శివపురాణమ్

ఖాదనాశ్చాప్యశీలాశ్చ భూతాద్యాః పరికీర్తితాః ప్రథమో మహతః సర్గో బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః

భూతాదులైన వారు తినేవారు, ఆచారం లేనివారు అని చెప్పబడతారు. మొదటి సృష్టి మహత్తత్త్వం నుండి, పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మ నుండి ఉద్భవించింది.

తన్మాత్రాణాం ద్వితీయస్తు భూతసర్గః స ఉచ్యతే వైకారికస్తృతీయస్తు సర్గ ఐన్ద్రియకః స్మృతః

రెండవది తత్వమాత్రల నుండి భూతాల సృష్టి, దీనిని భౌతిక సృష్టి అంటారు. మూడవది ఇంద్రియాల నుండి పుట్టినది, దీనిని ఇంద్రియ సృష్టి అంటారు.

ఇత్యేష ప్రకృతేః సర్గః సమ్భృతో ఽబుద్ధిపూర్వకః ముఖ్యసర్గశ్చతుర్థస్తు ముఖ్యా వై స్థావరాః స్మృతాః

ఇలా ప్రకృతి సృష్టి పూర్తయింది; ఇది బుద్ధి లేకుండా ఏర్పడింది. నాలుగవది ప్రధానమైన స్థావర సృష్టి, దీనిని స్థావర జీవులు అంటారు.

తిర్యక్స్రోతస్తు యః ప్రోక్తస్తిర్యగ్యోనిః స పఞ్చమః తదూర్ధ్వస్రోతసః షష్ఠో దేవసర్గస్తు స స్మృతః

పక్కదారి ప్రవాహంగా ఉన్న సృష్టి ఐదవది, అది పశువుల సృష్టి. పైకి ప్రవహించే సృష్టి ఆరవది, అది దేవతల సృష్టిగా గుర్తించబడింది.

తతో ఽర్వాక్ స్రోతసాం సర్గః సప్తమః స తు మానుషః అష్టమో ఽనుగ్రహః సర్గః కౌమారో నవమః స్మృతః

తర్వాత క్రిందకి ప్రవహించే సృష్టి ఏడవది, అది మానవ సృష్టి. ఎనిమిదవది అనుగ్రహ సృష్టి, తొమ్మిదవది కుమార సృష్టిగా పిలవబడుతుంది.

ప్రాకృతాశ్చ త్రయః పూర్వే సర్గాస్తే ఽబుద్ధిపూర్వకాః బుద్ధిపూర్వం ప్రవర్తన్తే ముఖ్యాద్యాః పఞ్చ వైకృతాః

మొదటి మూడు సృష్టులు ప్రకృతిసిద్ధంగా, బుద్ధి లేకుండా ఏర్పడతాయి. ప్రధాన సృష్టి మొదలుకొని ఐదు సృష్టులు బుద్ధితో ఏర్పడి, వికృత సృష్టులుగా పిలవబడతాయి.

అగ్రే ససర్జ వై బ్రహ్మా మానసానాత్మనః సమాన్ సనన్దం సనకఞ్చైవ విద్వాంసఞ్చ సనాతనమ్

ప్రారంభంలో బ్రహ్మ తన మనసు నుండి సమానమైన వారైన సనంద, సనక, మరియు జ్ఞానవంతుడైన సనాతనులను సృష్టించాడు.

ఋభుం సనత్కుమారఞ్చ పూర్వమేవ ప్రజాపతిః సర్వే తే యోగినో జ్ఞేయా వీతరాగా విమత్సరాః

ప్రజాపతి ముందుగా ఋభు, సనత్కుమారుని కూడా సృష్టించాడు. వీరందరూ యోగులు, రాగద్వేషాలు లేని వారు, అసూయ లేని వారు అని తెలుసుకోవాలి.

ఇశ్వరాసక్తమనసో న చక్రుః సృష్టయే మతిమ్ తేషు సృష్ట్యనపేక్షేషు గతేషు సనకాదిషు

వారి మనస్సు పరమేశ్వరునిపై ఆసక్తిగా ఉండి, సృష్టి వైపు మొగ్గ చూపలేదు. సనకాది వారు సృష్టిని పట్టించుకోకుండా వెళ్లిపోయారు.

