పర్వతాశ్చ వ్యశీర్యంత చకమ్పే చ వసుంధరా మరుతశ్చ వ్యఘూర్ణంత చుక్షుభే మకరాలయః
పర్వతాలు విరిగిపోయాయి, భూమి కంపించింది, గాలులు బలంగా ఊదాయి, సముద్రాలయము కలవరపడింది.
అగ్నయో నైవ దీప్యంతే న చ దీప్యతి భాస్కరః గ్రహాశ్చ న ప్రకాశంతే నక్షత్రాణి చ తారకాః
అగ్నులు వెలిగిపోలేదు, సూర్యుడు ప్రకాశించలేదు, గ్రహాలు, నక్షత్రాలు కూడా వెలుతురు ఇవ్వలేదు.
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు యజ్ఞవాటం తదుజ్జ్వలమ్ సంప్రాప భగవాన్భద్రో భద్రైశ్చ సహ భద్రయా
అలాంటి సమయంలో, భద్రుడు అయిన వీరభద్రుడు, తన అనుచరులతో, భద్రయతో కలిసి, అగ్నిమయం అయిన యజ్ఞవాటికలోకి ప్రవేశించాడు.
తం దృష్ట్వా భీతభీతో ఽపి దక్షో దృఢ ఇవ స్థితః క్రుద్ధవద్వచనం ప్రాహ కో భవాన్ కిమిహేచ్ఛసి
వీరభద్రుడిని చూసి, భయపడినా కూడా దక్షుడు స్థిరంగా నిలబడి, కోపంగా నటిస్తూ, 'నువ్వెవరు? ఇక్కడ ఏమి కావాలి?' అని అడిగాడు.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా దక్షస్య చ దురాత్మనః వీరభద్రో మహాతేజా మేఘసంభీరనిస్స్వనః
దుష్టమనస్కుడైన దక్షుడు చెప్పిన ఆ మాటలు విని, మేఘగర్జనలా గంభీరమైన స్వరంతో మహాతేజస్సుతో ఉన్న వీరభద్రుడు,
స్మయన్నివ తమాలోక్య దక్షం దేవాశ్చ ఋత్విజః అర్థగర్భమసంభ్రాన్తమవోచదుచితం వచః
దక్షుని వైపు చిరునవ్వుతో చూస్తూ, దేవతలు, ఋత్వికులు సమక్షంలో, అర్థవంతంగా, స్పష్టంగా తగిన మాటలు చెప్పాడు.
వయం హ్యనుచరాః సర్వే శర్వస్యామితతేజసః భాగాభిలిప్సయా ప్రాప్తా భాగో నస్సంప్రదీయతామ్
'మేమంతా అపారశక్తిగల శర్వుని సేవకులం. యజ్ఞంలో భాగం కోరుకుంటూ వచ్చాం. మా భాగాన్ని ఇప్పుడే ఇవ్వండి.'
అథ చేదధ్వరే ఽస్మాకం న భాగః పరికల్పితః కథ్యతాం కారణం తత్ర యుధ్యతాం వా మయామరైః
'ఈ యజ్ఞంలో మాకు భాగం కేటాయించకపోతే, దానికి కారణం చెప్పండి. లేకపోతే ఇక్కడ దేవతలతో యుద్ధానికి సిద్ధమవుతాను.'
ఇత్యుక్తాస్తే గణేంద్రేణ దేవా దక్షపురోగమాః ఊచుర్మన్త్రాః ప్రమాణం నో న వయం ప్రభవస్త్వితి
గణాధిపతి ఇలా చెప్పగానే, దక్షుడు ముందుండి దేవతలు ఇలా అన్నారు: "మాకు మంత్రాలే ఆధారం, మేము స్వయంగా ఏమీ చేయలేము."
మన్త్రా ఊచుస్సురా యూయం మోహోపహతచేతసః యేన ప్రథమభాగార్హం న యజధ్వం మహేశ్వరమ్
అప్పుడు మంత్రాలు ఇలా అన్నారు: "దేవతలారా, మీ మనస్సులు మాయతో ముదిరిపోయాయి. అందుకే మొదటి భాగం అర్హుడైన మహేశ్వరుడిని మీరు పూజించలేదు."
మంత్రోక్తా అపి తే దేవాః సర్వే సంమూఢచేతసః భద్రాయ న దదుర్భాగం తత్ప్రహాణమభీప్సవః
మంత్రాలు చెప్పినా, ఆ దేవతలందరి మనస్సులు పూర్తిగా మాయలో పడి, శుభానికి భాగం ఇవ్వకుండా, దానిని వదిలేయాలనే కోరికతో ఉన్నారు.
