శివపురాణమ్

సుషువే సాగరాద్వేలా కన్యామేకామనిందితామ్ సవర్ణాం నామ సాముద్రీం పత్నీం ప్రాచీనబర్హిషః

సముద్రపు కుమార్తె అయిన వెల, నిందలేని ఒకే ఒక కుమార్తెను కనింది. ఆమె పేరు సవర్ణా, సముద్రజాతురాలు, ప్రాచీనబర్హిషుని భార్య అయ్యింది.

సాముద్రీ సుషువే పుత్రాన్దశ ప్రాచీనబర్హిషః సర్వే ప్రాచేతసా నామ ధనుర్వేదస్య పారగాః

సాముద్రి, ప్రాచీనబర్హిషునికి పది మంది కుమారులను కనింది. వారు అందరూ ప్రాచేతసులు, ధనుర్వేదంలో నిపుణులు.

యేషాం స్వాయంభువే దక్షః పుత్రత్వమగమత్పురా త్రియమ్బకస్య శాపేన చాక్షుషస్యాంతరే మనోః

వారిలో, స్వాయంభువ మానవంతరంలో త్రయంబకుని శాపంతో, దక్షుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు. అది చాక్షుష మానవంతరంలో జరిగింది.

ఇత్యేతే బ్రహ్మపుత్రాణాం ధర్మాదీనామ్మహాత్మనామ్ నాతిసంక్షేపతో విప్రా నాతి విస్తరతః క్రమాత్

ఓ మునులారా! ధర్మాది మహాత్ములైన బ్రహ్మపుత్రుల వంశాలను, మితంగా, క్రమంగా వివరించాను.

వర్ణితా వై మయా వంశా దివ్యా దేవగణాన్వితాః క్రియావంతః ప్రజావంతో మహర్ధిభిరలంకృతాః

దేవతాగణాలతో కూడిన, కర్మలలో నిపుణమైన, సంతానవంతమైన, మహాశక్తులతో అలంకృతమైన దివ్య వంశాలను నేను వివరించాను.

ప్రజానాం సంనివేశో ఽయం ప్రజాపతిసముద్భవః న హి శక్యః ప్రసంఖ్యాతుం వర్షకోటిశతైరపి

ఈ ప్రజల ఏర్పాటంతా ప్రజాపతుల నుండి ఉద్భవించింది. దీన్ని వందల కోట్ల సంవత్సరాలు గడిచినా పూర్తిగా వివరించలేరు.

రాజ్ఞామపి చ యో వంశో ద్విధా సో ఽపి ప్రవర్తతే సూర్యవంశస్సోమవంశ ఇతి పుణ్యతమః క్షితౌ

రాజుల వంశమూ భూమిపై రెండు భాగాలుగా విభజించబడింది. అవి సూర్యవంశం, సోమవంశం అనే పుణ్యవంతమైన వంశాలు.

ఇక్ష్వాకురమ్బరీషశ్చ యయాతిర్నాహుషాదయః పుణ్యశ్లోకాః శ్రుతా యే ఽత్ర తే పి తద్వంశసంభవాః

ఇక్ష్వాకు, అంబరీషుడు, యయాతి, నాహుషుడు మొదలైన పుణ్యశ్లోకులు, ఇక్కడ ప్రసిద్ధులైనవారు, ఆ వంశాల్లోనే పుట్టారు.

అన్యే చ రాజఋషయో నానావీర్యసమన్వితా కిం తైః ఫలమనుత్క్రాంతైరుక్తపూర్వైః పురాతనైః

ఇంకా ఇతర రాజర్షులు కూడా ఉన్నారు, వారు వివిధ శక్తులతో ఉన్నారు. కానీ వారి ఫలితాలు గతించిపోయినవాటిని వివరించడం వల్ల ప్రయోజనం లేదు.

