శివపురాణమ్

ధర్మస్య జజ్ఞిరే తాస్తు శ్రద్ధాద్యాస్సుసుఖోత్తరాః దుఃఖోత్తరాశ్చ హింసాయామధర్మస్య చ సంతతౌ

ధర్మునికి శ్రద్ధ మొదలైన సుభద్రమైన కుమార్తెలు పుట్టారు. అధర్ముని వంశంలో హింస నుండి బాధతో ముగిసే వారు పుట్టారు.

నికృత్యాదయ ఉత్పన్నాఃపుత్రాశ్చ ధర్మలక్షణాః నైషాం భార్యాశ్చ పుత్రా వా సర్వే త్వనియమాః స్మృతాః

నికృతి మొదలైనవారి నుండి ధర్మానికి విరుద్ధంగా ఉన్న కుమారులు పుట్టారు. వారి భార్యలు, కుమారులు అందరూ క్రమం లేకుండా ఉన్నారు.

స ఏష తామసస్సర్గో జజ్ఞే ధర్మనియామకః యా సా దక్షస్య దుహితా రుద్రస్య దయితా సతీ

ఇలా ధర్మం ఆధారంగా ఉండే తామసిక సృష్టి ఏర్పడింది. దక్షుని కుమార్తె, రుద్రునికి ప్రియమైన సతీ ఆమె.

భర్తృనిన్దాప్రసంగేన త్యక్త్వా దాక్షాయిణీం తనుమ్ దక్షం చ దక్షభార్యాం చ వినింద్య సహ బన్ధుభిః

భర్తను నిందించిన సందర్భంలో, దాక్షాయిణి తన శరీరాన్ని త్యజించి, దక్షుని, దక్ష భార్యను మరియు బంధువులను కూడా నిందించింది.

సా మేనాయామావిరభూత్పుత్రీ హిమవతో గిరేః రుద్రస్తు తాం సతీం దృష్ట్వా రుద్రాంస్త్వాత్మసమప్రభాన్

ఆమె మేన మరియు హిమవంతు పర్వతుని కుమార్తెగా జన్మించింది. రుద్రుడు సతీని చూసి, తనకు సమానమైన తేజస్సుతో ఉన్న ఆమెను తన భార్యగా చేసుకున్నాడు.

యథాసృజదసంఖ్యాతాంస్తథా కథితమేవ చ భృగోః ఖ్యాత్యాం సముత్పన్నా లక్ష్మీర్నారాయణప్రియా

ఇప్పటి వరకు చెప్పినట్లు, ఆయన అనేక మందిని సృష్టించాడు. భృగువు, ఖ్యాతి నుండి నారాయణునికి ప్రియమైన లక్ష్మి జన్మించింది.

దేవౌ ధాతృవిధాతారౌ మన్వంతరవిధారిణౌ తయోర్వై పుత్రపౌత్రాద్యాశ్శతశో ఽథ సహస్రశః

ధాత, విధాత అనే ఇద్దరు దేవతలు మన్వంతరాలను నిర్వహిస్తారు. వారిద్దరి నుండి వందలాది, వేలాది కుమారులు, మనవళ్లు మొదలైనవారు పుట్టారు.

స్వాయంభువే ఽంతరే నీతాః సర్వే తే భార్గవా మతాః మరీచేరపి సంభూతిః పౌర్ణమాసమసూయత

అందరు భృగు వంశస్థులు స్వాయంభువ మనువు కాలంలో ఉన్నవారిగా భావించబడతారు. మరీచి నుండి సంభూతి పుట్టి, ఆమె పౌర్ణమాసను ప్రసవించింది.

కన్యాచతుష్టయం చైవ మహీయాంసస్తదన్వయాః యేషాం వంశే సముత్పన్నో బహుపుత్రస్య కశ్యపః

నాలుగు గొప్ప పేరు గల కుమార్తెలు పుట్టారు. వారి వంశంలో అనేక కుమారులు కలిగిన కశ్యపుడు జన్మించాడు.

స్మృతిశ్చాంగిరసః పత్నీ జనయామాస వై సుతౌ ఆగ్నీధ్రం శరభఞ్చైవ తథా కన్యాచతుష్టయమ్

స్మృతి అనే అంగిరసుని భార్య, అగ్నీధ్రుడు, శరభుడు అనే ఇద్దరు కుమారులను, అలాగే నాలుగు కుమార్తెలను ప్రసవించింది.

