శివపురాణమ్

అప్రజ్ఞాతే జగత్యస్మిన్నేక ఏవ మహేశ్వరః ఉపాస్య రజనీం కృత్స్నాం పరాం మాహేశ్వరీం తతః

ఈ లోకం ఎవరికీ తెలియని స్థితిలో ఉన్నప్పుడు, ఒక్క మహేశ్వరుడే ఉంటాడు. అతడు ఆ పరమమైన మహేశ్వరీ రాత్రిని ఆరాధిస్తాడు.

ప్రభాతాయాం తు శర్వర్యాం ప్రధానపురుషావుభౌ ప్రవిశ్య క్షోభయామాస మాయాయోగాన్మహేశ్వరః

ఆ రాత్రి ముగిసిన తరువాత, మహేశ్వరుడు మాయా శక్తితో ప్రథానం, పురుషుని లోనికి ప్రవేశించి వారిని కదిలిస్తాడు.

తతః పునరశేషాణాం భూతానాం ప్రభవాప్యయాత్ అవ్యక్తాదభవత్సృష్టిరాజ్ఞయా పరమేష్ఠినః

అప్పుడే, పరమేశ్వరుని ఆజ్ఞతో, అవ్యక్తం నుండి మళ్ళీ సృష్టి ఉద్భవిస్తుంది. అన్ని భూతాల ఉద్భవం, లయం జరుగుతాయి.

విశ్వోత్తరోత్తరవిచిత్రమనోరథస్య యస్యైకశక్తిశకలే సకలస్సమాప్తః ఆత్మానమధ్వపతిమధ్వవిదో వదంతి తస్మై నమః సకలలోకవిలక్షణాయ

అన్ని లోకాలకంటే భిన్నంగా ఉన్నవాడికి, విశ్వంలో ఉన్న అన్ని ఆశలు, ఆశ్చర్యాలు ఒక్క శక్తి యొక్క భాగంలోనే పూర్తిగా లీనమై ఉంటాయి. మార్గాన్ని తెలిసినవారు ఆత్మను, మార్గాధిపతిని ఆయనని పిలుస్తారు. అలాంటి అన్ని లోకాలకంటే ప్రత్యేకమైనవాడైన ఆయనకు నమస్సులు.

పురుషాధిష్ఠితాత్పూర్వమవ్యక్తాదీశ్వరాజ్ఞయా బుద్ధ్యాదయో విశేషాంతా వికారాశ్చాభవన్ క్రమాత్

పురుషుడు స్థాపించబడకముందు, అవ్యక్తం నుండి, పరమేశ్వరుని ఆజ్ఞతో, బుద్ధి మొదలైనవి, ప్రత్యేకమైన పదార్థాలు, వాటి మార్పులు అన్నీ క్రమంగా ఉద్భవించాయి.

తతస్తేభ్యో వికారేభ్యో రుద్రో విష్ణుః పితామహః కారణత్వేన సర్వేషాం త్రయో దేవాః ప్రజజ్ఞిరే

అవి మార్పుల నుండి, రుద్రుడు, విష్ణువు, బ్రహ్మ అనే ముగ్గురు దేవతలు, సృష్టికి కారణమై పుట్టారు.

సర్వతో భువనవ్యాప్తిశక్తిమవ్యాహతాం క్వచిత్ జ్ఞానమప్రతిమం శశ్వదైశ్వర్యం చాణిమాదికమ్

అతనికి అన్ని లోకాలలో వ్యాపించగల శక్తి, ఎవరితోనూ పోల్చలేని జ్ఞానం, ఎప్పటికీ ఉండే అధికారం, అణిమాదికమైన అసాధారణ శక్తులు ఉన్నాయి.

సృష్టిస్థితిలయాఖ్యేషు కర్మసు త్రిషు హేతుతామ్ ప్రభుత్వేన సహైతేషాం ప్రసీదతి మహేశ్వరః

సృష్టి, స్థితి, లయ అనే మూడు కార్యాలలో, మహేశ్వరుడు తన పరిపాలనతో వాటికి కారణుడై, దయ చూపుతాడు.

కల్పాన్తరే పునస్తేషామస్పర్ధా బుద్ధిమోహినామ్ సర్గరక్షాలయాచారం ప్రత్యేకం ప్రదదౌ చ సః

ఒక కల్పాంతంలో, వారి మధ్య అసూయ, బుద్ధి మాయ వల్ల, సృష్టి, స్థితి, లయ విధులను ఒక్కొక్కరికి విడివిడిగా కేటాయించాడు.

