శివపురాణమ్

యక్షాః పిశాచా గంధర్వాస్తథైవాప్సరసాం గణాః నరకిన్నరరక్షాంసి వయఃపశుమృగోరగాః

యక్షులు, పిశాచులు, గంధర్వులు, అప్సరసల గణాలు, మనుషులు, కిన్నరులు, రాక్షసులు, పక్షులు, జంతువులు, పాములు జన్మించాయి.

అవ్యయం చైవ యదిదం స్థాణుస్థావరజంగమమ్ తేషాం వై యాని కర్మాణి ప్రాక్సృష్టాని ప్రపేదిరే

అక్షయం, స్థిరమైనదీ, చలించేదీ, స్థాణువు అని పిలవబడే అన్ని జీవరాశులు, వాటి పూర్వపు కర్మలు వాటిలో ప్రవేశించాయి.

తాన్యేవ తే ప్రపద్యంతే సృజ్యమానాః పునః పునః హింస్రాహింస్రే మృదుక్రూరే ధర్మాధర్మావృతానృతే

వాటినే ఆ జీవులు మళ్లీ మళ్లీ జన్మించేటప్పుడు అనుసరిస్తూ ఉంటాయి. అవి హింసాత్మకమైనా, అహింసాత్మకమైనా, మృదువైనా, క్రూరమైనా, ధర్మమైనా, అధర్మమైనా, సత్యమైనా, అసత్యమైనా ఉండొచ్చు.

తద్భావితాః ప్రపద్యంతే తస్మాత్తత్తస్య రోచతే మహాభూతేషు నానాత్వమింద్రియార్థేషు ముక్తిషు

ఆ కర్మల ప్రభావంతో జీవులు తాము తాముగా మారిపోతారు. అందువల్ల మహాభూతాలు, ఇంద్రియాలు, మోక్షాలలో విభిన్నత్వం కనిపిస్తుంది.

వినియోగం చ భూతానాం ధాతైవ వ్యదధత్స్వయమ్ నామ రూపం చ భూతానాం ప్రాకృతానాం ప్రపఞ్చనమ్

సృష్టికర్త తనే జీవులకు పనులను, పేర్లను, రూపాలను, ప్రకృతిలోని వస్తువుల ప్రదర్శనను కేటాయించాడు.

వేదశబ్దేభ్య ఏవాదౌ నిర్మమే ఽసౌ పితామహః ఆర్షాణి చైవ నామాని యాశ్చ వేదేషు వృత్తయః

ప్రారంభంలో, వేద శబ్దాల నుండి బ్రహ్మదేవుడు ఋషుల పేర్లను, వేదాలలోని ఆచారాలను సృష్టించాడు.

శర్వర్యంతే ప్రసూతానాం తాన్యేవైభ్యో దదావజః యథర్తావృతులింగాని నానారూపాణి పర్యయే

ప్రతి యుగాంతంలో, ఆయన పుట్టినవారికి మునుపటి రూపాలు, లక్షణాలు, వివిధ వేషాలతో మళ్లీ ఇచ్చాడు.

దృశ్యంతే తాని తాన్యేవ తథా భావా యుగాదిషు ఇత్యేష కరణోద్భూతో లోకసర్గస్స్వయంభువః

ప్రతి యుగ ప్రారంభంలో కూడా అవే రూపాలు, స్వభావాలు కనిపిస్తాయి. ఇలానే, ఈ లోక సృష్టి ఆయుధాల ద్వారా స్వయంగా ఉద్భవిస్తుంది.

మహదాద్యోవిశేషాంతో వికారః ప్రకృతేః స్వయమ్ చంద్రసూర్యప్రభాజుష్టో గ్రహనక్షత్రమండితః

ప్రకృతిలో మహత్త్వం నుండి విశేషం వరకు మార్పులు, చంద్రుడు సూర్యుని కాంతితో, గ్రహ నక్షత్రాల వలయంతో అలంకరించబడి ఉంటాయి.

నదీభిశ్చ సముద్రైశ్చ పర్వతైశ్చ స మండితః పరైశ్చ వివిధైరమ్యైస్స్ఫీతైర్జనపదైస్తథా

అది నదులు, సముద్రాలు, పర్వతాలు, ఇంకా వివిధ రకాల అందమైన, సంపన్నమైన ప్రాంతాలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది.

