శివపురాణమ్

తతో దీర్ఘేణ కాలేన దుఃఖాత్క్రోధో వ్యజాయత క్రోధావిష్టస్య నేత్రాభ్యాం ప్రాపతన్నశ్రుబిన్దవః

చాలా కాలం తర్వాత, దుఃఖంతో కోపం పుట్టింది. ఆ కోపంతో ఆయన కన్నుల నుంచి కన్నీటి బిందువులు జారిపడ్డాయి.

తతస్తేభ్యో ఽశ్రుబిన్దుభ్యో భూతాః ప్రేతాస్తదాభవన్ సర్వాంస్తానశ్రుజాన్దృష్ట్వా బ్రహ్మాత్మానమనిందత

ఆ కన్నీటి బిందువుల నుండి అప్పట్లో ప్రేతములు పుట్టారు. తన కన్నీటి నుండి పుట్టిన ఆ ప్రేతములను చూసి బ్రహ్మ తాను చేసినదానికి అసంతృప్తిగా మారాడు.

తస్య తీవ్రా ఽభవన్మూర్ఛా క్రోధామర్షసముద్భవా మూర్ఛితస్తు జహౌ ప్రాణాన్క్రోధావిష్టః ప్రజాపతిః

ఆ కోపం, అసహనం వల్ల అతనికి తీవ్రమైన మూర్చ వచ్చి, కోపంతో మునిగిపోయిన ప్రజాపతి బ్రహ్మ మూర్చపోయి ప్రాణాలను విడిచిపెట్టాడు.

తతః ప్రాణేశ్వరో రుద్రో భగవాన్నీలలోహితః ప్రసాదమతులం కర్తుం ప్రాదురాసీత్ప్రభోర్ముఖాత్

అప్పుడే ప్రాణాధిపతి అయిన నీలలోహితుడు, భగవంతుడు రుద్రుడు, అపూర్వమైన కృపను చూపేందుకు పరమాత్ముని నోటిలో నుండి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

దశధా చైకధా చక్రే స్వాత్మానం ప్రభురీశ్వరః తే తేనోక్తా మహాత్మానో దశధా చైకధా కృతాః

ఆ ప్రభువు తనను తాను పది రూపాలలోను, ఒక్కటిగా కూడా చేసుకున్నాడు. ఆయన చేత ఆ మహాత్ములు పది రూపాలలోను, ఒక్కటిగా కూడా ఏర్పడ్డారు.

యూయం సృష్టా మయా వత్సా లోకానుగ్రహకారణాత్ తస్మాత్సర్వస్య లోకస్య స్థాపనాయ హితాయ చ

నా పిల్లలారా! లోకాల క్షేమార్థం నేను మిమ్మల్ని సృష్టించాను. అందుకే ఈ లోకంలోని ప్రతి ఒక్కరి స్థిరతకూ, మేలు కోసం—

ప్రజాసన్తానహేతోశ్చ ప్రయతధ్వమతన్ద్రితాః ఏవముక్తాశ్చ రురుదుర్దుద్రువుశ్చ సమన్తతః

ప్రజల సంతానాన్ని పెంచేందుకు మీరు అలసట లేకుండా ప్రయత్నించండి. ఇలా చెప్పగానే వారు ఏడుస్తూ, అన్ని దిశలకూ పారిపోయారు.

రోదనాద్ద్రావణాచ్చైవ తే రుద్రా నామతః స్మృతాః యే రుద్రాస్తే ఖలు ప్రాణా యే ప్రాణాస్తే మహాత్మకాః

వారు ఏడ్చి పారిపోవడం వల్ల వారికి 'రుద్రులు' అనే పేరు వచ్చింది. ఆ రుద్రులే ప్రాణాలు, ఆ ప్రాణాలే నిజంగా మహాత్ములు.

తతో మృతస్య దేవస్య బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః ఘృణీ దదౌ పునః ప్రాణాన్బ్రహ్మపుత్రో మహేశ్వరః

తర్వాత మరణించిన బ్రహ్మకు, పరమేశ్వరుడు అయిన దయామయుడు మళ్ళీ ప్రాణాలను ఇచ్చాడు.

ప్రహృష్టవదనో రుద్రః ప్రాణప్రత్యాగమాద్విభోః అభ్యభాషత విశ్వేశో బ్రహ్మాణం పరమం వచః

ప్రాణాలు తిరిగి వచ్చి ఆనందంగా ఉన్న రుద్రుడు, విశ్వేశ్వరుడైన ప్రభువు, బ్రహ్మను ఉద్దేశించి పరమమైన మాటలు పలికాడు.

