అర్థసంపన్నపదయా రాజలక్షణయుక్తయా అశేషవిషయారంభరక్షావిమలదక్షయా
అర్థవంతమైన, రాజస్వభావంతో కూడిన, అన్ని విషయాలను స్పష్టంగా, నిర్మలంగా, నైపుణ్యంతో వివరించే మాటలతో,
మనోహరతరోదారమధురస్మితపూర్వయా సంబభాషే సుసంపీతో విశ్వకర్మాణమీశ్వరః
అత్యంత ఆకర్షణీయమైన, ఉదారమైన, మధురమైన చిరునవ్వుతో ముందుగా, పరమ సంతోషంతో, ఈశ్వరుడు విశ్వకర్మతో మాట్లాడాడు.
వత్స వత్స మహాభాగ మమ పుత్ర పితామహ జ్ఞాతమేవ మయా సర్వం తవ వాక్యస్య గౌరవమ్
"వత్సా, వత్సా! మహాభాగుడా! నా కుమారుడా! పితామహా! నీ మాటల గౌరవాన్ని నేను పూర్తిగా తెలుసు."
ప్రజానామేవ బృద్ధ్యర్థం తపస్తప్తం త్వయాధునా తపసా ఽనేన తుష్టోస్మి దదామి చ తవేప్సితమ్
"ప్రజల అభివృద్ధి కోసం నీవు తపస్సు చేశావు. ఈ తపస్సుతో నేను సంతోషించాను. నీకు కావలసినదాన్ని నేను ప్రసాదిస్తాను."
ఇత్యుక్త్వా పరమోదారం స్వభావమధురం వచః ససర్జ వపుషో భాగాద్దేవీం దేవవరో హరః
ఈ మాటలు, సహజంగా మధురంగా, ఉదారంగా పలికిన తర్వాత, పరమేశ్వరుడు హరుడు తన స్వరూపంలో ఒక భాగం నుండి ఆ దేవిని సృష్టించాడు.
యామాహుర్బ్రహ్మవిద్వాంసో దేవీం దివ్యగుణాన్వితామ్ పరస్య పరమాం శక్తిం భవస్య పరమాత్మనః
బ్రహ్మాన్ని తెలిసిన మహర్షులు, ఆ దేవిని దివ్యగుణాలతో కూడినవాడని, భవుని పరమాత్మయైన పరాశక్తిగా ప్రకటిస్తారు.
యస్యాం న ఖలు విద్యంతే జన్మ మృత్యుజరాదయః యా భవానీ భవస్యాంగాత్సమావిరభవత్కిల
ఆమెలో జననం, మరణం, వృద్ధాప్యం వంటి వాటికి స్థానం లేదు; భవుని శరీర భాగం నుండి భవానీ వెలువడింది.
యస్యా వాచో నివర్తన్తే మనసా చేంద్రియైః సహ సా భర్తుర్వపుషో భాగాజ్జాతేవ సమదృశ్యత
ఆమెను గురించి మాటలు, మనస్సు, ఇంద్రియాలు కూడా పూర్తిగా వివరించలేవు; ఆమె భర్త శరీర భాగం నుండి జన్మించినట్టు కనిపించింది.
యా సా జగదిదం కృత్స్నం మహిమ్నా వ్యాప్య తిష్ఠతి శరీరిణీవ స దేవీ విచిత్రం సమలక్ష్యత
ఆమె మహిమతో ఈ జగత్తంతటిని వ్యాపించి నిలిచింది; శరీరంతో ఉన్నట్టు ఆ దేవి అద్భుతమైన రూపాల్లో దర్శనమిచ్చింది.
సర్వం జగదిదం చైషా సంమోహయతి మాయయా ఈశ్వరాత్సైవ జాతాభూదజాతా పరమార్థతః
ఆమె తన మాయతో ఈ జగత్తంతటినీ మాయలో పడేస్తుంది; ఈశ్వరుని నుండి జన్మించినా, నిజంగా ఆమెకు జననం లేదు.
న యస్యా పరమో భావః సురాణామపి గోచరః విశ్వామరేశ్వరీ చైవ విభక్తా భర్తురంగతః
ఆమె పరమ స్వరూపం దేవతలకు కూడా అందదు; విశ్వాన్ని పాలించే ఆమె, భర్త శరీర భాగం నుండి వేరు అయినా, ప్రత్యేకంగా నిలుస్తుంది.
