శివపురాణమ్

బిభ్రద్వేత్రలతాం హైమీం రత్నచిత్రం చ కంచుకమ్ ఛురికామురగప్రఖ్యాం గణేశో రక్షవేషధృక్

గణేశుడు రక్షకుడి వేషంలో, బంగారు దండను, రత్నాలతో అలంకరించిన కంచుకాన్ని, పాము లాంటి కత్తిని పట్టుకుని అక్కడ నిలబడ్డాడు.

యస్మాత్సోమో మహాదేవో నన్దీ చానేన నన్దితః సోమనన్దీతి విఖ్యాతస్తస్మాదేష సమాఖ్యయా

సోముడు, మహాదేవుడు, నందిని ఇద్దరూ అతని వల్ల ఆనందించారు కనుక, అతడికి సోమనంది అనే పేరు ప్రసిద్ధి చెందింది.

ఇత్థం దేవ్యాః ప్రియం కృత్వా దేవశ్చర్ధేన్దుభూషణః భూషయామాస తన్దివ్యైర్భూషణై రత్నభూషితైః

ఇలా దేవిని సంతోషపరిచి, చంద్రకళను అలంకరించిన దేవుడు, అతనికి రత్నాలతో అలంకరించిన దివ్యాభరణాలు ధరింపజేశాడు.

తతస్స గౌరీం గిరిశో గిరీన్ద్రజాం సగౌరవాం సర్వమనోహరాం హరః పర్యంకమారోప్య వరాంగభూషణైర్విభూషయామాస శశాంకభూషణః

తర్వాత చంద్రకళను అలంకరించిన హరుడు, శైలజ కుమార్తె అయిన గౌరీని, అందరినీ ఆకర్షించే ఆమెను, గౌరవంగా మంచంపై కూర్చోబెట్టి, అద్భుతమైన ఆభరణాలతో అలంకరించాడు.

దేవీం సమాదధానేన దేవేనేదం కిమీరితమ్ అగ్నిషోమాత్మకం విశ్వం వాగర్థాత్మకమిత్యపి

దేవిని దేవుడు సత్కరిస్తున్నప్పుడు ఇలా అన్నారు: 'ఈ జగత్తు అగ్ని, సోమ స్వరూపమే. అలాగే వాక్కు, అర్థం స్వరూపమూ.'

ఆజ్ఞైకసారమైశ్వర్యమాజ్ఞా త్వమితి చోదితమ్ తదిదం శ్రోతుమిచ్ఛామో యథావదనుపూర్వశః

'ఆజ్ఞే ఆధారంగా ఐశ్వర్యం ఉంటుంది; ఆ ఆజ్ఞ నీవే' అని చెప్పారు. దీనిని సరైన క్రమంలో వినాలని మేము కోరుకుంటున్నాము.

అగ్నిరిత్యుచ్యతే రౌద్రీ ఘోరా యా తైజసీ తనుః సోమః శాక్తో ఽమృతమయః శక్తేః శాన్తికరీ తనుః

అగ్ని అనగా రౌద్రీ, భయంకరమైన, తేజస్సుతో కూడిన రూపం. సోముడు శక్తి, అమృతస్వరూపుడు, శాంతిని కలిగించే శక్తి స్వరూపుడు.

అమృతం యత్ప్రతిష్ఠా సా తేజో విద్యా కలా స్వయమ్ భూతసూక్ష్మేషు సర్వేషు త ఏవ రసతేజసీ

అమృతం అనేది ఆధారం, అదే తేజస్సు, అదే విద్య, అదే కళ. అన్ని సూక్ష్మభూతాలలో రసం, తేజస్సు అనే ఈ రెండూ వ్యాపించి ఉంటాయి.

ద్వివిధా తేజసో వృత్తిసూర్యాత్మా చానలాత్మికా తథైవ రసవృత్తిశ్చ సోమాత్మా చ జలాత్మికా

తేజస్సు యొక్క క్రియ రెండు విధాలుగా ఉంటుంది: ఒకటి సూర్య స్వరూపమైన అగ్ని స్వభావం, మరొకటి రసం యొక్క క్రియ చంద్ర స్వరూపమైన జల స్వభావం.

విద్యుదాదిమయన్తేజో మధురాదిమయో రసః తేజోరసవిభేదైస్తు ధృతమేతచ్చరాచరమ్

తేజస్సు మెరుపు మొదలైన వాటితో కూడి ఉంటుంది; రసం మాధుర్యాది లక్షణాలతో ఉంటుంది. తేజస్సు, రసం అనే విభాగాల వల్ల ఈ జగత్తులో చలించేవి, నిలిచేవి అన్నీ నిలబడినవి.

