైవ నిమ్నగః సోమశ్శివశక్తిపదాస్పదః

ఈ పైకి పోయే కాలాగ్ని, ఆధారశక్తి వల్ల నిలబడింది. అలాగే క్రిందికి పోయే సోముడు శివశక్తి స్థానం.

శివశ్చోర్ధ్వమధశ్శక్తిరూర్ధ్వం శక్తిరధః శివః తదిత్థం శివశక్తిభ్యాన్నావ్యాప్తమిహ కిఞ్చన

పరమేశ్వరుడు పైపైన ఉన్నాడు, శక్తి క్రింద ఉంది; అలాగే శక్తి పైపైన, శివుడు క్రింద ఉన్నాడు. ఈ విధంగా, ఈ లోకంలో శివుడు, శక్తి లేని ఏదీ లేదు.

అసకృచ్చాగ్నినా దగ్ధం జగద్యద్భస్మసాత్కృతమ్ అగ్నేర్వీర్యమిదం చాహుస్తద్వీర్యం భస్మ యత్తతః

ఈ లోకాన్ని ఎన్నిసార్లు అగ్ని కాల్చినా, అది బూడిదగా మారిపోతుంది. అందుకే, అగ్నికి ఉన్న శక్తి ఆ బూడిదలోనే ఉందని చెబుతారు.

యశ్చేత్థం భస్మసద్భావం జ్ఞాత్వా స్నాతి చ భస్మనా అగ్నిరిత్యాదిభిర్మన్త్రైర్బద్ధః పాశాత్ప్రముచ్యతే

ఎవరైనా ఈ బూడిద యొక్క నిజమైన స్వరూపాన్ని తెలుసుకుని, అగ్ని మొదలైన మంత్రాలను జపిస్తూ బూడిదతో స్నానం చేస్తే, వారు బంధనాల నుంచి విముక్తి పొందుతారు.

అగ్నేర్వీర్యం తు యద్భస్మ సోమేనాప్లావితమ్పునః అయోగయుక్త్యా ప్రకృతేరధికారాయ కల్పతే

అగ్నిలోని శక్తి అయిన బూడిదను సోమంతో మళ్ళీ స్నానం చేయించినప్పుడు, కలయిక లేకుండా చేసే విధానంతో, అది ప్రకృతికి అధికారం పొందటానికి అనుకూలంగా మారుతుంది.

యోగయుక్త్యా తు తద్భస్మ ప్లావ్యమానం సమన్తతః శాక్తేనామృతవర్షేణ చాధికారాన్నివర్తయేత్

కానీ అదే బూడిదను యోగ విధానంతో, శక్తి యొక్క అమృత వర్షంతో అన్ని వైపులా స్నానం చేయిస్తే, అది ప్రకృతికి ఉన్న అధికారం తొలగిపోతుంది.

అతో మృత్యుంజయాయేత్థమమృతప్లావనం సదా శివశక్త్యమృతస్పర్శే లబ్ధం యేన కుతో మృతిః

కాబట్టి ఎప్పుడూ ఇలాంటి అమృత స్నానాన్ని చేస్తూ ఉంటే, మృత్యుపై విజయం సాధించవచ్చు. శివుడు, శక్తి యొక్క అమృతాన్ని తాకినవారికి మరణం ఎలా సంభవిస్తుంది?

యో వేద దహనం గుహ్యం ప్లావనం చ యథోదితమ్ అగ్నీషోమపదం హిత్వా న స భూయో ఽభిజాయతే

ఎవరు ఈ రహస్యమైన కాల్చడం, స్నానం చేయడం ఎలా చేయాలో తెలుసుకుంటారో, అగ్ని, సోమ స్థితిని వదిలిపెడతారో, వారు మళ్లీ జన్మించరు.