కిం చేశ్వరకథా వృత్తా యత్ర తత్రాన్యకీర్తనమ్ న సద్భిః సంమతం మత్వా నోత్సహే బహుభాషితుమ్

ఇంకా, ఇక్కడ ఈశ్వరుని కథలు జరుగుతున్నప్పుడు, ఇతరులను ప్రస్తావించడం సద్భక్తులకు ఇష్టముండదు. అందుకే ఎక్కువగా చెప్పడం నాకు ఇష్టం లేదు.

ప్రసంగాదీశ్వరస్యైవ ప్రభావద్యోతనాదపి సర్గాదయో ఽపి కథితా ఇత్యత్ర తత్ప్రవిస్తరైః

ఈశ్వరుని మహిమను తెలియజేయడానికి, సందర్భవశాత్తు సృష్టి మొదలైన విషయాలు కూడా వివరించబడ్డాయి.

దేవీ దక్షస్య తనయా త్యక్త్వా దాక్షాయణీ తనుమ్ కథం హిమవతః పుత్రీ మేనాయామభవత్పురా

దక్షుని కుమార్తె అయిన దేవి, దాక్షాయణి రూపాన్ని వదిలి, పూర్వం హిమవంతుడు, మేనా దంపతులకు కుమార్తెగా ఎలా జన్మించింది?

కథం చ నిన్దితో రుద్రో దక్షేణ చ మహాత్మనా నిమిత్తమపి కిం తత్ర యేన స్యాన్నిందితో భవః

మహాత్ముడైన దక్షుడు, రుద్రుని ఎలా నిందించాడు? అక్కడ భవుడు నిందింపబడటానికి కారణం ఏమిటి?

ఉత్పన్నశ్చ కథం దక్షో అభిశాపాద్భవస్య తు చాక్షుషస్యాంతరే పూర్వం మనోః ప్రబ్రూహి మారుత

ఓ మారుతా, భవుని శాపం వల్ల, చాక్షుషమను మునుపటి మనువుల మధ్య కాలంలో, దక్షుడు ఎలా జన్మించాడో నాకు చెప్పు.

శృణ్వంతు కథయిష్యామి దక్షస్య లఘుచేతసః వృత్తం పాపాత్ప్రమాదాచ్చ విశ్వామరవిదూషణమ్

వినండి, నేను దక్షుని కథను చెబుతాను. అతని అల్పమైన మనసు వల్ల, పాపంతో, నిర్లక్ష్యంగా చేసిన పనులు దేవతలు, మునులకు అపఖ్యాతి తెచ్చాయి.

పురా సురాసురాః సర్వే సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః కదాచిద్ద్రష్టుమీశానం హిమవచ్ఛిఖరం యయుః

ఒకసారి, అందరు దేవతలు, అసురులు, సిద్ధులు, గొప్ప మునులు కలసి, ఈశానుని దర్శించేందుకు హిమవంతం శిఖరానికి వెళ్లారు.

తదా దేవశ్చ దేవీ చ దివ్యాసనగతావుభౌ దర్శనం దదతుస్తేషాం దేవాదీనాం ద్విజోత్తమాః

ఆ సమయంలో, దేవుడు, దేవి ఇద్దరూ దివ్యాసనంపై కూర్చొని, అక్కడ ఉన్న దేవతలు, ఉత్తమ ద్విజులకు దర్శనం ఇచ్చారు.

తదానీమేవ దక్షో ఽపి గతస్తత్ర సహామరైః జామాతరం హరం ద్రష్టుం ద్రష్టుం చాత్మసుతాం సతీమ్

అప్పుడు దక్షుడు కూడా అమరులతో కలిసి అక్కడికి వచ్చాడు. తన అల్లుడు హరుడిని, తన కుమార్తె సతీని చూడాలని వచ్చాడు.

తదాత్మగౌరవాద్దేవో దేవ్యా దక్షే సమాగతే దేవాదిభ్యో విశేషేణ న కదాచిదభూత్స్మృతిః

దేవుడు తన గౌరవం కోసం, దేవితో కలిసి దక్షుడు వచ్చినా, అక్కడ ఉన్న దేవతలు, ఇతరులను ప్రత్యేకంగా గుర్తించలేదు.