స్రష్టుకామః పునర్బ్రహ్మా తతాప పరమం తపః తస్యైవం తప్యమానస్య న కించిత్సమవర్తత

మళ్లీ సృష్టించాలనే కోరికతో బ్రహ్మ గొప్ప తపస్సు చేశాడు. ఆయన అలా తపస్సు చేస్తుండగా, ఏదీ కనబడలేదు.

తతో దీర్ఘేణ కాలేన దుఃఖాత్క్రోధో వ్యజాయత క్రోధావిష్టస్య నేత్రాభ్యాం ప్రాపతన్నశ్రుబిన్దవః

చాలా కాలం తర్వాత, దుఃఖంతో కోపం పుట్టింది. ఆ కోపంతో ఆయన కన్నుల నుంచి కన్నీటి బిందువులు జారిపడ్డాయి.

తతస్తేభ్యో ఽశ్రుబిన్దుభ్యో భూతాః ప్రేతాస్తదాభవన్ సర్వాంస్తానశ్రుజాన్దృష్ట్వా బ్రహ్మాత్మానమనిందత

ఆ కన్నీటి బిందువుల నుండి అప్పట్లో ప్రేతములు పుట్టారు. తన కన్నీటి నుండి పుట్టిన ఆ ప్రేతములను చూసి బ్రహ్మ తాను చేసినదానికి అసంతృప్తిగా మారాడు.

తస్య తీవ్రా ఽభవన్మూర్ఛా క్రోధామర్షసముద్భవా మూర్ఛితస్తు జహౌ ప్రాణాన్క్రోధావిష్టః ప్రజాపతిః

ఆ కోపం, అసహనం వల్ల అతనికి తీవ్రమైన మూర్చ వచ్చి, కోపంతో మునిగిపోయిన ప్రజాపతి బ్రహ్మ మూర్చపోయి ప్రాణాలను విడిచిపెట్టాడు.

తతః ప్రాణేశ్వరో రుద్రో భగవాన్నీలలోహితః ప్రసాదమతులం కర్తుం ప్రాదురాసీత్ప్రభోర్ముఖాత్

అప్పుడే ప్రాణాధిపతి అయిన నీలలోహితుడు, భగవంతుడు రుద్రుడు, అపూర్వమైన కృపను చూపేందుకు పరమాత్ముని నోటిలో నుండి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

దశధా చైకధా చక్రే స్వాత్మానం ప్రభురీశ్వరః తే తేనోక్తా మహాత్మానో దశధా చైకధా కృతాః

ఆ ప్రభువు తనను తాను పది రూపాలలోను, ఒక్కటిగా కూడా చేసుకున్నాడు. ఆయన చేత ఆ మహాత్ములు పది రూపాలలోను, ఒక్కటిగా కూడా ఏర్పడ్డారు.

యూయం సృష్టా మయా వత్సా లోకానుగ్రహకారణాత్ తస్మాత్సర్వస్య లోకస్య స్థాపనాయ హితాయ చ

నా పిల్లలారా! లోకాల క్షేమార్థం నేను మిమ్మల్ని సృష్టించాను. అందుకే ఈ లోకంలోని ప్రతి ఒక్కరి స్థిరతకూ, మేలు కోసం—

ప్రజాసన్తానహేతోశ్చ ప్రయతధ్వమతన్ద్రితాః ఏవముక్తాశ్చ రురుదుర్దుద్రువుశ్చ సమన్తతః

ప్రజల సంతానాన్ని పెంచేందుకు మీరు అలసట లేకుండా ప్రయత్నించండి. ఇలా చెప్పగానే వారు ఏడుస్తూ, అన్ని దిశలకూ పారిపోయారు.

రోదనాద్ద్రావణాచ్చైవ తే రుద్రా నామతః స్మృతాః యే రుద్రాస్తే ఖలు ప్రాణా యే ప్రాణాస్తే మహాత్మకాః

వారు ఏడ్చి పారిపోవడం వల్ల వారికి 'రుద్రులు' అనే పేరు వచ్చింది. ఆ రుద్రులే ప్రాణాలు, ఆ ప్రాణాలే నిజంగా మహాత్ములు.

తతో మృతస్య దేవస్య బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః ఘృణీ దదౌ పునః ప్రాణాన్బ్రహ్మపుత్రో మహేశ్వరః

తర్వాత మరణించిన బ్రహ్మకు, పరమేశ్వరుడు అయిన దయామయుడు మళ్ళీ ప్రాణాలను ఇచ్చాడు.

