శివపురాణమ్

బ్రహ్మాదయః పిశాచాంతా యస్యాజ్ఞావశవర్తినః స దేవస్సాంప్రతం తాత విధినా నార్చితః కిల

నాన్నా, బ్రహ్మ మొదలుకొని పిశాచుల వరకు అందరూ యాజ్ఞకు లోబడే ఆ దేవుడు, ఈ రోజు ఇక్కడ యథావిధిగా పూజించబడలేదు.

తదాస్తాం మమ జ్యాయస్యాః పుత్ర్యాః పూజాం కిమీదృశీమ్ అసత్కృతామవజ్ఞాయ కృతవానసి గర్హితమ్

సరే, నేను నీ పెద్ద కుమార్తె అయినా నా పూజను నిర్లక్ష్యంగా వదిలేసావు. కానీ దాన్ని తక్కువగా చూసి నీవు తప్పు చేశావు.

ఏవముక్తో ఽబ్రవీదేనాం దక్షః క్రోధాదమర్షితః త్వత్తః శ్రేష్ఠా విశిష్టాశ్చ పూజ్యా బాలాః సుతా మమ

దీని విన్న దక్షుడు కోపంతో, అసహనంతో ఇలా అన్నాడు: నా కుమార్తెల్లో నిన్ను మించి గొప్పవారు, విశిష్టులు ఉన్నారు. వారు చిన్నవాళ్లైనా పూజించదగినవారు.

తాసాం తు యే చ భర్తారస్తే మే బహుమతా ముదా గునైశ్చాప్యధికాస్సర్వైర్భర్తుస్తే త్ర్యంబకాదపి

వారి భర్తలు కూడా నాకు ఎంతో ప్రీతికరంగా, సర్వగుణసంపన్నులుగా ఉన్నారు. వారు నీ భర్త అయిన త్రయంబకుడిని మించిపోయారు.

స్తబ్ధాత్మా తామసశ్శర్వస్త్వమిమం సముపాశ్రితా తేన త్వామవమన్యే ఽహం ప్రతికూలో హి మే భవః

నీ భర్త గర్వంతో, అజ్ఞానంతో నిండినవాడు. నువ్వు అతడిని ఆశ్రయించావు. అందుకే నేను నిన్ను లెక్కచేయను. అతడు నాకు వ్యతిరేకుడు.

తథోక్తా పితరం దక్షం క్రుద్ధా దేవీ తమబ్రవీత్ శృణ్వతామేవ సర్వేషాం యే యజ్ఞసదసి స్థితాః

ఇలా తన తండ్రి దక్షుడు అన్న తరువాత, ఆ దేవి కోపంతో, యజ్ఞశాలలో ఉన్న అందరికీ వినిపించేలా ఇలా పలికింది.

అకస్మాన్మమ భర్తారమజాతాశేషదూషణమ్ వాచా దూషయసే దక్ష సాక్షాల్లోకమహేశ్వరమ్

దక్షా, నిస్సహాయంగా నా భర్తను, లోకమహేశ్వరుడైన ఆయనను, నిందించడానికి నీకు ఏమాత్రం హక్కు లేదు. ఆయనలో ఒక్క తప్పు కూడా లేదు.

విద్యాచౌరో గురుద్రోహీ వేదేశ్వరవిదూషకః త ఏతే బహుపాప్మానస్సర్వే దండ్యా ఇతి శ్రుతిః

విద్యను దొంగిలించేవాడు, గురువును ద్రోహించేవాడు, వేదాలను అపహాస్యం చేసేవాడు — వీరందరూ మహాపాతకులు, శిక్షకు అర్హులు అని శాస్త్రం చెబుతోంది.

తస్మాదత్యుత్కటస్యాస్య పాపస్య సదృశో భృశమ్ సహసా దారుణో దండస్తవ దైవాద్భవిష్యతి

కాబట్టి, నీ ఈ ఘోరమైన పాపానికి తగిన శిక్ష, దేవతల సంకల్పంతో, అకస్మాత్తుగా, తీవ్రమైనదిగా నీపై పడుతుంది.