తస్య తస్యాః పరం భావమజ్ఞాతుశ్చాపి కేవలమ్ పుత్రీత్యేవం విమూఢస్య తస్యాం వైరమజాయత

ఆ మూర్ఖుడు ఆమె పరమ తత్వాన్ని గుర్తించక, కేవలం తన కుమార్తెగా మాత్రమే చూసాడు. అందువల్ల అతనిలో ఆమెపై ద్వేషం పుట్టింది.

తతస్తేనైవ వైరేణ విధినా చ ప్రచోదితః నాజువాహ భవం దక్షో దీక్షితస్తామపి ద్విషన్

ఆ ద్వేషంతో, విధి ప్రేరణతో, దీక్ష తీసుకున్నా కూడా దక్షుడు భవునికి ఆహ్వానం ఇవ్వలేదు. ఆమెపైనా ద్వేషం కలిగించాడు.

శతశః పుష్కలామర్చాఞ్చకార చ పృథక్పృథక్

అతడు వేర్వేరు గా వందలాది గొప్ప యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు.

తథా తాన్సంగతాఞ్ఛ్రుత్వా నారదస్య ముఖాత్తదా యయౌ రుద్రాయ రుద్రాణీ విజ్ఞాప్య భవనం పితుః

ఆ సమూహాల గురించి నారదుని నోట వినిన రుద్రాణి, తన తండ్రి యజ్ఞాన్ని రుద్రునికి తెలియజేస్తూ అతని వద్దకు వెళ్లింది.

అథ సంనిహితం దివ్యం విమానం విశ్వతోముఖమ్ లక్షణాఢ్యం సుఖారోహమతిమాత్రమనోహరమ్

ఆ సమయంలో, అన్ని దిశలకు ముఖంగా ఉన్న దివ్యమైన విమానం ప్రత్యక్షమైంది. అది శుభలక్షణాలతో, ఎక్కడానికి సులభంగా, ఎంతో ఆకర్షణీయంగా మెరిసింది.

తప్తజాంబూనదప్రఖ్యం చిత్రరత్నపరిష్కృతమ్ ముక్తామయవితానాగ్న్యం స్రగ్దామసమలంకృతమ్

అది కరిగిన బంగారం వలె మెరిసింది, వివిధ రత్నాలతో అలంకరించబడింది, ముత్యాల తలుపులతో, పుష్పమాలలతో, ఆభరణాలతో అలంకరించబడింది.

తప్తకంచననిర్వ్యూహం రత్నస్తంభశతావృతమ్ వజ్రకల్పితసోపానం విద్రుమస్తంభతోరణమ్

అది తాపిన బంగారు నిర్మాణంతో, వందలాది రత్నస్తంభాలతో, వజ్రపు మెట్లతో, పద్మరాగపు తలుపులతో అలంకరించబడింది.

పుష్పపట్టపరిస్తీర్ణం చిత్రరత్నమహాసనమ్ వజ్రజాలకిరచ్ఛిద్రమచ్ఛిద్రమణికుట్టిమమ్

పుష్పపు పరుపులతో పరచబడిన నేల, రంగురంగుల రత్నాల మహాసనం, వజ్రపు జాలీలతో, లోపం లేని మణిపీఠంతో అలంకరించబడింది.

మణిదండమనోజ్ఞేన మహావృషభలక్ష్మణా అలంకృతపురోభాగమబ్భ్రశుబ్భ్రేణ కేతునా

దాని ముందుభాగం మణిదండంతో, గొప్ప వృషభం గుర్తుతో, మేఘంలా తెల్లటి పతాకతో అలంకరించబడింది.

రత్నకంచుకగుప్తాంగైశ్చిత్రవేత్రకపాణిభిః అధిష్ఠితమహాద్వారమప్రధృష్యైర్గుణేశ్వరైః

రత్న కంచుకాలతో కప్పబడిన శరీరాలు, అందమైన వేత్రాలు పట్టిన వారు, దుర్భేద్యమైన గుణాధిపతులు ఆ మహా ద్వారాన్ని కాపాడుతున్నారు.