సవ్యోత్తరేతరపదం తదర్హితకరాం బుజమ్ స్వగణైః సర్వతో జుష్టం సర్వలక్షణలక్షితమ్
ఆయన ఒక కాలు మీద మరో కాలు పెట్టి, పూజకు యోగ్యమైన చేతులతో, తన సేవకులతో చుట్టూ ఉండి, అన్ని శుభలక్షణాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.
వీజ్యమానం విశోషజైః స్త్రీజనైస్తీవ్రభావనైః శస్యమానం సదావేదైరనుగృహ్ణంతమీశ్వరమ్
ఆయనను భక్తితో కూడిన స్త్రీలు పద్మదళాల వంటివాటి ద్వారా వడివేస్తూ, వేదాలు ఎప్పుడూ స్తుతిస్తూ, ఆయన అందరికీ అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదిస్తూ ఉన్నారు.
దృష్ట్వైవమీశమమరాః సంతోషసలిలేక్షణాః దండవద్దూరతో వత్స నమశ్చక్రుర్మహాగణాః
అలా పరమేశ్వరుని దర్శించి, అమరులు ఆనందంతో కన్నీళ్లు పెట్టుకుని, దూరం నుంచే దండవత్ప్రణామం చేసి, మహాదేవునికి నమస్కరించారు.
తానవేక్ష్య పతిర్దేవాన్సమీపే చాహ్వయద్గణైః అథ సంహ్లాదయన్దేవాన్దేవో దేవశిఖామణిః అవోచదర్థగంభీరం వచనం మధుమంగలమ్
దేవతలను గమనించిన ప్రభువు తన సేవకులతో వారిని సమీపానికి పిలిపించాడు. ఆ తరువాత దేవతలను సంతోషపరిచేలా, దేవతల్లో మణిమకుటమైన ఆయన, అర్థవంతమైన మధురమైన మాటలు పలికాడు.
వత్సకాః స్వస్తివః కచ్చిద్వర్తతే మమ శాసనాత్ జగచ్చ దేవతావంశః స్వస్వకర్మణి కిం నవా
బిడ్డలారా, మీకు క్షేమంగా ఉందా? నా ఆజ్ఞ ప్రకారం జగత్తు, దేవతావంశం తమ తమ కర్తవ్యాలలో నిమగ్నంగా ఉన్నాయా లేదా?
ప్రాగేవ విదితం యుద్ధం బ్రహ్మవిష్ణ్వోర్మయాసురాః భవతామభితాపేన పౌనరుక్త్యేన భాషితమ్
బ్రహ్మా, విష్ణువుల మధ్య యుద్ధం గురించి నాకు ముందే తెలుసు, దేవతలారా. మీరు మళ్లీ మళ్లీ ఆందోళనతో చెప్పడం వల్ల అది స్పష్టమైంది.
ఇతి సస్మితయా మాధ్వ్యా కుమారపరిభాషయా సమతోషయదంబాయాః స పతిస్తత్సురవ్రజమ్
అలా బాలుడి మధురమైన మాటలతో, చిరునవ్వుతో, ఆ తల్లిని ప్రభువు సంతోషపరిచాడు. తర్వాత ఆయన దేవతల సభకు వెళ్లాడు.
అథ యుద్ధాంగణం గంతుం హరిధాత్రోరధీశ్వరః ఆజ్ఞాపయద్గణేశానాం శతం తత్రైవ సంసది
తర్వాత యుద్ధరంగానికి వెళ్లేందుకు, హరి, బ్రహ్మల అధిపతి, అక్కడే సభలో వందమంది గణనాయకులకు ఆజ్ఞాపించాడు.
తతో వాద్యం బహువిధం ప్రయాణాయ పరేశితుః గణేశ్వరాశ్చ సంనద్ధా నానావాహనభూషణాః
ఆపై పరమేశ్వరుని ప్రయాణానికి అనేక రకాల వాద్యాలు మ్రోగాయి. గణనాయకులు వివిధ వాహనాలు, అలంకారాలతో సన్నద్ధంగా నిలిచారు.
ప్రణవాకారమాద్యంతం పఞ్చమండలమండితమ్ ఆరురోహ రథం భద్రమంబికాపతిరీశ్వరః ససూనుగణమింద్రాద్యాః సర్వేప్యనుయయుః సురాః
భద్రాంబికా భర్త అయిన ఈశ్వరుడు, ఆది అంతం ఓంకారమయమైన, ఐదు వలయాలతో అలంకరించబడిన రథంపై ఎక్కాడు. ఇంద్రుడు సహా అందరు దేవతలు, వారి కుమారులు, గణాలు ఆయన వెంట వెళ్లారు.
