శివపురాణమ్

తతః ప్రాచేతసో దక్షో జజ్ఞే వై చాక్షుషే ఽన్తరే ప్రాచీనబర్హిషః పౌత్రః పుత్రశ్చైవ ప్రచేతసామ్

ఆ తరువాత ప్రచేతసుని కుమారుడైన దక్షుడు, ప్రాచీనబర్హిషుడి మనుమడిగా, చాక్షుషమంతరంలో జన్మించాడు.

భృగ్వాదయో ఽపి జాతా వై మనోర్వైవస్వతస్య తు అంతరే బ్రహ్మణో యజ్ఞే వారుణీం బిభ్రతస్తనుమ్

భృగువు మొదలైన వారు కూడా, వైవస్వత మను కాలమధ్యంలో, బ్రహ్మ యజ్ఞం చేయగా, వారుణీ రూపాన్ని ధరించినప్పుడు జన్మించారు.

తదా దక్షస్య ధర్మార్థం యజ్ఞే తస్య దురాత్మనః మహేశః కృతవాన్విఘ్నం మనా వవస్వతే సతి

అప్పుడు దురాత్ముడైన దక్షుని ధర్మార్థం కోసం, వైవస్వతుడు ఉన్నప్పుడు, మహేశ్వరుడు ఆ యజ్ఞంలో అడ్డంకి కలిగించాడు.

కథం దక్షస్య ధర్మార్థం ప్రవృత్తస్య దురాత్మనః మహేశః కృతవాన్ విఘ్నమేతదిచ్ఛామ వేదితుమ్

దురాత్ముడైన దక్షుడు ధర్మార్థం కోసం చేసిన యజ్ఞంలో మహేశ్వరుడు ఎలా అడ్డంకి కలిగించాడో మేము తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాము.

విశ్వస్య జగతో మాతురపి దేవ్యాస్తపోబలాత్ పితృభావముపాగమ్య ముదితే హిమవద్గిరౌ

ఈ జగత్తు తల్లియైన దేవి, తపస్సు బలంతో, హిమవంతుని కుమార్తెగా హిమవంతు పర్వతంపై ఆనందంగా జన్మించింది.

దేవే ఽపి తత్కృతోద్వాహే హిమవచ్ఛిఖరాలయే సంకీడతి తయా సార్ధం కాలే బహుతరే గతే

దేవతలు ఆ వివాహాన్ని హిమవంతు శిఖరంలో జరిపిన తరువాత, చాలాకాలం గడిచిన తర్వాత, ఆమె అతనితో కలిసి ఆనందంగా విహరించింది.

వైవస్వతే ఽంతరే ప్రాప్తే దక్షః ప్రాచేతసః స్వయమ్ అశ్వమేధేన యజ్ఞేన యక్ష్యమాణో ఽన్వపద్యత

వైవస్వత మను కాలం వచ్చినప్పుడు, ప్రచేతసుని కుమారుడైన దక్షుడు తానే స్వయంగా అశ్వమేధ యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించాడు.

తతో హిమవతః పృష్ఠే దక్షో వై యజ్ఞమాహరత్ గంగాద్వారే శుభే దేశే ఋషిసిద్ధనిషేవితే

ఆ తరువాత దక్షుడు హిమవంతు పర్వతపు ఒడిలో, గంగాద్వారంలో, ఋషులు, సిద్ధులు నివసించే పవిత్ర ప్రాంతంలో యజ్ఞం నిర్వహించాడు.

తస్య తస్మిన్మఖేదేవాః సర్వే శక్ర పురోగమాః గమనాయ సమాగమ్య బుద్ధిమాపేదిరే తదా

ఆ యజ్ఞంలో, ఇంద్రుడు ముందుండగా అందరు దేవతలు అక్కడికి వెళ్లాలని నిర్ణయించి, అక్కడికి చేరుకున్నారు.

ఆదిత్యా వసవో రుద్రాస్సాధ్యాస్సహ మరుద్గణైః ఊష్మపాః సోమపాశ్చైవ ఆజ్యపా ధూమపాస్తథా

ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, సాధ్యులు, మరుద్గణాలతో పాటు, ఊష్మపులు, సోమపులు, ఆజ్యపులు, ధూమపులు కూడా అక్కడికి వచ్చారు.