ఏతే పరస్పరోత్పన్నా ధారయన్తి పరస్పరమ్ పరస్పరేణ వర్ధంతే పరస్పరమనువ్రతాః

వీరు ఒకరినొకరు ఆధారపడి, పరస్పరం పెరిగి, పరస్పరానికి నిబద్ధంగా ఉంటూ, ఒకరినొకరు పోషిస్తారు.

క్వచిద్బ్రహ్మా క్వచిద్విష్ణుః క్వచిద్రుద్రః ప్రశస్యతే నానేన తేషామాధిక్యమైశ్వర్యం చాతిరిచ్యతే

కొన్ని సార్లు బ్రహ్మ, కొన్ని సార్లు విష్ణువు, మరికొన్ని సార్లు రుద్రుడు ప్రశంసించబడతారు. దీని వల్ల వారికి అధికారం లేదా ఐశ్వర్యం పెరగదు.

మూర్ఖా నిందంతి తాన్వాగ్భిః సంరంభాభినివేశినః యాతుధానా భవంత్యేవ పిశాచాశ్చ న సంశయః

వివాదానికి అలవాటుపడిన మూర్ఖులు, మాటలతో వారిని నిందిస్తారు. అలాంటి వారు రాక్షసులు, పిశాచులు అవుతారు — ఇందులో సందేహం లేదు.

దేవో గుణత్రయాతీతశ్చతుర్వ్యూహో మహేశ్వరః సకలస్సకలాధారశక్తేరుత్పత్తికారణమ్

మహేశ్వరుడు మూడు గుణాలకు అతీతుడు, నలుగురు విభాగాలతో ఉన్నవాడు, అన్నింటికీ ఆధారం, అన్నిటిని పోషించే శక్తికి కారణుడు.

సోయమాత్మా త్రయస్యాస్య ప్రకృతేః పురుషస్య చ లీలాకృతజగత్సృష్టిరీశ్వరత్వే వ్యవస్థితః

ఈ ఆత్మే, లీలకోసం జగత్తును సృష్టించి, ప్రకృతి, పురుషుడు, జగత్తు మీద అధిపతిగా నిలిచాడు.

యస్సర్వస్మాత్పరో నిత్యో నిష్కలః పరమేశ్వరః స ఏవ చ తదాధారస్తదాత్మా తదధిష్ఠితః

అన్నింటికంటే పైగా, నిత్యుడు, భాగాలులేని పరమేశ్వరుడు — ఆయనే దానికి ఆధారం, ఆత్మ, పాలకుడు.

తస్మాన్మహేశ్వరశ్చైవ ప్రకృతిః పురుషస్తథా సదాశివభవో విష్ణుర్బ్రహ్మా సర్వశివాత్మకమ్

అందువల్ల మహేశ్వరుడు, ప్రకృతి, పురుషుడు, సదాశివుడు, విష్ణువు, బ్రహ్మ — వీరందరూ సర్వవ్యాప్తి శివుని నుండి ఉద్భవించారు.

ప్రధానాత్ప్రథమం జజ్ఞే వృద్ధిః ఖ్యాతిర్మతిర్మహాన్ మహత్తత్త్వస్య సంక్షోభాదహంకారస్త్రిధా ఽభవత్

ప్రధానం నుండి మొదట వృద్ధి, ఖ్యాతి, మతి, మహత్తత్త్వం పుట్టాయి. ఆ మహత్తత్త్వం కలకలంతో, అహంకారం మూడు రూపాల్లో ఏర్పడింది.

అహంకారశ్చ భూతాని తన్మాత్రానీంద్రియాణి చ వైకారికాదహంకారాత్సత్త్వోద్రిక్తాత్తు సాత్త్వికః

అహంకారం నుండి భూతాలు, తన్మాత్రలు, ఇంద్రియాలు పుట్టాయి. సత్త్వగుణం ఎక్కువగా ఉన్న అహంకారం నుండి సాత్విక స్వభావం వచ్చింది.

వైకారికః స సర్గస్తు యుగపత్సంప్రవర్తతే బుద్ధీన్ద్రియాణి పఞ్చైవ పఞ్చకర్మేంద్రియాణి చ

ఆ సాత్విక సృష్టి, వైకారికం అని పిలవబడుతుంది, ఒకేసారి ప్రబలుతుంది — ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు, ఐదు కర్మేంద్రియాలు.

ఏకాదశం మనస్తత్ర స్వగుణేనోభయాత్మకమ్ తమోయుక్తాదహంకారాద్భూతతన్మాత్రసంభవః

పదకొండవది మనస్సు, అది తన స్వభావంతో రెండు లక్షణాలుగా ఉంటుంది. తమోగుణం కలిగిన అహంకారం నుండి భూతతన్మాత్రలు పుట్టాయి.