అగ్నేరమృతనిష్పత్తిరమృతేనాగ్నిరేధతే అత ఏవ హి విక్రాన్తమగ్నీషోమం జగద్ధితమ్

అగ్నిలో నుండి అమృతం ఉత్పన్నమవుతుంది; ఆ అమృతంతో అగ్ని బలపడుతుంది. అందుకే అగ్ని-సోమ తత్వం శక్తివంతంగా జగత్తుకు మేలు చేస్తుంది.

హవిషే సస్యసమ్పత్తిర్వృష్టిః సస్యాభివృద్ధయే వృష్టేరేవ హవిస్తస్మాదగ్నీషోమధృతం జగత్

హవిస్సు వల్ల పంటలకు సంపద వస్తుంది; వర్షం పంటలు పెరగడానికి అవసరం. వర్షం కోసం హవిస్సు, అగ్ని-సోమ ద్వారానే జగత్తు నిలబడింది.

అగ్నిరూర్ధ్వం జ్వలత్యేష యావత్సౌమ్యం పరామృతమ్ యావదగ్న్యాస్పదం సౌమ్యమమృతం చ స్రవత్యధః

అగ్ని పైకి మండుతూ చంద్రస్వరూప అమృతం ఉన్నంతవరకు వ్యాపిస్తుంది; అగ్ని స్థానం వరకు చంద్ర అమృతం క్రిందికి ప్రవహిస్తుంది.

అత ఏవ హి కాలాగ్నిరధస్తాచ్ఛక్తిరూర్ధ్వతః యావదాదహనం చోర్ధ్వమధశ్చాప్లావనం భవేత్

కాబట్టి కాలాగ్ని క్రింద ఉంటుంది, శక్తి పైకి ఉంటుంది; పైకి దహనం, క్రిందికి ఆప్లవనం ఉన్నంతవరకు ఇలా జరుగుతుంది.

ఆధారశక్త్యైవ ధృతః కాలాగ్నిరయమూర్ధ్వగః తథైవ నిమ్నగః సోమశ్శివశక్తిపదాస్పదః

ఈ పైకి పోయే కాలాగ్ని, ఆధారశక్తి వల్ల నిలబడింది. అలాగే క్రిందికి పోయే సోముడు శివశక్తి స్థానం.

శివశ్చోర్ధ్వమధశ్శక్తిరూర్ధ్వం శక్తిరధః శివః తదిత్థం శివశక్తిభ్యాన్నావ్యాప్తమిహ కిఞ్చన

పరమేశ్వరుడు పైపైన ఉన్నాడు, శక్తి క్రింద ఉంది; అలాగే శక్తి పైపైన, శివుడు క్రింద ఉన్నాడు. ఈ విధంగా, ఈ లోకంలో శివుడు, శక్తి లేని ఏదీ లేదు.

అసకృచ్చాగ్నినా దగ్ధం జగద్యద్భస్మసాత్కృతమ్ అగ్నేర్వీర్యమిదం చాహుస్తద్వీర్యం భస్మ యత్తతః

ఈ లోకాన్ని ఎన్నిసార్లు అగ్ని కాల్చినా, అది బూడిదగా మారిపోతుంది. అందుకే, అగ్నికి ఉన్న శక్తి ఆ బూడిదలోనే ఉందని చెబుతారు.

యశ్చేత్థం భస్మసద్భావం జ్ఞాత్వా స్నాతి చ భస్మనా అగ్నిరిత్యాదిభిర్మన్త్రైర్బద్ధః పాశాత్ప్రముచ్యతే

ఎవరైనా ఈ బూడిద యొక్క నిజమైన స్వరూపాన్ని తెలుసుకుని, అగ్ని మొదలైన మంత్రాలను జపిస్తూ బూడిదతో స్నానం చేస్తే, వారు బంధనాల నుంచి విముక్తి పొందుతారు.

అగ్నేర్వీర్యం తు యద్భస్మ సోమేనాప్లావితమ్పునః అయోగయుక్త్యా ప్రకృతేరధికారాయ కల్పతే

అగ్నిలోని శక్తి అయిన బూడిదను సోమంతో మళ్ళీ స్నానం చేయించినప్పుడు, కలయిక లేకుండా చేసే విధానంతో, అది ప్రకృతికి అధికారం పొందటానికి అనుకూలంగా మారుతుంది.