అశ్వినౌ పితరశ్చైవ తథా చాన్యే మహర్షయః విష్ణునా సహితాః సర్వే స్వాగతా యజ్ఞభాగినః

అశ్వినులు, పితృదేవతలు, ఇతర మహర్షులు, విష్ణువు కూడా వారితో కలిసి, యజ్ఞంలో గౌరవప్రదంగా పాల్గొన్నారు.

దృష్ట్వా దేవకులం సర్వమీశ్వరేణ వినాగతమ్ దధీచో మన్యునావిష్టో దక్షమేవమభాషత

ఈశ్వరుడు లేకుండా అన్ని దేవతలు అక్కడికి వచ్చినదాన్ని చూసి, దధీచి కోపంతో దక్షునితో ఇలా అన్నాడు.

అప్రపూజ్యే చైవ పూజా పూజ్యానాం చాప్య పూజనే నరః పాపమవాప్నోతి మహద్వై నాత్ర సంశయః

పూజకు అర్హులేని వారికి పూజ చేస్తే, లేదా అర్హులకు పూజ చేయకపోతే, మనిషికి గొప్ప పాపం కలుగుతుంది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

అసతాం సంమతిర్యత్ర సతామవమతిస్తథా దండో దేవకృతస్తత్ర సద్యః పతతి దారుణః

చెడువాళ్ల అభిప్రాయం ప్రాముఖ్యత పొందిన చోట, మంచివాళ్లను తక్కువగా చూసినప్పుడు, అక్కడ దేవతల శిక్ష వెంటనే, భయంకరంగా పడుతుంది.

ఏవముక్త్వా తు విప్రర్షిః పునర్దక్షమభాషత పూజ్యం తు పశుభర్తారం కస్మాన్నార్చయసే ప్రభుమ్

ఇలా చెప్పిన తరువాత, ఆ మహర్షి మళ్లీ దక్షునితో ఇలా అన్నాడు: 'పశుపతిని, పూజ్యుడైన ప్రభువును నీవెందుకు పూజించటం లేదు?'

సంతి మే బహవో రుద్రాః శూలహస్తాః కపర్దినః ఏకాదశావస్థితా యే నాన్యం వేద్మి మహేశ్వరమ్

నా వద్ద ఎన్నో రుద్రులు ఉన్నారు. వాళ్లందరూ త్రిశూలాలు పట్టుకుని జటాజూటాలతో, పదకొండు మంది సిద్ధంగా నిలబడి ఉన్నారు. మహేశ్వరుడిగా నేనెవరినీ తెలియను.

కిమేభిరమరైరన్యైః పూజితైరధ్వరే ఫలమ్ రాజా చేదధ్వరస్యాస్య న రుద్రః పూజ్యతే త్వయా

ఇతర దేవతలను యజ్ఞంలో పూజించినా ఏమి లాభం? రాజా, నీవు ఈ యజ్ఞంలో రుద్రుని పూజించకపోతే ఫలితం ఉండదు.

బ్రహ్మవిష్ణుమహేశానాం స్రష్టా యః ప్రభురవ్యయః బ్రహ్మాదయః పిశాచాంతా యస్య కైంకర్యవాదినః

బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులను సృష్టించిన, మారని ప్రభువు ఆయనే. బ్రహ్మ నుంచి పిశాచుల వరకు అందరూ ఆయన సేవకులే.

ప్రకృతీనాం పరశ్చైవ పురుషస్య చ యః పరః చింత్యతే యోగవిద్వద్భి ఋషిభిస్తత్త్వదర్శిభిః

అయన ప్రకృతికి కూడా అతీతుడు, పురుషునికీ అతీతుడు. యోగులు, ఋషులు, సత్యాన్ని తెలుసుకున్నవారు ఆయన్ని ధ్యానిస్తారు.

అక్షరం పరమం బ్రహ్మ హ్యసచ్చ సదసచ్చ యత్ అనాదిమధ్యనిధనమప్రతర్క్యం సనాతనమ్

అయన పరమమైన, చెదరని బ్రహ్మం. అది ఉండేదో, ఉండదో కాదు. ఆది, మధ్య, అంతం లేని, ఊహించలేని, శాశ్వతమైనది.