భూతానామాదిభూతత్వాద్భూతాదిః కథ్యతే తు సః భూతాదేశ్శబ్దమాత్రం స్యాత్తత్ర చాకాశసంభవః

భూతాల్లో మొదటిది కావడంతో, దాన్ని భూతాది అంటారు. భూతాది నుండి శబ్దమాత్ర మాత్రమే ఉద్భవిస్తుంది, దానివల్ల ఆకాశం ఏర్పడింది.

ఆకాశాత్స్పర్శ ఉత్పన్నః స్పర్శాద్వాయుసముద్భవః వాయో రూపం తతస్తేజస్తేజసో రససంభవః

ఆకాశం నుండి స్పర్శ పుట్టింది. ఆ స్పర్శ వల్ల వాయువు ఏర్పడింది. వాయువులో రూపం కలిగింది. ఆ రూపం నుండి అగ్ని జన్మించింది. అగ్నిలో రుచి పుట్టింది.

రసాదాపస్సముత్పన్నాస్తేభ్యో గన్ధసముద్భవః గన్ధాచ్చ పృథివీ జాతా భూతేభ్యోన్యచ్చరాచరమ్

రుచి వల్ల నీళ్లు పుట్టాయి. ఆ నీళ్లలో వాసన కలిగింది. వాసనతో భూమి ఏర్పడింది. ఈ భూతాలన్నిటి నుండి చరాచర జగత్తు ఉద్భవించింది.

పురుషాధిష్ఠితత్వాచ్చ అవ్యక్తానుగ్రహేణ చ మహదాదివిశేషాన్తా హ్యణ్డముత్పాదయన్తి తే

పురుషుడు అధిష్టానంగా ఉండటం వల్ల, అవ్యక్తం అనుగ్రహించటం వల్ల, మహత్తు మొదలుకొని విశేషాంతం వరకు ఇవన్నీ అండాన్ని సృష్టించాయి.

తత్ర కార్యం చ కరణం సంసిద్ధం బ్రహ్మణో యదా తదండే సుప్రవృద్ధో ఽభూత్ క్షేత్రజ్ఞో బ్రహ్మసంజ్ఞితః

ఆ అండంలో బ్రహ్మకు సంబంధించిన కార్యం, కారణం సంపూర్ణంగా సిద్ధించాక, క్షేత్రజ్ఞుడు అని పిలువబడే బ్రహ్మ అక్కడ బాగా అభివృద్ధి చెందాడు.

స వై శరీరీ ప్రథమః స వై పురుష ఉచ్యతే ఆదికర్తా స భూతానాం బ్రహ్మాగ్రే సమవర్తత

ఆదిగా శరీరం కలిగి ఉన్నవాడు మొదటివాడు. అతడే పురుషుడు అని పిలవబడతాడు. భూతాలకూ సృష్టికర్త కూడా ఆయనే. ఆరంభంలో బ్రహ్మగా ప్రబలించాడు.

తస్యేశ్వరస్య ప్రతిమా జ్ఞానవైరాగ్యలక్షణా ధర్మైశ్వర్యకరీ బుద్ధిర్బ్రాహ్మీ యజ్ఞే ఽభిమానినః

ఆ ప్రభువు స్వరూపం జ్ఞానం, వైరాగ్యం లక్షణాలతో ఉంటుంది. ధర్మాన్ని, ఐశ్వర్యాన్ని కలిగించే బుద్ధి బ్రాహ్మీ అని, యజ్ఞంలో గర్వించే వానికి అంటారు.

అవ్యక్తాజ్జాయతే తస్య మనసా యద్యదీప్సితమ్ వశీ వికృత్వాత్త్రైగుణ్యాత్సాపేక్షత్వాత్స్వభావతః

అవ్యక్తం నుండి అతడు మనసుతో ఏది కోరినా అది పుడుతుంది. స్వామిగా ఉండి, తాను కావాల్సిన విధంగా మారుస్తాడు. మూడు గుణాల వల్ల, ఆధారపడే స్వభావం వల్ల కూడా ఇది జరుగుతుంది.

త్రిధా విభజ్య చాత్మానం త్రైలోక్యే సంప్రవర్తతే సృజతే గ్రసతే చైవ వీక్షతే చ త్రిభిస్స్వయమ్

తనను మూడుగా విభజించుకుని, మూడు లోకాలలో కార్యాచరణ చేస్తాడు. సృష్టించడమూ, హరించడమూ, పరిశీలించడమూ ఈ మూడింటి ద్వారా తానే చేస్తాడు.