యదా తథ్యం చ పథ్యం చ స్వవాక్యం తద్వృథా ఽభవత్ తదా తతో యయుర్మందా బ్రహ్మలోకం సనాతనమ్
వారి మాటలు నిజమైనవైనా, సరైనవైనా, ఫలితం లేకుండా పోయినప్పుడు, ఆ మూర్ఖులు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లిపోయారు.
అథోవాచ గణాధ్యక్షో దేవాన్విష్ణుపురోగమాన్ మన్త్రాః ప్రమాణం న కృతా యుష్మాభిర్బలగర్వితైః
తర్వాత గణాధిపతి, విష్ణువు ముందుండి ఉన్న దేవతలకు ఇలా అన్నాడు: "మీరు మీ బలంపై గర్వంతో మంత్రాలను గౌరవించలేదు."
యస్మాదస్మిన్ మఖే దేవైరిత్థం వయమసత్కృతాః తస్మాద్వో జీవితైస్సార్ధమపనేష్యామి గర్వితమ్
ఈ యజ్ఞంలో మేము దేవతలచేత ఇలా అవమానించబడ్డాము కాబట్టి, మీ ప్రాణాలతో పాటు మీ గర్వాన్ని కూడా తొలగిస్తాను.
ఇత్యుక్త్వా భగవాన్ క్రుద్ధో వ్యదహన్నేత్రవహ్నినా యక్షవాటం మహాకూటం యథాతిస్రః పురో హరః
ఇలా చెప్పి, భగవంతుడు కోపంతో తన కన్నులోని అగ్నితో యక్షుల గొప్ప యజ్ఞవేదికను చీల్చాడు, హరుడు ముందుగా చేసినట్లే.
తతో గణేశ్వరాస్సర్వే పర్వతోదగ్రవిగ్రహాః యూపానుత్పాట్య హోత్ఃణాం కంఠేష్వాబధ్య రజ్జుభిః
అప్పుడల్లా పర్వతాల్లా ఉన్న గణపతులు, యజ్ఞపు స్థంభాలను పీకి, వాటిని యాజ్ఞికుల మెడలో కట్టేశారు.
యజ్ఞపాత్రాణి చిత్రాణి భిత్త్వా సంచూర్ణ్య వారిణి గృహీత్వా చైవ యజ్ఞాంగం గంగాస్రోతసి చిక్షిపుః
వివిధ యజ్ఞపాత్రలను పగలగొట్టి, దుమ్ము చేసి, యజ్ఞసామగ్రిని తీసుకుని, గంగా ప్రవాహంలో వేసేశారు.
తత్ర దివ్యాన్నపానానాం రాశయః పర్వతోపమాః క్షీరనద్యో ఽమృతస్రావాః సుస్నిగ్ధదధికర్దమాః
అక్కడ పర్వతాల్లా ఉన్న దివ్యమైన అన్నపానీయాల గుట్టలు, పాలనదులు, అమృతం పొంగే ప్రవాహాలు, నెయ్యితో నిండిన పెరుగు గడ్డలు కనిపించాయి.
ఉచ్చావచాని మాంసాని భక్ష్యాణి సురభీణి చ రసవన్తి చ పానాని లేహ్యచోష్యాణి తాని వై
అక్కడ రకరకాల మాంసాలు, రుచికరమైన భోజనాలు, పరిమళభరితమైన పానీయాలు, లేపించడానికి, నమిలడానికి ఎన్నో పదార్థాలు ఉన్నాయి.
వీరాస్తద్భుజతే వక్త్రైర్విలుంపంతి క్షిపంతి చ వజ్రైశ్చక్రైర్మహాశూలైశ్శక్తిభిః పాశపట్టిశైః
వీరులు వాటిని నోటితో తినిపెట్టారు, కొంత దోచారు, కొంత చెల్లాచెదురుగా విసిరేశారు; వజ్రాలు, చక్రాలు, గొప్ప కత్తులు, శక్తులు, పాశాలు, దండాలతో వినియోగించారు.
ముసలైరసిభిష్టంకైర్భిధిపాలైః పరశ్వధైః ఉద్ధతాంస్త్రిదశాన్సర్వాంల్లోకపాలపురస్సరాన్
ముసలులతో, ఖడ్గాలతో, ముళ్లతో, చీల్చే దండాలతో, గొడ్డళ్లతో, వారు అందరు దేవతలపై, లోకపాలులతో కలిసి దాడి చేశారు.