సంమానితః పశుపతిః పరయా చ దేవ్యా సాకం తయోః సమరభూమిమగాత్ససైన్యః
పరమేశ్వరి గౌరవంతో, పశుపతి ఆమెతో కలిసి తన సైన్యంతో యుద్ధభూమికి వెళ్లాడు.
సమీక్ష్యం తు తయోర్యుద్ధం నిగూఢో ఽభ్రం సమాస్థితః సమాప్తవాద్యనిర్ఘోషః శాంతోరుగణనిఃస్వనః
వారి యుద్ధాన్ని గమనించి, ఆయన మేఘాల్లో దాగిపోయాడు. వాద్యాల శబ్దం ఆగిపోయింది, గణాల గొంతులు నిశ్శబ్దమయ్యాయి.
అథ బ్రహ్మాచ్యుతౌ వీరౌ హంతుకామౌ పరస్పరమ్ మాహేశ్వరేణ చా ఽస్త్రేణ తథా పాశుపతేన చ
అప్పుడు బ్రహ్మ, అచ్యుతుడు ఇద్దరూ పరస్పరం హతమార్చాలని తలచి, మహేశ్వరాస్త్రాన్ని, పాశుపతాస్త్రాన్ని ప్రయోగించారు.
అస్త్రజ్వాలైరథో దగ్ధం బ్రహ్మవిష్ణ్వోర్జగత్త్రయమ్ ఈశోపి తం నిరీక్ష్యాథ హ్యకాలప్రలయం భృశమ్
ఆ అస్త్రాల జ్వాలలతో బ్రహ్మ, విష్ణువులకు చెందిన మూడు లోకాలు కాలిపోయాయి. అది చూసిన ఈశ్వరుడు భయంకరమైన, అకారణ ప్రళయాన్ని గ్రహించాడు.
మహానలస్తంభవిభీషణాకృతిర్బభూవ తన్మధ్యతలే స నిష్కలః
ఆ మధ్యలో, ఆయన భాగాలులేని, మహా అగ్నిస్థంభంలా భయంకరమైన రూపంలో ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
తే అస్త్రే చాపి సజ్వాలే లోకసంహరణక్షమే నిపతేతుః క్షణే నైవ హ్యావిర్భూతే మహానలే
ప్రపంచాన్ని నాశనం చేయగల అస్త్రాలు, అగ్నిలా మండుతూ, ఆ మహానలము కనబడిన వెంటనే ఒక్క క్షణంలో పడిపోయాయి.
దృష్ట్వా తదద్భుతం చిత్రమస్త్రశాంతికరం శుభమ్ కిమేతదద్భుతాకారమిత్యూచుశ్చ పరస్పరమ్
ఆ అద్భుతమైన, ఆశ్చర్యకరమైన, అస్త్రాలను శాంతిపరిచిన మంగళకరమైన దృశ్యాన్ని చూసి, 'ఇది ఎంత అద్భుతమైన రూపం!' అని వారు పరస్పరం అన్నారు.
అతీంద్రియమిదం స్తంభమగ్నిరూపం కిముత్థితమ్ అస్యోర్ధ్వమపి చాధశ్చావయోర్లక్ష్యమేవ హి
'ఇది ఇంద్రియాలకు అందని అగ్నిరూప స్థంభం – ఇది ఏమిటి? దీని పైభాగం, క్రిందభాగం మన ఇద్దరికీ కనబడటం లేదు.' అని అన్నారు.
ఇతి వ్యవసితౌ వీరౌ మిలితౌ వీరమానినౌ తత్పరౌ తత్పరీక్షార్థం ప్రతస్థాతే ఽథ సత్వరమ్
అలా నిర్ణయించుకుని, తమ వీరత్వంపై గర్వంతో ఉన్న ఇద్దరు కలిసి, దాన్ని పరిశీలించేందుకు త్వరగా బయలుదేరారు.
ఆవయోర్మిశ్రయోస్తత్ర కార్యమేకం న సంభవేత్ ఇత్యుక్త్వా సూకరతనుర్విష్ణుస్తస్యాదిమీయివాన్
'మనిద్దరం కలిసిపోతే ఒకే పని సాధ్యపడదు' అని చెప్పి, విష్ణువు వరాహరూపం ధరించి దాని అడుగును వెతకడానికి వెళ్లాడు.
తథా బ్రహ్మాహం సతనుస్తదంతం వీక్షితుం యయౌ భిత్త్వా పాతాలనిలయం గత్వా దూరతరం హరిః
అదే విధంగా, బ్రహ్మ హంసరూపం ధరించి పైభాగాన్ని చూడటానికి వెళ్లాడు. హరి పాతాళాన్ని చీల్చి, దూరంగా క్రిందికి వెళ్లాడు.