తాం దృష్ట్వా పరమేశానీం సర్వలోకమహేశ్వరీమ్ సర్వజ్ఞాం సర్వగాం సూక్ష్మాం సదసద్వ్యక్తివర్జితామ్
ఆ పరమేశ్వరీని, అన్ని లోకాలకు అధిపతిని, సర్వజ్ఞానాన్ని, అన్నిచోట్ల ఉన్నదాన్ని, సూక్ష్మమైనదాన్ని, సద్అసత్ భేదాలకు అతీతమైనదాన్ని చూసి,
పరమాం నిఖిలం భాసా భాసయన్తీమిదం జగత్ ప్రణిపత్య మహాదేవీం ప్రార్థయామాస వై విరాట్
పరమమైన ఆమె తన కాంతితో ఈ జగత్తంతటినీ ప్రకాశింపజేస్తూ, విరాట్ మహాదేవిని నమస్కరించి, ఆ దేవిని మనసారా ప్రార్థించాడు.
దేవి దేవేన సృష్టో ఽహమాదౌ సర్వజగన్మయి ప్రజాసర్గే నియుక్తశ్చ సృజామి సకలం జగత్
దేవి! అన్ని లోకాల సారమైనవాడవు నువ్వు. ఆదిలో దేవుడు నన్ను సృష్టించాడు. ప్రజల సృష్టిలో నన్ను నియమించగా, నేను ఈ జగత్తంతటినీ సృష్టిస్తున్నాను.
మనసా నిర్మితాః సర్వే దేవి దేవాదయో మయా న వృద్ధిముపగచ్ఛన్తి సృజ్యమానాః పునః పునః
దేవి! దేవతలతో పాటు అన్నివర్గాలవారిని నేను మనస్సుతో సృష్టించాను. అయినా, వారిని మళ్లీ మళ్లీ సృష్టించినా, వారు అభివృద్ధి చెందడం లేదు.
మిథునప్రభవామేవ కృత్వా సృష్టిమతః పరమ్ సంవర్ధయితుమిచ్ఛామి సర్వా ఏవ మమ ప్రజాః
సృష్టికి మించిన పరమ తత్త్వం ప్రకారం, జంటలుగా వారిని ఉత్పత్తి చేసి, నా ప్రజలందరినీ పెంచాలని నేను కోరుతున్నాను.
న నిర్గతం పురా త్వత్తో నారీణాం కులమవ్యయమ్ తేన నారీకులం స్రష్టుం శక్తిర్మమ న విద్యతే
ఇప్పటివరకు నీ నుండి స్త్రీల వంశం వెలువడలేదు. అందువల్ల స్త్రీల వంశాన్ని సృష్టించడానికి నాకు శక్తి లేదు.
సర్వాసామేవ శక్తీనాం త్వత్తః ఖలు సముద్భవః తస్మాత్సర్వత్ర సర్వేషాం సర్వశక్తిప్రదాయినీమ్
అన్ని శక్తులూ నిజంగా నీ నుండి పుట్టినవే. అందుకే, అందరికీ అన్ని శక్తులను ప్రసాదించేవాడవు నువ్వే.
త్వామేవ వరదాం మాయాం ప్రార్థయామి సురేశ్వరీమ్ చరాచరవివృద్ధ్యర్థమంశేనైకేన సర్వగే
సర్వవ్యాపకుడవైనీ! చరాచరాల అభివృద్ధికోసం, వరాలిచ్చే మాయా దేవిని, దేవతల అధిపతిని, నిన్ను మాత్రమే నేను ప్రార్థిస్తున్నాను.
దక్షస్య మమ పుత్రస్య పుత్రీ భవ భవార్దిని ఏవం సా యాచితా దేవీ బ్రహ్మణా బ్రహ్మయోనినా
భవాన్ని నాశనం చేయువాడవు! నా కుమారుడైన దక్షునికి కుమార్తె అవు. ఇలా బ్రహ్మయోని అయిన బ్రహ్మా ఆ దేవిని కోరాడు.
శక్తిమేకాం భ్రువోర్మధ్యాత్ససర్జాత్మసమప్రభామ్ తామాహ ప్రహసన్ప్రేక్ష్య దేవదేవవరో హరః
ఆమె తన కనుబొమల మధ్య నుండి తనతో సమానమైన కాంతిగల ఒక శక్తిని సృష్టించింది. ఆమెను చూసి దేవదేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన హరుడు చిరునవ్వుతో పలికాడు.