త్వయా న పూజితో యస్మాద్దేవదేవస్త్రియంబకః తస్మాత్తవ కులం దుష్టం నష్టమిత్యవధారయ

నీవు దేవదేవుడైన త్రయంబకుడిని పూజించకపోయినందున, నీ వంశం చెడిపోతుందని తెలుసుకో.

ఇత్యుక్త్వా పితరం రుష్టా సతీ సంత్యక్తసాధ్వసా తదీయాం చ తనుం త్యక్త్వా హిమవంతం యయౌ గిరిమ్

ఇలా కోపంతో తన తండ్రిని ఉద్దేశించి సతీ అన్నాక, భయాన్ని వదిలేసి, తన శరీరాన్ని త్యజించి, హిమవంతపర్వతానికి వెళ్లింది.

స పర్వతపరః శ్రీమాంల్లబ్ధపుణ్యఫలోదయః తదర్థమేవ కృతవాన్ సుచిరం దుశ్చరం తపః

ఆయన పర్వతాన్ని ఆశ్రయించి, మహిమతో, సత్కర్మఫలాన్ని పొందుతూ, ఆ లక్ష్యానికి చాలాకాలం కఠినమైన తపస్సు చేశాడు.

తస్మాత్తమనుగృహ్ణాతి భూధరేశ్వరమీశ్వరీ స్వేచ్ఛయా పితరం చక్రే స్వాత్మనో యోగమాయయా

అందువల్ల, ఆ ఇశ్వరి తన ఇష్టానుసారం భూధరేశ్వరుడిని అనుగ్రహించి, తన యోగమాయతో ఆయనను తండ్రిగా చేసుకుంది.

యదా గతా సతీ దక్షం వినింద్య భయవిహ్వలా తదా తిరోహితా మంత్రా విహతశ్చ తతో ఽధ్వరః

సతీ భయంతో దక్షుని నిందిస్తూ వెళ్లిపోయినప్పుడు, మంత్రాలు అంతా అంతరించిపోయాయి, యజ్ఞం నాశనం అయింది.

తదుపశ్రుత్య గమనం దేవ్యాస్త్రిపురుమర్దనః దక్షాయ చ ఋషిభ్యశ్చ చుకోప చ శశాప తాన్

దేవి వెళ్లిపోయిన వార్త విని, త్రిపురాసుర సంహారుడు దక్షునిపై, ఋషులపై కోపంతో, వారిని శపించాడు.

యస్మాదవమతా దక్షమత్కృతే ఽనాగసా సతీ పూజితాశ్చేతరాః సర్వాః స్వసుతా భర్తృభిః సహ

నా కారణంగా సతీని దక్షుడు అవమానించగా, తన ఇతర కుమార్తెలను భర్తలతో కలిసి గౌరవించాడు.

వైవస్వతే ఽంతరే తస్మాత్తవ జామాతరస్త్వమీ ఉత్పత్స్యంతే సమం సర్వే బ్రహ్మయజ్ఞేష్వయోనిజాః

కాబట్టి, వైవస్వతమనువు కాలంలో, నీ అల్లుళ్లు అందరూ బ్రహ్మయజ్ఞంలో ఒకేసారి, గర్భంలో కాకుండా జన్మిస్తారు.

భవితా మానుషో రాజా చాక్షుషస్య త్వమన్వయే ప్రాచీనబర్హిషః పౌత్రః పుత్రశ్చాపి ప్రచేతసః

నీవు చాక్షుషమను వంశంలో, ప్రాచీనబర్హిషుడి మనుమడిగా, ప్రచేతసుల కుమారుడిగా మానవ రాజుగా జన్మిస్తావు.

అహం తత్రాపి తే విఘ్నమాచరిష్యామి దుర్మతే ధర్మార్థకామయుక్తేషు కర్మస్వపి పునః పునః

అక్కడ కూడా, దుర్మతి, నీ ధర్మార్థకామ సంబంధమైన కార్యాల్లో నేను మళ్లీ మళ్లీ అడ్డంకులు కలిగిస్తాను.