శివాగ్నినా తనుం దగ్ధ్వా శక్తిసౌమ్యా మృతేన యః ప్లావయేద్యోగమార్గేణ సో ఽమృతత్వాయ కల్పతే

ఎవరు శివాగ్ని ద్వారా శరీరాన్ని కాల్చి, యోగ మార్గంలో శక్తి యొక్క అమృతంతో స్నానం చేస్తారో, వారు అమరత్వానికి యోగ్యులు అవుతారు.

హృది కృత్వేమమర్థం వై దేవేన సముదాహృతమ్ అగ్నీషోమాత్మకం విశ్వం జగదిత్యనురూపతః

ఈ అర్థాన్ని, దేవుడు చెప్పినట్లుగా, హృదయంలో నిలిపితే, ఈ జగత్తు అంతా అగ్ని, సోమ స్వరూపంగా ఉందని తెలుసుకోవాలి.

నివేదయామి జగతో వాగర్థాత్మ్యం కృతం యథా షడధ్వవేదనం సమ్యక్ సమాసాన్న తు విస్తరాత్

ఈ లోకంలో వాక్కు, అర్థం కలిసిన స్వరూపం ఎలా ఏర్పడిందో, ఆరు మార్గాల జ్ఞానం ఎలా ఉందో, సంక్షిప్తంగా వివరించబోతున్నాను.

నాస్తి కశ్చిదశబ్దార్థో నాపి శబ్దో నిరర్థకః తతో హి సమయే శబ్దస్సర్వస్సర్వార్థబోధకః

శబ్దం లేని అర్థం లేదు, అర్థం లేని శబ్దం లేదు. అందుకే, సరైన సమయంలో ప్రతి శబ్దం అన్ని అర్థాలను తెలియజేస్తుంది.

ప్రకృతేః పరిణామో ఽయం ద్విధా శబ్దార్థభావనా తామాహుః ప్రాకృతీం మూర్తిం శివయోః పరమాత్మనోః

ప్రకృతిలో ఈ మార్పు రెండు విధాలుగా ఉంటుంది — శబ్దం, అర్థం రూపంలో. ఇది శివుడు, శక్తి అనే పరమాత్మల యొక్క మౌలిక స్వరూపం అని అంటారు.

శబ్దాత్మికా విభూతిర్యా సా త్రిధా కథ్యతే బుధైః స్థూలా సూక్ష్మా పరా చేతి స్థూలా యా శ్రుతిగోచరా

శబ్ద స్వరూపమైన ఆ మహాశక్తిని జ్ఞానులు మూడు విధాలుగా చెబుతారు — స్థూలం, సూక్ష్మం, పరా. వినిపించే శబ్దమే స్థూలం.

సూక్ష్మా చిన్తామయీ ప్రోక్తా చింతయా రహితా పరా యా శక్తిః సా పరా శక్తిశ్శివతత్త్వసమాశ్రయా

సూక్ష్మం అనేది ఆలోచన రూపంలో ఉంటుంది; ఆలోచన లేకుండా ఉన్నదే పరా శక్తి. ఆ పరా శక్తి, శివ తత్వంలో నిలిచి ఉంటుంది.

జ్ఞానశక్తిసమాయోగాదిచ్ఛోపోద్బలికా తథా సర్వశక్తిసమష్ట్యాత్మా శక్తితత్త్వసమాఖ్యయా

జ్ఞానశక్తితో కలిసినప్పుడు, అది సంకల్పంతో బలపడుతుంది. అన్ని శక్తుల సమాహారంగా, దాన్ని శక్తి తత్వం అంటారు.

సమస్తకార్యజాతస్య మూలప్రకృతితాం గతా సైవ కుణ్డలినీ మాయా శుద్ధాధ్వపరమా సతీ

అన్ని సృష్టి మూలంగా నిలిచిన ఆ శక్తినే కుండలినీ, మాయ, శుద్ధ మార్గమని పిలుస్తారు.