తదీయాః పుత్రపౌత్రాశ్చ యేతీతాస్తే సహస్రశః ప్రీత్యాం పులస్త్యభార్యాయాం దన్తోగ్నిరభవత్సుతః పూర్వజన్మని యోగస్త్యస్స్మృతః స్వాయంభువే ఽంతరే

వారి కుమారులు, మనవళ్లు వేల కొద్దీ పుట్టి, గతించారు. ప్రీతిని పులస్త్యుని భార్యగా పుట్టి, దంతోగ్ని అనే కుమారుడిని ప్రసవించింది. అతడు మునుపటి జన్మలో యోగ అని పిలవబడేవాడు, స్వాయంభువ మనువు కాలంలో.

తత్సంతతీయా బహవః పౌలస్త్యా ఇతి విశ్రుతాః క్షమా తు సుషువే పుత్రాన్పులహస్య ప్రజాపతేః

ఆ వంశంలో పుట్టినవారు పాలస్త్యులు అని ప్రసిద్ధి. క్షమా, పులహుడు అనే ప్రజాపతికి కుమారులను ప్రసవించింది.

కర్దమశ్చ సురిశ్చైవ సహిష్ణుశ్చేతి తే త్రయః త్రేతాగ్నివర్చసస్సర్వే యేషాం వంశః ప్రతిష్ఠితః

కర్దముడు, సురి, సహిష్ణు — ఈ ముగ్గురు త్రేతాగ్ని వర్ణంతో తమ వంశాన్ని స్థాపించారు.

క్రతోః క్రతుసమాన్భార్యా సన్నతిస్సుషువే సుతాన్ నైషాం భార్యాశ్చ పుత్రాశ్చ సర్వే తే హ్యూర్ధ్వరేతసః

క్రతువు భార్య సన్నతి, క్రతువుతో సమానమైన కుమారులను ప్రసవించింది. వారి భార్యలు, కుమారులు అందరూ బ్రహ్మచారులు.

షష్టిస్తాని సహస్రాణి వాలఖిల్యా ఇతి స్మృతాః అనూరోరగ్రతో యాంతి పరివార్య దివాకరమ్

వారు అరవై వేల మంది వాలఖిల్యులు అని పిలవబడతారు. వారు అనూరోరుని ముందు సూర్యుని చుట్టూ తిరుగుతూ వెళ్తారు.

అత్రేర్భార్యానుసూయా చ పఞ్చాత్రేయానసూయత కన్యకాం చ శ్రుతిం నామ మాతా శంఖపదస్య చ

అత్రి భార్య అనసూయ ఐదుగురు అత్రేయులను ప్రసవించింది. అలాగే శృతి అనే కుమార్తెను కూడా ప్రసవించింది, ఆమె శంఖపదుని తల్లి.

సత్యనేత్రశ్చ హవ్యశ్చ ఆపోమూర్తిశ్శనైశ్చరః సోమశ్చ పఞ్చమస్త్వేతే పఞ్చాత్రేయాః ప్రకీర్తితాః

సత్యనేత్రుడు, హవ్యుడు, ఆపోమూర్తి, శనైశ్చరుడు, సోముడు — ఈ ఐదుగురు అత్రేయులు అని ప్రసిద్ధి.

తేషాం పుత్రాశ్చ పౌత్రాశ్చ హ్యాత్రేయాణాం మహాత్మనామ్ స్వాయంభువే ఽంతరే ఽతీతాః శతశో ఽథ సహస్రశః

ఆత్రేయులైన మహాత్ముల కుమారులు, మనవులు, స్వాయంభువమంతరంలో వందలాది, వేలాది మంది జన్మించి కాలక్రమంలో పోయారు.

ఊర్జాయాం తు వసిష్ఠస్య పుత్రా వై సప్త జజ్ఞిరే జ్యాయసీ చ స్వసా తేషాం పుండరీకా సుమధ్యమా

ఊర్జా దేవికి వసిష్ఠునికి ఏడుగురు కుమారులు పుట్టారు. వారికన్నా పెద్దదైన సోదరి పుండరీకా, ఆమె మధురమైన రూపాన్ని కలిగి ఉంది.