తేనైవం వ్యాహృతో దక్షో రుద్రేణామితతేజసా స్వాయంభువీం తనుం త్యక్త్వా పపాత భువి దుఃఖితః

అమిత తేజస్సుతో కూడిన రుద్రుడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, దక్షుడు తన స్వాయంభువ శరీరాన్ని వదిలి, బాధతో భూమిపై పడిపోయాడు.

తతః ప్రాచేతసో దక్షో జజ్ఞే వై చాక్షుషే ఽన్తరే ప్రాచీనబర్హిషః పౌత్రః పుత్రశ్చైవ ప్రచేతసామ్

ఆ తరువాత ప్రచేతసుని కుమారుడైన దక్షుడు, ప్రాచీనబర్హిషుడి మనుమడిగా, చాక్షుషమంతరంలో జన్మించాడు.

భృగ్వాదయో ఽపి జాతా వై మనోర్వైవస్వతస్య తు అంతరే బ్రహ్మణో యజ్ఞే వారుణీం బిభ్రతస్తనుమ్

భృగువు మొదలైన వారు కూడా, వైవస్వత మను కాలమధ్యంలో, బ్రహ్మ యజ్ఞం చేయగా, వారుణీ రూపాన్ని ధరించినప్పుడు జన్మించారు.

తదా దక్షస్య ధర్మార్థం యజ్ఞే తస్య దురాత్మనః మహేశః కృతవాన్విఘ్నం మనా వవస్వతే సతి

అప్పుడు దురాత్ముడైన దక్షుని ధర్మార్థం కోసం, వైవస్వతుడు ఉన్నప్పుడు, మహేశ్వరుడు ఆ యజ్ఞంలో అడ్డంకి కలిగించాడు.

కథం దక్షస్య ధర్మార్థం ప్రవృత్తస్య దురాత్మనః మహేశః కృతవాన్ విఘ్నమేతదిచ్ఛామ వేదితుమ్

దురాత్ముడైన దక్షుడు ధర్మార్థం కోసం చేసిన యజ్ఞంలో మహేశ్వరుడు ఎలా అడ్డంకి కలిగించాడో మేము తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాము.

విశ్వస్య జగతో మాతురపి దేవ్యాస్తపోబలాత్ పితృభావముపాగమ్య ముదితే హిమవద్గిరౌ

ఈ జగత్తు తల్లియైన దేవి, తపస్సు బలంతో, హిమవంతుని కుమార్తెగా హిమవంతు పర్వతంపై ఆనందంగా జన్మించింది.

దేవే ఽపి తత్కృతోద్వాహే హిమవచ్ఛిఖరాలయే సంకీడతి తయా సార్ధం కాలే బహుతరే గతే

దేవతలు ఆ వివాహాన్ని హిమవంతు శిఖరంలో జరిపిన తరువాత, చాలాకాలం గడిచిన తర్వాత, ఆమె అతనితో కలిసి ఆనందంగా విహరించింది.

వైవస్వతే ఽంతరే ప్రాప్తే దక్షః ప్రాచేతసః స్వయమ్ అశ్వమేధేన యజ్ఞేన యక్ష్యమాణో ఽన్వపద్యత

వైవస్వత మను కాలం వచ్చినప్పుడు, ప్రచేతసుని కుమారుడైన దక్షుడు తానే స్వయంగా అశ్వమేధ యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించాడు.

తతో హిమవతః పృష్ఠే దక్షో వై యజ్ఞమాహరత్ గంగాద్వారే శుభే దేశే ఋషిసిద్ధనిషేవితే

ఆ తరువాత దక్షుడు హిమవంతు పర్వతపు ఒడిలో, గంగాద్వారంలో, ఋషులు, సిద్ధులు నివసించే పవిత్ర ప్రాంతంలో యజ్ఞం నిర్వహించాడు.

తస్య తస్మిన్మఖేదేవాః సర్వే శక్ర పురోగమాః గమనాయ సమాగమ్య బుద్ధిమాపేదిరే తదా

ఆ యజ్ఞంలో, ఇంద్రుడు ముందుండగా అందరు దేవతలు అక్కడికి వెళ్లాలని నిర్ణయించి, అక్కడికి చేరుకున్నారు.