సా విభాగస్వరూపైవ షడధ్వాత్మా విజృంభతే తత్ర శబ్దాస్త్రయో ఽధ్వానస్త్రయశ్చార్థాః సమీరితాః

ఆమె విభాగ స్వరూపంగా, ఆరు మార్గాలుగా విస్తరిస్తుంది. అందులో మూడు శబ్దానికి, మూడు అర్థానికి సంబంధించినవిగా చెప్పబడ్డాయి.

సర్వేషామపి వై పుంసాం నైజశుద్ధ్యనురూపతః లయభోగాధికారాస్స్యుస్సర్వతత్త్వవిభాగతః

ప్రతి మనిషికి తన స్వచ్ఛతను బట్టి, అన్ని తత్త్వాల విభాగం ద్వారా లయం లేదా అనుభవానికి అధికారం లభిస్తుంది.

కలాభిస్తాని తత్త్వాని వ్యాప్తాన్యేవ యథాతథమ్ పరస్యాః ప్రకృతేరాదౌ పఞ్చధా పరిణామతః

కళల ద్వారా ఆ తత్త్వాలు, పరమ ప్రకృతిలో ఆది సమయంలో, ఐదు విధాలుగా మారి, యథాతథంగా వ్యాపించాయి.

కలాశ్చ తా నివృత్త్యాద్యాః పర్యాప్తా ఇతి నిశ్చయః మంత్రాధ్వా చ పదాధ్వా చ వర్ణాధ్వా చేతి శబ్దతః

ఆ కళలు నివృత్తి మొదలైనవి సరిపోతాయని నిర్ణయించబడింది; మంత్ర మార్గం, పద మార్గం, వర్ణ మార్గం అనే పేర్లు వాటి పేర్ల ప్రకారం పిలవబడతాయి.

భువనాధ్వా చ తత్త్వాధ్వా కలాధ్వా చార్థతః క్రమాత్ అత్రాన్యోన్యం చ సర్వేషాం వ్యాప్యవ్యాపకతోచ్యతే

భువన మార్గం, తత్త్వ మార్గం, కళ మార్గం అనే మార్గాలు వరుసగా వాటి అర్థాల ప్రకారం స్థాపించబడ్డాయి; ఇక్కడ వీటన్నింటిలో పరస్పర వ్యాప్తి, వ్యాపించనివి వివరించబడుతున్నాయి.

మంత్రాః సర్వైః పదైర్వ్యాప్తా వాక్యభావాత్పదాని చ వర్ణైర్వర్ణసమూహం హి పదమాహుర్విపశ్చితః

మంత్రాలు అన్ని పదాలతో వ్యాపించబడినవి, ఎందుకంటే వాక్యాలు పదాల ద్వారానే ఏర్పడతాయి; పదాలు వర్ణాలతో వ్యాపించబడినవి, ఎందుకంటే జ్ఞానులు వర్ణ సమూహాన్ని పదం అంటారు.

వర్ణాస్తు భువనైర్వ్యాప్తాస్తేషాం తేషూపలంభనాత్ భువనాన్యపి తత్త్వౌఘైరుత్పత్త్యాంతర్బహిష్క్రమాత్

వర్ణాలు భువనాలతో వ్యాపించబడ్డాయి, ఎందుకంటే అవి వాటిలో కనిపిస్తాయి; భువనాలు కూడా తత్త్వ సమూహాల ద్వారా, అవి ఉద్భవించి బయటకు వ్యాపించడంవల్ల, వ్యాపించబడ్డాయి.

వ్యాప్తాని కారణైస్తత్త్వైరారబ్ధత్వాదనేకశః అంతరాదుత్థితానీహ భువనాని తు కానిచిత్

వాటిని అనేక రకాలుగా కారణ తత్త్వాలు వ్యాపించాయి, ఎందుకంటే అవి వాటి నుండి ఏర్పడినవి; ఇక్కడ కొన్ని భువనాలు లోపల నుండి ఉద్భవించాయి.