శివపురాణమ్

ప్రసంగాదీశ్వరస్యైవ ప్రభావద్యోతనాదపి సర్గాదయో ఽపి కథితా ఇత్యత్ర తత్ప్రవిస్తరైః

ఈశ్వరుని మహిమను తెలియజేయడానికి, సందర్భవశాత్తు సృష్టి మొదలైన విషయాలు కూడా వివరించబడ్డాయి.

దేవీ దక్షస్య తనయా త్యక్త్వా దాక్షాయణీ తనుమ్ కథం హిమవతః పుత్రీ మేనాయామభవత్పురా

దక్షుని కుమార్తె అయిన దేవి, దాక్షాయణి రూపాన్ని వదిలి, పూర్వం హిమవంతుడు, మేనా దంపతులకు కుమార్తెగా ఎలా జన్మించింది?

కథం చ నిన్దితో రుద్రో దక్షేణ చ మహాత్మనా నిమిత్తమపి కిం తత్ర యేన స్యాన్నిందితో భవః

మహాత్ముడైన దక్షుడు, రుద్రుని ఎలా నిందించాడు? అక్కడ భవుడు నిందింపబడటానికి కారణం ఏమిటి?

ఉత్పన్నశ్చ కథం దక్షో అభిశాపాద్భవస్య తు చాక్షుషస్యాంతరే పూర్వం మనోః ప్రబ్రూహి మారుత

ఓ మారుతా, భవుని శాపం వల్ల, చాక్షుషమను మునుపటి మనువుల మధ్య కాలంలో, దక్షుడు ఎలా జన్మించాడో నాకు చెప్పు.

శృణ్వంతు కథయిష్యామి దక్షస్య లఘుచేతసః వృత్తం పాపాత్ప్రమాదాచ్చ విశ్వామరవిదూషణమ్

వినండి, నేను దక్షుని కథను చెబుతాను. అతని అల్పమైన మనసు వల్ల, పాపంతో, నిర్లక్ష్యంగా చేసిన పనులు దేవతలు, మునులకు అపఖ్యాతి తెచ్చాయి.

పురా సురాసురాః సర్వే సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః కదాచిద్ద్రష్టుమీశానం హిమవచ్ఛిఖరం యయుః

ఒకసారి, అందరు దేవతలు, అసురులు, సిద్ధులు, గొప్ప మునులు కలసి, ఈశానుని దర్శించేందుకు హిమవంతం శిఖరానికి వెళ్లారు.

తదా దేవశ్చ దేవీ చ దివ్యాసనగతావుభౌ దర్శనం దదతుస్తేషాం దేవాదీనాం ద్విజోత్తమాః

ఆ సమయంలో, దేవుడు, దేవి ఇద్దరూ దివ్యాసనంపై కూర్చొని, అక్కడ ఉన్న దేవతలు, ఉత్తమ ద్విజులకు దర్శనం ఇచ్చారు.

తదానీమేవ దక్షో ఽపి గతస్తత్ర సహామరైః జామాతరం హరం ద్రష్టుం ద్రష్టుం చాత్మసుతాం సతీమ్

అప్పుడు దక్షుడు కూడా అమరులతో కలిసి అక్కడికి వచ్చాడు. తన అల్లుడు హరుడిని, తన కుమార్తె సతీని చూడాలని వచ్చాడు.

తదాత్మగౌరవాద్దేవో దేవ్యా దక్షే సమాగతే దేవాదిభ్యో విశేషేణ న కదాచిదభూత్స్మృతిః

దేవుడు తన గౌరవం కోసం, దేవితో కలిసి దక్షుడు వచ్చినా, అక్కడ ఉన్న దేవతలు, ఇతరులను ప్రత్యేకంగా గుర్తించలేదు.

తస్య తస్యాః పరం భావమజ్ఞాతుశ్చాపి కేవలమ్ పుత్రీత్యేవం విమూఢస్య తస్యాం వైరమజాయత

ఆ మూర్ఖుడు ఆమె పరమ తత్వాన్ని గుర్తించక, కేవలం తన కుమార్తెగా మాత్రమే చూసాడు. అందువల్ల అతనిలో ఆమెపై ద్వేషం పుట్టింది.