తస్మిన్ బ్రహ్మవనే ఽవ్యక్తో బ్రహ్మా చరతి సర్వవిత్ అవ్యక్తబీజప్రభవ ఈశ్వరానుగ్రహే స్థితః

ఆ బ్రహ్మవనంలో, అవ్యక్తమైన బ్రహ్మదేవుడు, సర్వజ్ఞుడు, ప్రభువు అనుగ్రహంతో, అవ్యక్త బీజం నుండి ఉద్భవించి సంచరిస్తుంటాడు.

బుద్ధిస్కంధమహాశాఖ ఇన్ద్రియాంతరకోటరః మహాభూతప్రమాణశ్చ విశేషామలపల్లవః

బుద్ధి గొప్ప కొమ్మగా, ఇంద్రియాలు లోపలి రంధ్రాలుగా, మహాభూతాల పరిమాణంగా, విశేషాలుగా నిర్మలమైన కొమ్మలుగా ఉన్నాయి.

ధర్మాధర్మసుపుష్పాఢ్యః సుఖదుఃఖఫలోదయః ఆజీవ్యః సర్వభూతానాం బ్రహ్మవృక్షః సనాతనః

ధర్మాధర్మాల పుష్పాలతో విరాజిల్లుతూ, సుఖదుఃఖ ఫలాలను ఇస్తూ, అన్ని జీవులకు ఆధారమైన శాశ్వత బ్రహ్మవృక్షంగా ఉంది.

ద్యాం మూర్ధానం తస్య విప్రా వదంతి ఖం వై నాభిం చంద్రసూర్యౌ చ నేత్రే దిశః శ్రోత్రే చరణౌ చ క్షితిం చ సో ఽచిన్త్యాత్మా సర్వభూతప్రణేతా

విప్రులు దాని తలను ఆకాశం, నాభిని ఖం, కళ్లను చంద్రుడు సూర్యుడు, చెవులను దిశలు, కాళ్లను భూమి అని చెబుతారు. ఈ అచింత్యాత్మ, అన్ని జీవులకు ప్రేరకుడు.

వక్త్రాత్తస్య బ్రహ్మణాస్సంప్రసూతాస్తద్వక్షసః క్షత్రియాః పూర్వభాగాత్ వైశ్యా ఉరుభ్యాం తస్య పద్భ్యాం చ శూద్రాః సర్వే వర్ణా గాత్రతః సంప్రసూతాః

దాని నోటి నుండి బ్రాహ్మణులు, వక్షస్సు నుండి క్షత్రియులు, ముందుభాగం నుండి వైశ్యులు, తొడలు, పాదాల నుండి శూద్రులు పుట్టారు. అన్ని వర్ణాలు దాని అవయవాల నుండి జన్మించాయి.

భవతా కథితా సృష్టిర్భవస్య పరమాత్మనః చతుర్ముఖముఖాత్తస్య సంశయో నః ప్రజాయతే

భగవంతుడు అయిన పరమాత్ముడు, నాలుగు ముఖాలున్న బ్రహ్మదేవుని నోటివద్ద నుండి సృష్టిని ఎలా చేసాడో మీరు వివరించారు. అయినా, ఈ విషయంపై మాకు సందేహం కలుగుతోంది.

దేవశ్రేష్ఠో విరూపాక్షో దీప్తశ్శూలధరో హరః కాలాత్మా భగవాన్ రుద్రః కపర్దీ నీలలోహితః

దేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన విరూపాక్షుడు, ప్రకాశవంతుడు, త్రిశూలాన్ని ధరించిన హరుడు, కాలస్వరూపుడైన రుద్రుడు, జటాజూటంతో నీలలోహితుడైన శంభువు—

సబ్రహ్మకమిమం లోకం సవిష్ణుమపి పావకమ్ యః సంహరతి సంక్రుద్ధో యుగాంతే సముపస్థితే

కాలాంతంలో కోపంతో, బ్రహ్మ, విష్ణు, అగ్ని సహా ఈ లోకాన్ని సంహరించే వాడు—

యస్య బ్రహ్మా చ విష్ణుశ్చ ప్రణామం కురుతో భయాత్ లోకసంకోచకస్యాస్య యస్య తౌ వశవర్తినౌ

బ్రహ్మ మరియు విష్ణువు భయంతో నమస్కరించే వాడు, లోకాలన్నింటినీ సంకోచింపజేసే వాడు, వారిద్దరూ ఆయన ఆధీనంలో ఉండేవారు—

యో ఽయం దేవః స్వకాదంగాద్బ్రహ్మవిష్ణూ పురాసృజత్ స ఏవ హి తయోర్నిత్యం యోగక్షేమకరః ప్రభుః

తన స్వంత శరీరంనుండే బ్రహ్మను, విష్ణువును సృష్టించిన దేవుడు, వారిద్దరి యోగక్షేమానికి ఎల్లప్పుడూ ప్రభువుగా ఉండేవాడు.