నా ఽపి శ్యాత్తస్య సంస్థానం స్తంభస్యానలవర్చసః శ్రాంతః స సూకరహరీః ప్రాప పూర్వం రణాంగణమ్
అయినా, ఆ అగ్నివర్ణ స్థంభం అంతం కనబడలేదు. అలసిపోయిన హరి వరాహరూపంలో ముందుగా యుద్ధరంగానికి తిరిగి వచ్చాడు.
అథ గచ్ఛంస్తు వ్యోమ్నా చ విధిస్తాత పితా తవ దదర్శ కేతకీ పుష్పం కించిద్విచ్యుతమద్భుతమ్
తర్వాత, నీ తండ్రైన బ్రహ్మ ఆకాశంలో ప్రయాణిస్తూ, కొంత భాగం పడ్డ, ఆశ్చర్యకరమైన కేతకీ పువ్వును చూశాడు.
అతిసౌరభ్యమమ్లానం బహువర్షచ్యుతం తథా అన్వీక్ష్య చ తయోః కృత్యం భగవాన్పరమేశ్వరః
అది అత్యంత సువాసనతో, వాడిపోని, ఎన్నో సంవత్సరాల క్రితం పడిపోయినది. దాన్ని చూసి, ఆ ఇద్దరి కార్యాన్ని పరమేశ్వరుడు ఆలోచించాడు.
పరిహాసం తు కృతవాన్కంపనాచ్చలితం శిరః తస్మాత్తావనుగృహ్ణాతుం చ్యుతం కేతకముత్తమమ్
ఆయన నవ్వుతూ తల ఊపగా, అద్భుతమైన కేతకిపువ్వు అక్కడ పడిపోయింది. దాన్ని పట్టుకోవడానికి ఆయన చేయి చాచి అందుకున్నారు.
కిం త్వం పతసి పుష్పేశ పుష్పరాట్ కేన వా ధృతమ్ ఆదిమస్యాప్రమేయస్య స్తంభమధ్యాచ్చ్యుతశ్చిరమ్
పువ్వుల ప్రభూ, పుష్పరాజా! నువ్వెందుకు పడిపోతున్నావు? ఎవరు నిన్ను పట్టుకున్నారు? అనంతమైన ఆ ఆదిమ స్తంభ మధ్య నుంచి నువ్వు చాలా కాలంగా పడిపోతున్నావు.
న సంపశ్యామి తస్మాత్త్వం జహ్యాశామంతదర్శనే అస్యాం తస్య చ సేవార్థం హంసమూర్తిరిహాగతః
అందుకే, నేను నిన్ను చూడలేకపోతున్నాను. దాన్ని చూడాలన్న ఆశను వదిలిపెట్టు. ఆయన సేవ కోసం నేను హంస రూపంలో ఇక్కడికి వచ్చాను.
ఇతః పరం సఖే మే ఽద్య త్వయా కర్తవ్యమీప్సితమ్ మయా సహ త్వయా వాచ్యమేతద్విష్ణోశ్చ సన్నిధౌ
ఇప్పటి నుంచి, నా మిత్రమా, నువ్వు కోరినది నేడు చేయాలి. ఇది మనిద్దరం కలిసి విష్ణువు సమక్షంలో చెప్పాలి.
స్తంభాంతో వీక్షితో ధాత్రా తత్ర సాక్ష్యహమచ్యుత ఇత్యుక్త్వా కేతకం తత్ర ప్రణనామ పునః నః అసత్యమపి శస్తం స్యాదాపదీత్యనుశాసనమ్
స్తంభం చివరను ధాతా చూశాడు, అక్కడ నేనే సాక్షి, అచ్యుతా అని చెప్పి, అక్కడ ఉన్న కేతకిపువ్వుకు మళ్లీ నమస్కరించాడు. కష్టంలో అసత్యం కూడా ఒప్పుకోవచ్చు అని ఉపదేశం ఉంది.
సమీక్ష్య తత్రా ఽచ్యుతమాయతశ్రమం ప్రనష్టహర్షం తు ననర్త హర్షాత్ ఉవాచ చైనం పరమార్థమచ్యుతం షంఢాత్తవాదః స విధిస్తతో ఽచ్యుతమ్
అక్కడ అచ్యుతుడు ఎంతో శ్రమపడి, ఆనందం కోల్పోయినవాడిగా కనిపించగా, బ్రహ్మ ఆనందంతో నాట్యం చేసి, అతనికి పరమార్థాన్ని చెప్పాడు. అదే బ్రహ్మ అచ్యుతునికి చెప్పిన మాట.