మాభైర్మాభైర్మహాభాగ విరించ జగతాం గురో మయా తే ప్రాణితాః ప్రాణాః సుఖముత్తిష్ఠ సువ్రత

భయపడవద్దు, భయపడవద్దు మహాభాగుడా! జగత్తుకు గురువైన విరించా! నేను నీకు మళ్ళీ ప్రాణాలు ఇచ్చాను. ధన్యుడా! సంతోషంగా లేవు.

స్వప్నానుభూతమివ తచ్ఛ్రుత్వా వాక్యం మనోహరమ్ హరం నిరీక్ష్య శనకైర్నేత్రైః ఫుల్లామ్బుజప్రభైః

ఆ మధురమైన మాటలు కలలలో అనుభవించినట్టుగా విని, బ్రహ్మ తన కళ్లను పువ్వుల్లిన కమలాల్లా మెరిసేలా చేసి, హరుణ్ణి నెమ్మదిగా చూశాడు.

తథా ప్రత్యాగతప్రాణః స్నిగ్ధగమ్భీరయా గిరా ఉవాచ వచనం బ్రహ్మా తముద్దిశ్య కృతాఞ్జలిః

అలా ప్రాణాలు తిరిగొచ్చిన బ్రహ్మ, చేతులు జోడించి, మృదువుగా, గంభీరంగా మాట్లాడాడు.

త్వం హి దర్శనమాత్రేణ చానన్దయసి మే మనః కో భవాన్ విశ్వమూర్త్యా వా స్థిత ఏకాదశాత్మకః

నీ దర్శనం వల్ల నా మనస్సు ఆనందంగా మారింది. నీవెవరు? విశ్వరూపుడిగా, పదకొండు రూపాలతో నిలిచినవాడా?

తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా వ్యాజహార మహేశ్వరః స్పృశన్ కారాభ్యాం బ్రహ్మాణం సుసుఖాభ్యాం సురేశ్వరః

ఆ మాటలు విని దేవతల అధిపతి అయిన మహేశ్వరుడు, తన మృదువైన చేతులతో బ్రహ్మను తాకుతూ ఇలా అన్నాడు.

మాం విద్ధి పరమాత్మానం తవ పుత్రత్వమాగతమ్ ఏతే చైకాదశ రుద్రాస్త్వాం సురక్షితుమాగతాః

నన్ను పరమాత్ముడిగా తెలుసుకో. నేను నీ కుమారుడిగా వచ్చాను. ఈ పదకొండు రుద్రులు నిన్ను రక్షించేందుకు వచ్చారు.

తస్మాత్తీవ్రామిమామ్మూర్ఛాం విధూయ మదనుగ్రహాత్ ప్రబుద్ధస్వ యథాపూర్వం ప్రజా వై స్రష్టుమర్హసి

కాబట్టి నా కృపతో ఈ తీవ్రమైన మూర్చను వదిలిపెట్టి, మళ్ళీ మునుపట్లే మేల్కొని, ప్రజలను సృష్టించు.

ఏవం భగవతా ప్రోక్తో బ్రహ్మా ప్రీతమనా హ్యభూత్ నానాష్టకేన విశ్వాత్మా తుష్టావ పరమేశ్వరమ్

భగవంతుడు ఇలా పలికిన తర్వాత బ్రహ్మ హర్షంతో నిండిపోయాడు. విశ్వాత్ముడు పరమేశ్వరుణ్ణి వివిధ అష్టక స్తోత్రాలతో స్తుతించాడు.

నమస్తే భగవన్ రుద్ర భాస్కరామితతేజసే నమో భవాయ దేవాయ రసాయామ్బుమయాత్మనే శర్వాయ క్షితిరూపాయ నన్దీసురభయే నమః

నీలవర్ణుడా, సూర్యుని తేజస్సుతో మెరిసే రుద్రా! నీకు నమస్కారం. భవుడా, దేవుడా, నీ స్వరూపం నీరు, రసం. శర్వుడా, భూమిరూపుడా, నంది, సురభికి నమస్కారం.

ఈశాయ వసవే తుభ్యం నమస్స్పర్శమయాత్మనే పశూనాం పతయే చైవ పావకాయాతితేజసే భీమాయ వ్యోమరూపాయ శబ్దమాత్రాయ తే నమః

ఓ పరమేశ్వరా! నీకు నమస్కారం. నీ స్వరూపం స్పర్శగా ఉంది. నీవే పశువుల అధిపతి, అపారమైన తేజస్సుతో ప్రకాశించే వాడు, భయంకరుడవు, ఆకాశమంత స్వరూపమున్నవాడు, శబ్దమే రూపంగా ఉన్నవాడవు. నీకు నా వందనం.