యః స్రష్టా చైవ సంహర్తా భర్తా చైవ మహేశ్వరః తస్మాదన్యం న పశ్యామి శంకరాత్మానమధ్వరే

సృష్టికర్త, సంహారకుడు, పోషకుడు—మహేశ్వరుడు ఆయనే. అందుకే ఈ యజ్ఞంలో శంకరుని తప్ప వేరెవరినీ నేను చూడను.

ఏతన్మఖేశస్య సువర్ణపాత్రే హవిః సమస్తం విధిమంత్రపూతమ్ విష్ణోర్నయామ్యప్రతిమస్య భాగం ప్రభోర్విభజ్యావహనీయమద్య

ఈ యజ్ఞపదార్థమంతా, విధి మంత్రాలతో పవిత్రమైనది, ఈ రోజు బంగారు పాత్రలో, యజ్ఞాధిపతి, అపూర్వుడైన విష్ణువుకు భాగంగా సమర్పించాలి.

యస్మాన్నారాధితో రుద్రస్సర్వదేవేశ్వరేశ్వరః తస్మాద్దక్ష తవాశేషో యజ్ఞో ఽయం న భవిష్యతి

సర్వదేవతల అధిపతి అయిన రుద్రుడు పూజించబడలేదు కనుక, దక్షా, నీ యజ్ఞం పూర్తిగా విఫలమవుతుంది.

ఇత్యుక్త్వా వచనం క్రుద్ధో దధీచో మునిసత్తమః నిర్గమ్య చ తతో దేశాజ్జగామ స్వకమాశ్రమమ్

ఇలా చెప్పి, కోపంతో మునిశ్రేష్ఠుడు దధీచి అక్కడి నుంచి వెళ్లి తన ఆశ్రమానికి చేరుకున్నాడు.

నిర్గతే ఽపి మునౌ తస్మిన్దేవా దక్షం న తత్యజుః అవశ్యమనుభావిత్వాదనర్థస్య తు భావినః

ఆ ముని వెళ్లిపోయినా, దేవతలు దక్షుని వదలలేదు. ఎందుకంటే, జరగబోయే అపశకుని అనుభవించాల్సిందేనని వారికి తెలియజేయబడింది.

ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు జ్ఞాత్వైతత్సర్వమీశ్వరాత్ దగ్ధుం దక్షాధ్వరం విప్రా దేవీ దేవమచోదయత్

అదే సమయంలో, ఈ సంగతులన్నీ పరమేశ్వరుని ద్వారా తెలుసుకున్న దేవి, బ్రాహ్మణులారా, దక్షుని యజ్ఞాన్ని కాల్చమని దేవుణ్ణి ప్రేరేపించింది.

దేవ్యా సంచోదితో దేవో దక్షాధ్వరజిఘాంసయా ససర్జ సహసా వీరం వీరభద్రం గణేశ్వరమ్

దేవి ప్రేరణతో, దేవుడు దక్షుని యజ్ఞాన్ని నాశనం చేయాలని సంకల్పించి, ఒక్కసారిగా వీరభద్రుడనే గణాధిపతిని సృష్టించాడు.

సహస్రవదనం దేవం సహస్రకమలేక్షణమ్ సహస్రముద్గరధరం సహస్రశరపాణికమ్

ఆ దేవుడు వెయ్యి ముఖాలతో, వెయ్యి కమలములాంటి కళ్లతో, వెయ్యి గొడ్డళ్లను, వెయ్యి బాణాల క్వివర్లు చేతబట్టి ఉన్నాడు.

శూలటంకగదాహస్తం దీప్తకార్ముకధారిణమ్ చక్రవజ్రధరం ఘోరం చంద్రార్ధకృతశేఖరమ్

తన చేతుల్లో త్రిశూలం, పరశు, గదా పట్టుకుని, అగ్నిలాంటి విల్లు, చక్రం, వజ్రాయుధం ధరించి, భయంకరంగా, అర్ధచంద్రాన్ని కిరీటంగా ధరించాడు.