రజో గాత్రోర్ధ్వబాహూ చ సవనశ్చానయశ్చ యః సుతపాశ్శుక్ర ఇత్యేతే సప్త సప్తర్షయః స్మృతాః

రజస్సు, గాత్ర, ఊర్ధ్వబాహు, సవన, అనయ, సుతపా, శుక్ర — వీరిద్దరు ఏడుగురు మహర్షులుగా గుర్తించబడ్డారు.

గోత్రాణి నామభిస్తేషాం వాసిష్ఠానాం మహాత్మనామ్ స్వాయంభువే ఽంతరే ఽతీతాన్యర్బుదాని శతాని చ

వసిష్ఠులైన మహాత్ముల వంశాలు, వారి పేర్లతో, స్వాయంభువమంతరంలో కోటానుకోట్లు కాలక్రమంలో గడిచిపోయాయి.

ఇత్యేష ఋషిసర్గస్తు సానుబంధః ప్రకీర్తితః సమాసాద్విస్తరాద్వక్తుమశక్యో ఽయమితి ద్విజాః

ఇలా ఋషుల సృష్టి, వారి సంతానంతో సహా సంక్షిప్తంగా వివరించబడింది. పూర్తిగా వివరించడం సాధ్యపడదు, ద్విజులారా.

యో ఽసౌ రుద్రాత్మకో బహ్నిబ్రహ్మణో మానసస్సుతః స్వాహా తస్య ప్రియా లేభే పుత్రాంస్త్రీనమితౌజసః

అగ్నిబ్రహ్మకు మానసపుత్రుడైన రుద్రాత్మకుడు, స్వాహా అనే ప్రియను పొందాడు. ఆమెకు అతని నుండి ముగ్గురు మహాబలులు పుట్టారు.

పావకః పవమానశ్చ శుచిరిత్యేష తే త్రయః నిర్మంథ్యః పవమానస్స్యాద్వైద్యుతః పావకస్స్మృతః

పావకుడు, పవమానుడు, శుచిః — వీరిద్దరు ముగ్గురు. పవమానుడు మథనం వల్ల పుట్టినవాడు, పావకుడు మెరుపుగా ప్రసిద్ధి పొందాడు.

సూర్యే తపతి యశ్చాసౌ శుచిః సౌర ఉదాహృతః హవ్యవాహః కవ్యవాహః సహరక్షా ఇతి త్రయః

సూర్యునిలో ప్రకాశించే శుచిః, సౌరుడు అని పిలవబడతాడు. హవ్యవాహుడు, కావ్యవాహుడు, సహరక్షుడు — వీరు ముగ్గురు.

త్రయాణాం క్రమశః పుత్రా దేవపితృసురాశ్చ తే ఏతేషాం పుత్రపౌత్రాశ్చ చత్వారింశన్నవైవ తే

వారి కుమారులు వరుసగా దేవతలు, పితృదేవతలు, సురులు. వారి కుమారులు, మనవులు కలిపి నలభై తొమ్మిది మంది.

కామ్యనైమిత్తికాజస్రకర్మసు త్రిషు సంస్థితాః సర్వే తపస్వినో జ్ఞేయాః సర్వే వ్రతభృతస్తథా

కామ్య, నైమిత్తిక, అజస్ర అనే మూడు విధాల కర్మల్లో స్థిరంగా ఉన్నవారు అందరూ తపస్సు చేసేవారుగా, వ్రతాలు పాటించేవారుగా తెలుసుకోవాలి.

సర్వే రుద్రాత్మకశ్చైవ సర్వే రుద్రపరాయణాః తస్మాదగ్నిముఖే యత్తద్ధుతం స్యాదేవ కేనచిత్

వారు అందరూ రుద్రుని స్వరూపం, రుద్రుని భక్తులు. అందువల్ల ఎవరు అగ్నిలో ఏదైనా హోమం చేసినా,

తత్సర్వం రుద్రముద్దిశ్య దత్తం స్యాన్నాత్ర సంశయః ఇత్యేవం నిశ్చయోగ్నీనామనుక్రాంతో యథాతథమ్

అది అంతా రుద్రుని కోసం సమర్పించినదే అవుతుంది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఇలా అగ్నిదేవతల వంశపరంపరను యథాతథంగా వివరించాను.