తతస్తేనైవ వైరేణ విధినా చ ప్రచోదితః నాజువాహ భవం దక్షో దీక్షితస్తామపి ద్విషన్

ఆ ద్వేషంతో, విధి ప్రేరణతో, దీక్ష తీసుకున్నా కూడా దక్షుడు భవునికి ఆహ్వానం ఇవ్వలేదు. ఆమెపైనా ద్వేషం కలిగించాడు.

శతశః పుష్కలామర్చాఞ్చకార చ పృథక్పృథక్

అతడు వేర్వేరు గా వందలాది గొప్ప యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు.

తథా తాన్సంగతాఞ్ఛ్రుత్వా నారదస్య ముఖాత్తదా యయౌ రుద్రాయ రుద్రాణీ విజ్ఞాప్య భవనం పితుః

ఆ సమూహాల గురించి నారదుని నోట వినిన రుద్రాణి, తన తండ్రి యజ్ఞాన్ని రుద్రునికి తెలియజేస్తూ అతని వద్దకు వెళ్లింది.

అథ సంనిహితం దివ్యం విమానం విశ్వతోముఖమ్ లక్షణాఢ్యం సుఖారోహమతిమాత్రమనోహరమ్

ఆ సమయంలో, అన్ని దిశలకు ముఖంగా ఉన్న దివ్యమైన విమానం ప్రత్యక్షమైంది. అది శుభలక్షణాలతో, ఎక్కడానికి సులభంగా, ఎంతో ఆకర్షణీయంగా మెరిసింది.

తప్తజాంబూనదప్రఖ్యం చిత్రరత్నపరిష్కృతమ్ ముక్తామయవితానాగ్న్యం స్రగ్దామసమలంకృతమ్

అది కరిగిన బంగారం వలె మెరిసింది, వివిధ రత్నాలతో అలంకరించబడింది, ముత్యాల తలుపులతో, పుష్పమాలలతో, ఆభరణాలతో అలంకరించబడింది.

తప్తకంచననిర్వ్యూహం రత్నస్తంభశతావృతమ్ వజ్రకల్పితసోపానం విద్రుమస్తంభతోరణమ్

అది తాపిన బంగారు నిర్మాణంతో, వందలాది రత్నస్తంభాలతో, వజ్రపు మెట్లతో, పద్మరాగపు తలుపులతో అలంకరించబడింది.

పుష్పపట్టపరిస్తీర్ణం చిత్రరత్నమహాసనమ్ వజ్రజాలకిరచ్ఛిద్రమచ్ఛిద్రమణికుట్టిమమ్

పుష్పపు పరుపులతో పరచబడిన నేల, రంగురంగుల రత్నాల మహాసనం, వజ్రపు జాలీలతో, లోపం లేని మణిపీఠంతో అలంకరించబడింది.

మణిదండమనోజ్ఞేన మహావృషభలక్ష్మణా అలంకృతపురోభాగమబ్భ్రశుబ్భ్రేణ కేతునా

దాని ముందుభాగం మణిదండంతో, గొప్ప వృషభం గుర్తుతో, మేఘంలా తెల్లటి పతాకతో అలంకరించబడింది.

రత్నకంచుకగుప్తాంగైశ్చిత్రవేత్రకపాణిభిః అధిష్ఠితమహాద్వారమప్రధృష్యైర్గుణేశ్వరైః

రత్న కంచుకాలతో కప్పబడిన శరీరాలు, అందమైన వేత్రాలు పట్టిన వారు, దుర్భేద్యమైన గుణాధిపతులు ఆ మహా ద్వారాన్ని కాపాడుతున్నారు.

మృదంగతాలగీతాదివేణువీణావిశారదైః విదగ్ధవేషభాషైశ్చ బహుభిః స్త్రీజనైర్వృతమ్

అక్కడ మృదంగం, తాళం, గానం, వేణువు, వీణలో నైపుణ్యం కలిగిన అనేక స్త్రీలు, చతురమైన వేషధారణ, మాటలతో నిండిపోయింది.