బ్రహ్మాణం తపసారాధ్య కురు తస్య యథేప్సితమ్ తామాజ్ఞాం పరమేశస్య శిరసా ప్రతిగృహ్య సా
బ్రహ్మను తపస్సుతో ఆరాధించు; అతని కోరికను నెరవేర్చు. పరమేశ్వరుని ఆజ్ఞను స్వీకరించి, ఆమె తల వంచి ఆజ్ఞను అంగీకరించింది.
బ్రహ్మణో వచనాద్దేవీ దక్షస్య దుహితాభవత్ దత్త్వైవమతులాం శక్తిం బ్రహ్మణే బ్రహ్మరూపిణీమ్
బ్రహ్మదేవుడు చెప్పిన మాట ప్రకారం, ఆ దేవీ దక్షుని కుమార్తె అయింది. ఆమె తన అపూర్వమైన శక్తిని, బ్రహ్మస్వరూపిణిగా, బ్రహ్మదేవునికే అర్పించింది.
వివేశ దేహం దేవస్య దేవశ్చాంతరధీయత తదా ప్రభృతి లోకే ఽస్మిన్ స్త్రియాం భోగః ప్రతిష్ఠితః
ఆమె ఆ దేవుని శరీరంలోకి ప్రవేశించింది. వెంటనే ఆ దేవుడు కనబడకుండా పోయాడు. అప్పటి నుండి ఈ లోకంలో స్త్రీతో అనుభవం స్థిరపడింది.
ప్రజాసృష్టిశ్చ విప్రేంద్రా మైథునేన ప్రవర్తతే బ్రహ్మాపి ప్రాప సానన్దం సన్తోషం మునిపుంగవాః
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులారా! అప్పటి నుండి సృష్టి స్త్రీ-పురుషుల కలయిక ద్వారా జరుగుతోంది. బ్రహ్మదేవుడే సంతోషంతో ఆనందాన్ని పొందాడు.
ఏతద్వస్సర్వమాఖ్యాతం దేవ్యాః శక్తిసముద్భవమ్ పుణ్యవృద్ధికరం శ్రావ్యం భూతసర్గానుపంగతః
ఇలా దేవీ శక్తి ఉద్భవాన్ని, భూతసృష్టి కథను అనుసరించి, పుణ్యాన్ని పెంచే ఈ విశేషమైన విషయాన్ని పూర్తిగా చెప్పాను.
య ఇదం కీర్తయేన్నిత్యం దేవ్యాః శక్తిసముద్భవమ్ పుణ్యం సర్వమవాప్నోతి పుత్రాంశ్చ లభతే శుభాన్
ఎవరైనా ఈ దేవీ శక్తి ఉద్భవాన్ని ప్రతిరోజూ పారాయణ చేస్తే, వారు సమస్త పుణ్యఫలాలను పొందుతారు; శుభమైన కుమారులను కూడా పొందుతారు.
ఏవం లబ్ధ్వా పరాం శక్తిమీశ్వరాదేవ శాశ్వతీమ్ మైథునప్రభవాం సృష్టిం కర్తృకామః ప్రజాపతిః
ప్రజాపతి పరమమైన శాశ్వత శక్తిని పరమేశ్వరుని నుండి పొందాడు. సృష్టిని కలయిక ద్వారా చేయాలని ఆశించి సిద్ధపడ్డాడు.
స్వయమప్యద్భుతో నారీ చార్ధేన పురుషో ఽభవత్ యార్ధేన నారీ సా తస్మాచ్ఛతరూపా వ్యజాయత
ఆయన తానే అద్భుతమైన స్త్రీగా, మరొక భాగంలో పురుషుడిగా మారాడు. ఆ స్త్రీభాగం నుండి శతరూప అనే కుమార్తె జన్మించింది.
విరాజమసృజద్బ్రహ్మా సో ఽర్ధన పురుషో ఽభవత్ స వై స్వాయంభువః పూర్వం పురుషో మనురుచ్యతే
బ్రహ్మదేవుడు విరాట్ను సృష్టించాడు. అతడు అర్ధంగా పురుషుడయ్యాడు. అతడే మొదటి స్వాయంభువ మనువు అని పిలవబడతాడు.