స కథం భగవాన్ రుద్ర ఆదిదేవః పురాతనః పుత్రత్వమగమచ్ఛంభుర్బ్రహ్మణో ఽవ్యక్తజన్మనః

అయితే, పురాతనుడైన, ఆదిదేవుడైన, శుభుడైన రుద్రుడు, ఆ అవ్యక్త జననుడైన బ్రహ్మకు ఎలా కుమారుడయ్యాడు?

ప్రజాపతిశ్చ విష్ణుశ్చ రుద్రస్యైతౌ పరస్పరమ్ సృష్టౌ పరస్పరస్యాంగాదితి ప్రాగపి శుశ్రుమ

మేము ముందే విన్నాము—ప్రజాపతి, విష్ణువు ఇద్దరూ రుద్రుని నుండి, ఒకరినొకరు పరస్పరం సృష్టించుకున్నారని.

కథం పునరశేషాణాం భూతానాం హేతుభూతయోః గుణప్రధానభావేన ప్రాదుర్భావః పరస్పరాత్

అయితే, సమస్త భూతాలకు కారణమైన ఈ ఇద్దరూ, గుణప్రధాన భావంతో, ఒకరినొకరు ఎలా ఉద్భవించారు?

నాపృష్టం భవతా కించిన్నాశ్రుతం చ కథంచన భగవచ్ఛిష్యభూతేన భవతా సకలం స్మృతమ్

మీరు అడగని విషయం లేదు, వినని విషయం లేదు; భగవంతుని శిష్యుడిగా మీరు అన్నీ గుర్తుపెట్టుకున్నారు.

తత్త్వం వద యథా బ్రహ్మా మునీనామవదద్విభుః వయం శ్రద్ధాలవస్తాత శ్రోతుమీశ్వరసద్యశః

బ్రహ్మ దేవుడు మునులకు చెప్పినట్లే, మీరు మాకు నిజాన్ని చెప్పండి. మేము భక్తితో, ప్రభువు మహిమలు వినాలని కోరుకుంటున్నాము.

స్థానే పృష్టమిదం విప్రా భవద్భిః ప్రశ్నకోవిదైః ఇదమేవ పురా పృష్టో మమ ప్రాహ పితామహః

ప్రశ్నలు అడగడంలో నైపుణ్యం గల బ్రాహ్మణులారా! మీరు అడిగిన ఈ ప్రశ్న చాలా సముచితమైనది. ఇదే ప్రశ్నను పూర్వం నా తాతగారు కూడా అడిగారు.

తదహం సమ్ప్రవక్ష్యామి యథా రుద్రసముద్భవః యథా చ పునరుత్పత్తిర్బ్రహ్మవిష్ణ్వోః పరస్పరమ్

కాబట్టి, రుద్రుడు ఎలా ఉద్భవించాడో, బ్రహ్మ, విష్ణువులు పరస్పరం ఎలా పుట్టారో నేను ఇప్పుడు వివరంగా చెబుతాను.

త్రయస్తే కారణాత్మానో జతాస్సాక్షాన్మహేశ్వరాత్ చరాచరస్య విశ్వస్య సర్గస్థిత్యంతహేతవః

ఈ ముగ్గురు మహేశ్వరుని నుండి నేరుగా జన్మించినవారు; చరాచర జగత్తుకు కారణమైనవారు; సృష్టి, స్థితి, లయాలకు కారణమైనవారు.

పరమైశ్వర్యసంయుక్తాః పరమేశ్వరభావితాః తచ్ఛక్త్యాధిష్ఠితా నిత్యం తత్కార్యకరణక్షమాః

అత్యున్నత ఐశ్వర్యంతో, పరమేశ్వరుని అనుగ్రహంతో, ఆయన శక్తిలో స్థిరంగా ఉండి, తమ తమ కార్యాలను చేయడంలో ఎల్లప్పుడూ సమర్థులై ఉంటారు.