ఆరురోహ మహాదేవీ సహ ప్రియసఖీజనైః చామారవ్యఞ్జనం తస్యా వజ్రదండమనోహరే

మహాదేవి తన ప్రియ సఖులతో కలిసి ఆ విమానంలో ఎక్కింది. ఆమెకు వజ్రపు దండంతో ఆకర్షణీయమైన చామర వాయింపు ఉంది.

గృహీత్వా రుద్రకన్యే ద్వే వివీజతురుభే శుభే తదాచామరయోర్మధ్యే దేవ్యా వదనమాబభౌ

రుద్రకన్యలలో ఇద్దరిని తీసుకొని, ఆ ఇద్దరూ శుభంగా దేవిని ఆరడించారు. ఆ ఇద్దరు సేవకుల మధ్య దేవి ముఖం ప్రకాశంగా కనిపించింది.

అన్యోన్యం యుధ్యతోర్మధ్యే హంసయోరివ పంకజమ్ ఛత్రం శశినిభం తస్యాశ్చూడోపరి సుమాలినీ

ఆ ఇద్దరు పరస్పరం హంసల్లా పోటీపడి ఉండగా, వారి మధ్య చంద్రబింబంలా మెరిసే, పుష్పమాలలతో అలంకరించిన కమలపు తలపాగా దేవి తలపై మెరిసింది.

ధృతముక్తాపరిక్షిప్తం బభార ప్రేమనిర్భరా తచ్ఛత్రముజ్జ్వలం దేవ్యా రురుచే వదనోపరి

ముత్యాల తోరణంతో చుట్టబడిన ఆ ప్రకాశవంతమైన తలపాగా, ప్రేమతో పట్టుకొని, దేవి ముఖం పైన వెలిగింది.

ఉపర్యమృతభాండస్య మండలం శశినో యథా అథ చాగ్రే సమాసీనా సుస్మితాస్యా శుభావతీ

పైగా అమృతపాత్ర గుండ్రంగా ఉన్నట్టు, లేదా చంద్రబింబంలా, అందంగా నవ్వుతూ ఉన్న దేవి ముందునే కూర్చొని ఉంది.

అక్షద్యూతవినోదేన రమయామాస వై సతీమ్ సుయశాః పాదుకే దేవ్యాశ్శుభే రత్నపరిష్కృతే

సుయశా, పాశాకం ఆటతో సతీదేవిని ఆనందింపజేసింది. అక్కడ దేవి రత్నాలతో అలంకరించిన పవిత్రమైన పాదుకలు కూడా ఉన్నాయి.

స్తనయోరంతరే కృత్వా తదా దేవీమసేవతః అన్యా కాంచనచార్వంగీ దీప్తం జగ్రాహ దర్పణమ్

ఒకరు తన వక్షోజాల మధ్య పెట్టుకొని దేవిని సేవించింది. ఇంకొకరు బంగారు వర్ణంతో, ప్రకాశంగా ఉన్నవారు మెరిసే అద్దాన్ని పట్టుకున్నారు.

అపరా తాలవృన్తం చ పరా తాంబూలపేటికామ్ కాచిత్క్రీడాశుకం చారు కరే ఽకురుత భామినీ

ఒకరు తాళపత్ర పంకాను పట్టింది, మరొకరు తాంబూల పెట్టెను పట్టింది. మరొక అందమైన యువతి చేతిలో ఆడుకునే చీరను తీసుకుంది.

కాచిత్తు సుమనోజ్ఞాని పుష్పాణి సురభీణి చ కాచిదాభరణాధారం బభార కమలేక్షణా

ఒకరు సుగంధభరితమైన, ఆకర్షణీయమైన పువ్వులు తీసుకొచ్చింది. ఇంకొకరు కమలనయనురాలు, ఆభరణాల పెట్టెను పట్టుకుంది.