యోగయుక్త్యా తు తద్భస్మ ప్లావ్యమానం సమన్తతః శాక్తేనామృతవర్షేణ చాధికారాన్నివర్తయేత్

కానీ అదే బూడిదను యోగ విధానంతో, శక్తి యొక్క అమృత వర్షంతో అన్ని వైపులా స్నానం చేయిస్తే, అది ప్రకృతికి ఉన్న అధికారం తొలగిపోతుంది.

అతో మృత్యుంజయాయేత్థమమృతప్లావనం సదా శివశక్త్యమృతస్పర్శే లబ్ధం యేన కుతో మృతిః

కాబట్టి ఎప్పుడూ ఇలాంటి అమృత స్నానాన్ని చేస్తూ ఉంటే, మృత్యుపై విజయం సాధించవచ్చు. శివుడు, శక్తి యొక్క అమృతాన్ని తాకినవారికి మరణం ఎలా సంభవిస్తుంది?

యో వేద దహనం గుహ్యం ప్లావనం చ యథోదితమ్ అగ్నీషోమపదం హిత్వా న స భూయో ఽభిజాయతే

ఎవరు ఈ రహస్యమైన కాల్చడం, స్నానం చేయడం ఎలా చేయాలో తెలుసుకుంటారో, అగ్ని, సోమ స్థితిని వదిలిపెడతారో, వారు మళ్లీ జన్మించరు.

శివాగ్నినా తనుం దగ్ధ్వా శక్తిసౌమ్యా మృతేన యః ప్లావయేద్యోగమార్గేణ సో ఽమృతత్వాయ కల్పతే

ఎవరు శివాగ్ని ద్వారా శరీరాన్ని కాల్చి, యోగ మార్గంలో శక్తి యొక్క అమృతంతో స్నానం చేస్తారో, వారు అమరత్వానికి యోగ్యులు అవుతారు.

హృది కృత్వేమమర్థం వై దేవేన సముదాహృతమ్ అగ్నీషోమాత్మకం విశ్వం జగదిత్యనురూపతః

ఈ అర్థాన్ని, దేవుడు చెప్పినట్లుగా, హృదయంలో నిలిపితే, ఈ జగత్తు అంతా అగ్ని, సోమ స్వరూపంగా ఉందని తెలుసుకోవాలి.

నివేదయామి జగతో వాగర్థాత్మ్యం కృతం యథా షడధ్వవేదనం సమ్యక్ సమాసాన్న తు విస్తరాత్

ఈ లోకంలో వాక్కు, అర్థం కలిసిన స్వరూపం ఎలా ఏర్పడిందో, ఆరు మార్గాల జ్ఞానం ఎలా ఉందో, సంక్షిప్తంగా వివరించబోతున్నాను.

నాస్తి కశ్చిదశబ్దార్థో నాపి శబ్దో నిరర్థకః తతో హి సమయే శబ్దస్సర్వస్సర్వార్థబోధకః

శబ్దం లేని అర్థం లేదు, అర్థం లేని శబ్దం లేదు. అందుకే, సరైన సమయంలో ప్రతి శబ్దం అన్ని అర్థాలను తెలియజేస్తుంది.

ప్రకృతేః పరిణామో ఽయం ద్విధా శబ్దార్థభావనా తామాహుః ప్రాకృతీం మూర్తిం శివయోః పరమాత్మనోః

ప్రకృతిలో ఈ మార్పు రెండు విధాలుగా ఉంటుంది — శబ్దం, అర్థం రూపంలో. ఇది శివుడు, శక్తి అనే పరమాత్మల యొక్క మౌలిక స్వరూపం అని అంటారు.

శబ్దాత్మికా విభూతిర్యా సా త్రిధా కథ్యతే బుధైః స్థూలా సూక్ష్మా పరా చేతి స్థూలా యా శ్రుతిగోచరా

శబ్ద స్వరూపమైన ఆ మహాశక్తిని జ్ఞానులు మూడు విధాలుగా చెబుతారు — స్థూలం, సూక్ష్మం, పరా. వినిపించే శబ్దమే స్థూలం.

సూక్ష్మా చిన్తామయీ ప్రోక్తా చింతయా రహితా పరా యా శక్తిః సా పరా శక్తిశ్శివతత్త్వసమాశ్రయా

సూక్ష్మం అనేది ఆలోచన రూపంలో ఉంటుంది; ఆలోచన లేకుండా ఉన్నదే పరా శక్తి. ఆ పరా శక్తి, శివ తత్వంలో నిలిచి ఉంటుంది.