ఉగ్రాయోగ్రస్వరూపాయ యజమానాత్మనే నమః మహాదేవాయ సోమాయ నమోస్త్వమృతమూర్తయే

భయంకరుడవు, భయంకరమైన రూపమున్నవాడు, యజ్ఞాన్ని నిర్వహించే వాడవు, మహాదేవుడవు, సోముడవు, అమరత్వ స్వరూపుడవు. నీకు నమస్కారం.

ఏవం స్తుత్వా మహాదేవం బ్రహ్మా లోకపితామహః ప్రార్థయామాస విశ్వేశం గిరా ప్రణతిపూర్వయా

ఈ విధంగా మహాదేవుని స్తుతించి, లోకాల పితామహుడైన బ్రహ్మ దేవుని ముందు వినయంతో నమస్కరించి మాటలు పలికాడు.

భగవన్ భూతభవ్యేశ మమ పుత్ర మహేశ్వర సృష్టిహేతోస్త్వముత్పన్నో మమాంగే ఽనంగనాశనః

భగవంతుడా! భూతభవ్యాధిపతీ! నా కుమారుడా! మహేశ్వరా! సృష్టి కోసం నీవు నా శరీరంలో నుండే ఉద్భవించావు. కామదేవుని సంహరించేవాడవు.

తస్మాన్మహతి కార్యేస్మిన్ వ్యాపృతస్య జగత్ప్రభో సహాయం కురు సర్వత్ర స్రష్టుమర్హసి స ప్రజాః

కాబట్టి, ఓ జగత్ప్రభూ! నేను ఈ గొప్ప కార్యంలో నిమగ్నమై ఉన్నందున, నీవు నాకు అన్ని చోట్ల సహాయం చేయాలి. ఈ ప్రజలను నీవే సృష్టించాలి.

తేనైషాం పావితో దేవో రుద్రస్త్రిపురమర్దనః బాఢమిత్యేవ తాం వాణీం ప్రతిజగ్రాహ శంకరః

ఈ విధంగా, త్రిపుర సంహారకుడైన రుద్రుడు పవిత్రుడయ్యాడు. శంకరుడు 'అలా జరుగనీ' అని ఆ మాటలను అంగీకరించాడు.

తతస్స భగవాన్ బ్రహ్మా హృష్టం తమభినంద్య చ స్రష్టుం తేనాభ్యనుజ్ఞాతస్తథాన్యాశ్చాసృజత్ప్రజాః

అంతట బ్రహ్మ దేవుడు ఆనందంతో ఆయనను సత్కరించి, ఆయన అనుమతితో ఇతర ప్రజలను కూడా సృష్టించాడు.

మరీచిభృగ్వంగిరసః పులస్త్యం పులహం క్రతుమ్ దక్షమత్రిం వసిష్ఠం చ సో ఽసృజన్మనసైవ చ పురస్తాదసృజద్బ్రహ్మా ధర్మం సంకల్పమేవ చ

మరీచి, భృగు, అంగిరసు, పులస్త్య, పులహ, క్రము, దక్ష, అత్రి, వశిష్ఠ అనే మహర్షులను బ్రహ్మ తన మనస్సుతో సృష్టించాడు. వారికంటే ముందు ధర్మాన్ని, సంకల్పాన్ని సృష్టించాడు.

ఇత్యేతే బ్రహ్మణః పుత్రా ద్వాదశాదౌ ప్రకీర్తితాః సహ రుద్రేణ సంభూతాః పురాణా గృహమేధినః

ఇలా బ్రహ్మకు పూర్వకాలంలో రుద్రుడితో కలిపి మొదటగా ప్రసిద్ధమైన పన్నెండు కుమారులు గృహస్థులుగా జన్మించారు.

తేషాం ద్వాదశ వంశాః స్యుర్దివ్యా దేవగణాన్వితాః ప్రజావన్తః క్రియావన్తో మహర్షిభిరలంకృతాః

వారినుండి పన్నెండు వంశాలు పుట్టాయి. అవి దైవికంగా, దేవతలతో కూడినవిగా, సంతానంతో, కర్మలతో, మహర్షులతో అలంకృతమై ఉన్నాయి.