బిభిదుర్బలినో వీరా వీరభద్రాంగసంభవాః ఛింధి భింధి క్షిప క్షిప్రం మార్యతాం దార్యతామితి
వీరభద్రుని శరీరంలో పుట్టిన బలవంతులు, "కత్తిరించు! పగలగొట్టు! విసురు! చించు! చీల్చు!" అంటూ వేగంగా కొట్టారు, విరిచారు, విసిరారు, నాశనం చేశారు.
హరస్వ ప్రహరస్వేతి పాటయోత్పాటయేతి చ సంరంభప్రభవాః క్రూరాశ్శబ్దాః శ్రవణశంకవః
"కొట్టు! దాడిచేయి! పగలగొట్టు! పీకి పడేయి!" అంటూ కోపంతో ఉద్భవించిన క్రూరమైన అరుపులు, వినేవారికి భయపెట్టే శబ్దాలు అక్కడ మోగాయి.
యత్రతత్ర గణేశానాం జజ్ఞిరే సమరోచితాః వివృత్తనయనాః కేచిద్దష్టదంష్ట్రోష్ఠతాలవః
ఎక్కడెక్కడ గణపతులు యుద్ధానికి తగినవారిగా కనిపించారో, అక్కడ కొందరు కన్నులు పెద్దగా తెరిచారు, మరికొందరు పెదవులు, పళ్లను, నాలుకను కొరుక్కున్నారు.
ఆశ్రమస్థాన్సమాకృష్య మారయన్తి తపోధనాత్ స్రువానపహరన్తశ్చ క్షిపన్తోగ్నిం జలేషు చ
ఆశ్రమాల్లో ఉన్న వారిని లాగి, తపస్సు చేసేవారిని చంపారు, వారి హోమపాత్రలు తీసుకున్నారు, అగ్నిని నీళ్లలోకి విసిరేశారు.
కలశానపి భిన్దంతశ్ఛిందంతో మణివేదికాః గాయంతశ్చ నదన్తశ్చ హసన్తశ్చ ముహుర్ముహుః
పాత్రలను పగలగొట్టి, రత్నాల వేదికలను విరిచిపారేశారు, పాడుతూ, అరుస్తూ, నవ్వుతూ, మళ్లీ మళ్లీ హర్షంతో ఉల్లాసించారు.
రక్తాసవం పిబన్తశ్చ ననృతుర్గణపుంగవాః నిర్మథ్య సేంద్రానమరాన్ గణేన్ద్రాన్వృషేన్ద్రనాగేన్ద్రమృగేన్ద్రసారాః
శివుని గణాలలో అగ్రగణ్యులు, ఎద్దులు, పాములు, సింహాలు లాంటి నాయకులు, దేవేంద్రుడితో పాటు దేవతలను ఓడించి, రక్తంతో కలిసిన మద్యం తాగుతూ ఆనందంగా నాట్యం చేశారు.
చక్రుర్బహూన్యప్రతిమభావాః సహర్షరోమాణి విచేష్టితాని నన్దంతి కేచిత్ప్రహరన్తి కేచిద్ధావన్తి కేచిత్ప్రలపన్తి కేచిత్
వారు ఆనందంతో ఒంటిపై రోమాలు నిక్కబొడుచుకుంటూ, ఎవరు హర్షంతో ఉల్లాసంగా ఉండగా, మరికొందరు కొట్టారు, ఇంకొందరు పరుగెత్తారు, ఇంకొందరు అస్పష్టంగా మాట్లాడారు.
నృత్యన్తి కేచిద్విహసన్తి కేచిద్వల్గన్తి కేచిత్ప్రమథా బలేన
ఎవరైనా నాట్యం చేశారు, మరికొందరు నవ్వారు, ఇంకొందరు దూకారు; ఆ ప్రమథగణాలు తమ బలంతో అల్లరిమ్మారు.
కేచిజ్జిఘృక్షంతి ఘనాన్స తోయాన్కేచిద్గ్రహీతుం రవిముత్పతంతి కేచిత్ప్రసర్తుం పవనేన సార్ధమిచ్ఛంతి భీమాః ప్రమథా వియత్స్థాః
ఎవరైనా మేఘాలను పట్టుకోవాలని ప్రయత్నించారు, మరికొందరు సూర్యుడిని అందుకోవడానికి ఎగిరారు, ఇంకొందరు గాలితో కలిసి పరుగెత్తాలని ఆశించారు; ఆ భయంకరమైన ప్రమథగణాలు ఆకాశంలో నిలిచారు.