ప్రహృష్టవదనో రుద్రః ప్రాణప్రత్యాగమాద్విభోః అభ్యభాషత విశ్వేశో బ్రహ్మాణం పరమం వచః

ప్రాణాలు తిరిగి వచ్చి ఆనందంగా ఉన్న రుద్రుడు, విశ్వేశ్వరుడైన ప్రభువు, బ్రహ్మను ఉద్దేశించి పరమమైన మాటలు పలికాడు.

మాభైర్మాభైర్మహాభాగ విరించ జగతాం గురో మయా తే ప్రాణితాః ప్రాణాః సుఖముత్తిష్ఠ సువ్రత

భయపడవద్దు, భయపడవద్దు మహాభాగుడా! జగత్తుకు గురువైన విరించా! నేను నీకు మళ్ళీ ప్రాణాలు ఇచ్చాను. ధన్యుడా! సంతోషంగా లేవు.

స్వప్నానుభూతమివ తచ్ఛ్రుత్వా వాక్యం మనోహరమ్ హరం నిరీక్ష్య శనకైర్నేత్రైః ఫుల్లామ్బుజప్రభైః

ఆ మధురమైన మాటలు కలలలో అనుభవించినట్టుగా విని, బ్రహ్మ తన కళ్లను పువ్వుల్లిన కమలాల్లా మెరిసేలా చేసి, హరుణ్ణి నెమ్మదిగా చూశాడు.

తథా ప్రత్యాగతప్రాణః స్నిగ్ధగమ్భీరయా గిరా ఉవాచ వచనం బ్రహ్మా తముద్దిశ్య కృతాఞ్జలిః

అలా ప్రాణాలు తిరిగొచ్చిన బ్రహ్మ, చేతులు జోడించి, మృదువుగా, గంభీరంగా మాట్లాడాడు.

త్వం హి దర్శనమాత్రేణ చానన్దయసి మే మనః కో భవాన్ విశ్వమూర్త్యా వా స్థిత ఏకాదశాత్మకః

నీ దర్శనం వల్ల నా మనస్సు ఆనందంగా మారింది. నీవెవరు? విశ్వరూపుడిగా, పదకొండు రూపాలతో నిలిచినవాడా?

తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా వ్యాజహార మహేశ్వరః స్పృశన్ కారాభ్యాం బ్రహ్మాణం సుసుఖాభ్యాం సురేశ్వరః

ఆ మాటలు విని దేవతల అధిపతి అయిన మహేశ్వరుడు, తన మృదువైన చేతులతో బ్రహ్మను తాకుతూ ఇలా అన్నాడు.

మాం విద్ధి పరమాత్మానం తవ పుత్రత్వమాగతమ్ ఏతే చైకాదశ రుద్రాస్త్వాం సురక్షితుమాగతాః

నన్ను పరమాత్ముడిగా తెలుసుకో. నేను నీ కుమారుడిగా వచ్చాను. ఈ పదకొండు రుద్రులు నిన్ను రక్షించేందుకు వచ్చారు.

తస్మాత్తీవ్రామిమామ్మూర్ఛాం విధూయ మదనుగ్రహాత్ ప్రబుద్ధస్వ యథాపూర్వం ప్రజా వై స్రష్టుమర్హసి

కాబట్టి నా కృపతో ఈ తీవ్రమైన మూర్చను వదిలిపెట్టి, మళ్ళీ మునుపట్లే మేల్కొని, ప్రజలను సృష్టించు.

ఏవం భగవతా ప్రోక్తో బ్రహ్మా ప్రీతమనా హ్యభూత్ నానాష్టకేన విశ్వాత్మా తుష్టావ పరమేశ్వరమ్

భగవంతుడు ఇలా పలికిన తర్వాత బ్రహ్మ హర్షంతో నిండిపోయాడు. విశ్వాత్ముడు పరమేశ్వరుణ్ణి వివిధ అష్టక స్తోత్రాలతో స్తుతించాడు.

నమస్తే భగవన్ రుద్ర భాస్కరామితతేజసే నమో భవాయ దేవాయ రసాయామ్బుమయాత్మనే శర్వాయ క్షితిరూపాయ నన్దీసురభయే నమః

నీలవర్ణుడా, సూర్యుని తేజస్సుతో మెరిసే రుద్రా! నీకు నమస్కారం. భవుడా, దేవుడా, నీ స్వరూపం నీరు, రసం. శర్వుడా, భూమిరూపుడా, నంది, సురభికి నమస్కారం.